Кіріспе

Кромер кезеңі немесе Кромер кешені, сондай-ақ Кромер (Кромерий) деп аталады, – Плейстоцен мұздық тарихының Солтүстік-Батыс Еуропадағы кезеңі. Көбінесе жарты миллион жылдан астам бұрын болған. Ол Ұлыбританиядағы Шығыс Англияның Кромер қаласының атымен аталған, онда осы кезеңнің бір бөлігінде жиналған мұз аралық шөгінділер алғаш рет табылды. Бұл мұз аралық кезеңнің стратотипі – Батыс Рунтон жағалауындағы құмды тіктеудің төменгі жағында орналасқан Кромер орман төсегі. Кромер кезеңі Англия және Эльстер мұздықтарынан бұрын болды және Батыс Еуропада мұздық шөгінділерінің болмауына байланысты тарихи тұрғыдан «Кромер мұз аралық кезеңі» және «Кромер жылы кезеңі» (Kromer Warmzeit) терминдері пайда болды. Қазір Кромердің бірнеше мұздық және мұз аралық кезеңдерден тұратыны белгілі.

Хронологиясы

Хромериялық ядро – шамамен 800-500 мың жыл бұрын, Англия мұз басуынан бұрынғы Орта плейстоцен кезеңінің (Иониялық) бірінші жартысы. Теңіз изотоптық сатылары (MIS) бойынша бұл MIS 19-дан MIS 13-ке дейін сәйкес келеді. Кейбір авторлар оның орнына 900 мың жыл бұрын басталған MIS 22-де басталғанын айтады, бұл Калабрия кезеңінің соңғы 100 мың жылдығын қамтиды, Бестон кезеңінен кейін. Бүгінгі таңда кейбір дереккөздер Эльстер мұз басуын MIS 12 орнына MIS 10-мен байланыстырады, ал Хромерияны Эльстердің басталуына дейін жалғастырады. Нәтижесінде, континенттік Еуропада Хромерия кезеңі MIS 11-нің соңында (400 мың жыл бұрын) аяқталады, ал континенттік Хромерия Ұлыбритания мен Ирландияда аяқталмай, Англия және Хоксн кезеңдерімен (MIS 12-11) параллель жалғасады. Альпілік аймақта осы саты Гюнц деп аталады. Хромерия Солтүстік Америкадағы Афтондықпен теңестірілген. Алайда, Афтондық, Ярмут, Кансан және Небрасканмен бірге Солтүстік Американың төртінші дәуір геологтары олардан бас тартып, оларды Пре-Иллинойсқа біріктірді. Қазіргі уақытта Хромерия Солтүстік Американың Пре-Иллинойс С, Пре-Иллинойс D және Пре-Иллинойс E мұз басуларын қамтитын кезеңмен байланыстырылады.

Мұздық циклдер

Батыс Еуропада Орта плейстоценнің (иондық) Англиялық мұз басуына дейінгі кезеңінде мұздықтардың дәлелдерінің жетіспеуіне байланысты, Кромериан бастапқыда ірі мұз басуларсыз кезең деп есептелді. Дегенмен, осы кезеңге қатысты Солтүстік теңізде мұз астында материалдың қалқып жүргеніне куәліктер бар.

Қалдықтар

1990 жылы Батыс Рунтон мамонтының қаңқасы табылды, ол Mammuthus trogontherii түрінің бүгінгі күнге дейін табылған ең толық үлгісі. 600 000 жылдай бұрынғы жануарлардың қалдықтары табылған маңызды палеонтологиялық орын – Германиядағы Мосбах құмдары, ол Германияның Висбаден қаласының жанындағы қираған ауылдың атымен аталған.