Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландтық чероки америкалық тері саудагері және саудагер (1805-1868)
Scotch Cherokee American fur trader and merchant (1805 1868)
Джесси Чишолм (шамамен 1805 – 4 наурыз 1868) – американдық батыста шотландтық чероки тері саудагері және саудагері. Ол кейін Техастан Канзастағы теміржол станцияларына ірі қара малын айдау үшін пайдаланылған, Чишолм жолы деп белгілі болған жолды барлаумен және дамытумен танымал. Чишолм осы жолды қазіргі Батыс Оклахомада орналасқан Үндістан территориясындағы жергілікті американдық тайпалар арасындағы сауда бекеттерін жабдықтау үшін пайдаланды. Ол жолды дамыту үшін Ленапе тайпасынан келген бағытшы Қара Бобермен бірге жұмыс істеді. Чишолм Техастан Канзасқа мал айдаудың ең қарқынды кезеңінен бұрын қайтыс болды; бірақ Техас және Оклахома тарихындағы көптеген оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Ол Техас Республикасы мен АҚШ үкіметі үшін жергілікті американдық тайпалармен келісімдер жасасу кезінде аудармашы болып қызмет етті.
Jesse Chisholm (circa 1805 March 4, 1868) was a Scotch Cherokee fur trader and merchant in the American West. He is known for having scouted and developed what became known as the Chisholm Trail, later used to drive cattle from Texas to railheads in Kansas in the post Civil War period. Chisholm used this trail to supply his trading posts among the Native American tribes in Indian Territory, what is now western Oklahoma. He worked with Black Beaver, a Lenape guide, to develop the trail. Chisholm died before the peak period of the cattle drives from Texas to Kansas; but he was important to numerous events in Texas and Oklahoma history. He served as an interpreter for both the Republic of Texas and the United States government in treaty making with Native American tribes.
Ерте өмір және білім
Чишолмның әкесі Игнатиус шотланд тегінен шыққан және, әйелде саудагер болған болуы мүмкін, ал анасы Марта (туған тегі Роджерс) – Ұлы Хивасси аймағынан шыққан чероки тайпасынан еді. Чероки тайпасында аналық желі бойынша туыстық байланыс қабылданғандықтан, Жессе анасының халқына жатты деп есептелді. Ол анасымен бірге Оңтүстік-Шығыстан ерікті түрде көшіп келген черокилердің алғашқы толқынымен Үндістан аумағына көшіп, чероки мәдениетінде өсті.
Chisholm's father, Ignatius, was of Scottish descent and probably also a trader, and his mother Martha (née Rogers) was a Cherokee from the region of Great Hiwassee. As the Cherokee had matrilineal kinship, Jesse was considered to belong to his mother's people. He moved with his mother to Indian Territory during the early period when some Cherokee migrated there voluntarily from the Southeast, and grew up in Cherokee culture.
Мансап
1826 жылы Чишолм алтын іздеушілер тобымен жұмыс істеуге кірісті, олар жол ашып, қазіргі Уичитаға (Канзас штаты) дейін аймақты зерттеді. 1830 жылы ол Гибсон фортынан Тоусон фортына дейінгі жолды салуға көмектесті. 1834 жылы ол Додж-Ливенворт экспедициясының құрамында болды, ол АҚШ федералды үкіметінің атынан Оңтүстік жазықтардағы үндістермен алғашқы байланыс жасады. 1836 жылы Чишолм Элиза Эдвардсқа үйленді. Олар оның әкесінің сауда бекеті орналасқан Кішкентай өзеннің (Little River) Канад өзенімен (Canadian River) қосылатын жерге жақын жерде тұрды. Чишолм саудагер болып жұмыс істеді. Он үш түпкілікті американдық тілді, сондай-ақ испан тілін мүдірген Чишолм Техас Республикасы мен жергілікті үнді тайпалары арасындағы, сондай-ақ Техас АҚШ-қа қосылғаннан кейін АҚШ федералды үкіметі мен түрлі тайпалар арасындағы келісімдерде аудармашы және көмекші болып қызмет етті. Бұл дипломатиялық жұмыс 1838 мен 1858 жылдар аралығында 20 жылға созылды. Осы кезеңде ол үнділермен сауда жасауды жалғастырып, өндірілген тауарларды тері мен малға айырбастады. Азамат соғысы кезінде ол көбінесе бейтарапты сақтады. Үндістан аумағының көптеген тұрғындары, егер екі тарап та аумақты бақылауға тырысса, олардың қасақана немесе соғыстың салдарынан қырылуы мүмкін деп қорқып жүрді. Чишолм босқындар тобын аумақтың батыс бөлігіне бастап әкелді. Олар біраз уақыт бойы қиын жағдайға тап болды, себебі соғыс кезінде сауда тоқтап қалған еді. Соғыс аяқталғаннан кейін ол қазіргі Кингфишер (Оклахома штаты) қаласының жанында қоныстанды және Үндістан аумағына қайтадан сауда жасауға кірісті. Ол әскери және үнді жолын ауыр жүкті таси алатын жолға айналдырды. Кейін бұл жол Чишолм жолы деп аталды. Техастан Канзасқа мал айдау наурыны басталғанда, жолды пайдаланушылар оны Чишолм жолы деп қайта атады.
In 1826, Chisholm became involved in working for a gold seeking party, who blazed a trail and explored the region to present day Wichita, Kansas. In 1830, he helped blaze a trail from Fort Gibson to Fort Towson. In 1834, he was a member of the Dodge Leavenworth Expedition, who made the first contact with the southern Plains Indians on behalf of the United States federal government. In 1836, Chisholm married Eliza Edwards. They resided in the area of her father's trading post on the Little River near its confluence with the Canadian River in Indian Territory. Chisholm worked as a trader. Fluent in thirteen Native American languages and also Spanish, Chisholm served as an interpreter and general aid in several treaties between the Republic of Texas and local Indian tribes, as well as between the United States federal government and various tribes after Texas joined the United States. This diplomatic work spanned 20 years, between 1838 and 1858. During this period, he also continued in the Indian trade, trading manufactured goods for peltry and for cattle. During the Civil War, he mostly remained neutral. Many residents of Indian Territory feared they might be massacred, either intentionally or as an accident of war if either side attempted to contend for control of the territory. Chisholm led a band of refugees to the western part of the territory. For some time, they suffered privation, as the trade had dried up during the war, as well. At the end of the war, he settled permanently near present day Kingfisher, Oklahoma, and again began to trade into Indian Territory. He built up what had been a military and Indian trail into a road capable of carrying heavy wagons for his goods. This road later became known as Chisholm's Trail. When the Texas to Kansas cattle drives started, the users of the trail renamed it the Chisholm Trail.
Өлім және мұра
Чишолм 1868 жылдың 4 наурызында, қазіргі Оклахома штатындағы Сол қол көктеміне жақын орналасқан соңғы лагерінде тамақтан уланғаннан қайтыс болды. Ол сол жерге жерленді. 1974 жылы Чишолм Ұлы батыстықтар залының мүшесі атанды. Оның Блейн округіндегі қабірі Ұлттық тарихи жерлер тізіліміне енгізілген.
Chisholm died on March 4, 1868, at his last camp near Left Hand Spring (now Oklahoma), due to food poisoning. He was buried there. In 1974 Chisholm was inducted into the Hall of Great Westerners. His grave site in Blaine County is listed on the National Register of Historic Places.