Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кез келген стандартты емес әскери ұйым.
Any non standard military organization
Ережесіне сәйкес емес әскери – бұл елдің ұлттық қарулы күштерінен өзгешеленетін кез келген стандартты емес әскери құрамдас бөлік. Анықтамасы жоқ нәрсеге қарай анықталғандықтан, терминнің мағынасында маңызды айырмашылықтар бар. Бұл әскери ұйымның түрін немесе қолданылатын тактиканың түрін білдіруі мүмкін. Стандартты емес әскери ұйым – бұл ресми әскер құрамына кірмейтін ұйым. Стандартты әскери бөлімдердің ұйымдық құрылымы болмаған жағдайда, түрлі жалпылама атаулар қолданылады; мұндай ұйымдар топ, жасақ, бөлімше, колонна, отряд немесе күш деп аталуы мүмкін. Ережесіне сәйкес емес әскерлер – бұл аталған ұйымдардың мүшелері немесе ережесіне сәйкес емес әскери тактиканы қолданатын арнайы әскери бөлімдердің мүшелері. Бұл сондай-ақ ережесіне сәйкес емес жаяу әскер мен атқыштарға да қатысты. Ережесіне сәйкес емес соғыс – бұл ережесіне сәйкес емес әскери ұйымдар көбінесе қолданатын тактиканы қолданатын соғыс. Бұл ірі масштабты шайқастардан қашу және шағын, жасырын, шабуылдап, кері шегінуге баса назар аударуды білдіреді.
Irregular military is any non standard military component that is distinct from a country's national armed forces. Being defined by exclusion, there is significant variance in what comes under the term. It can refer to the type of military organization, or to the type of tactics used. An irregular military organization is one which is not part of the regular army organization. Without standard military unit organization, various more general names are often used; such organizations may be called a troop, group, unit, column, band, or force. Irregulars are soldiers or warriors that are members of these organizations, or are members of special military units that employ irregular military tactics. This also applies to irregular infantry and irregular cavalry units. Irregular warfare is warfare employing the tactics commonly used by irregular military organizations. This involves avoiding large scale combat, and focusing on small, stealthy, hit and run engagements.
Әскери әдетсіз тактиканы қолданатын әскери бөлімдер
Көптеген дәстүрлі әскери шенеуніктер мен әскерлер бейресми әскери күштерді пайдаланудан сақтанады және оларды сенімсіз, әскери тұрғысынан күмәнді және өш алуға алып келетін қиындықтар жасауға бейім деп санайды. Мұндай күштер әдетте ресми әскерден тыс құрылады, мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі британдық SOE және соңғы кезде ЦРУ-ның Арнайы іс-қимыл орталығы. Дегенмен, кейде, мысалы, мұңайған жағдайда, дәстүрлі әскерлер партизандық тактикаға жүгінеді, әдетте, жау күштерін байланыс желісі мен тыл аймақтарына тікелей қатыстыру арқылы өзіне тыныс алуға және уақыт алуға мүмкіндік береді, мысалы, Вирджиния кавалериясының 43-ші батальоны және Чиндиттер. Олар ресми армияның бір бөлігі болғанымен, АҚШ-тың Арнайы күштері бейресми әскери тактиканы іске асыру сияқты міндеттерде оқытылады. Алайда, АҚШ-тан тыс жерлерде «арнайы күштер» термині көбінесе партизандық және көтерілісшілер ретінде күресуге даярланған күшті білдірмейді. Бастапқыда АҚШ Арнайы күштері Еуропа немесе басқа жерде коммунистер жеңіске жеткен жағдайда қарсылық күштерін құру үшін кадрлық база ретінде құрылды. АҚШ Арнайы күштері мен ЦРУ-ның Арнайы іс-қимыл орталығының тамыры Екінші дүниежүзілік соғыстағы OSS операторларына жетеді, оларға Германия мен Жапония басып алған Еуропа және Азиядағы қарсылық қозғалыстарын шабыттандыру, оқыту, қаруландыру және басқару міндеті жүктелген. Финляндияда жақсы даярланған жеңіл жаяу әскерлерінің Сисси тобы жаудың тылында барлау, саботаж және партизандық соғыс сияқты бейресми тактиканы қолданады. Қытай Халық Республикасының негізін қалаушы Мао Цзэдун ресми әскери бөлімдердің бейресми әскери тактиканы қолдануын белсенді түрде қолдады. «Партизандық соғыс туралы» кітабында Мао партизандық бөлімдердің жеті түрін сипаттап, «геррильялық соғыс мақсатына уақытша бөлінген ресми әскер бөлімдері», «геррильялық соғыс үшін тұрақты бөлінген ресми әскер бөлімдері» және «ресми әскер бөлімі мен халықтан алынған бөлімнің бірігуінен құрылған» партизандық топтары – бәрі ресми әскери бөлімдердің бейресми соғысқа қатысуының мысалдары екенін айтады. Мао уақытша бейресми соғысқа бөлінген ресми әскер бөлімдерінің маңыздылығын, себебі «Біріншіден, мобильді соғыс жағдайларында партизандық әрекеттерді ресми операциялармен үйлестіру қажет. Екіншіден, партизандық қақтығыстар кең ауқымда дамымағанша, партизандық миссияларды ресми әскерден басқа ешкім орындай алмайды» деп санайды. Ол сондай-ақ партизандық соғыс қызметіне тұрақты қосылған ресми бөлімдерді пайдаланудың маңыздылығын атап өтеді, олар жаудың жабдықтау жолдарын кесуде маңызды рөл атқара алады.
Most conventional military officers and militaries are wary of using irregular military forces and see them as unreliable, of doubtful military usefulness, and prone to committing atrocities leading to retaliation in kind. Usually, such forces are raised outside the regular military like the British SOE during World War II and, more recently, the CIA's Special Activities Center. However at times, such as out of desperation, conventional militaries will resort to guerilla tactics, usually to buy breathing space and time for themselves by tying up enemy forces to threaten their line of communications and rear areas, such as the 43rd Battalion Virginia Cavalry and the Chindits. Although they are part of a regular army, United States Special Forces are trained in missions such as implementing irregular military tactics. However, outside the United States, the term special forces does not generally imply a force that is trained to fight as guerillas and insurgents. Originally, the United States Special Forces were created to serve as a cadre around which stay behind resistance forces could be built in the event of a communist victory in Europe or elsewhere. The United States Special Forces and the CIA's Special Activities Center can trace their lineage to the OSS operators of World War II, which were tasked with inspiring, training, arming and leading resistance movements in German occupied Europe and Japanese occupied Asia. In Finland, well trained light infantry Sissi troops use irregular tactics such as reconnaissance, sabotage and guerrilla warfare behind enemy lines. The founder of the People's Republic of China, Mao Zedong actively advocated for the use of irregular military tactics by regular military units. In his book On Guerrilla Warfare, Mao described seven types of Guerilla units, and argues that "regular army units temporarily detailed for the purpose (of guerilla warfare)," "regular army units permanently detailed (for the purpose of guerilla warfare)," and bands of guerillas created "through a combination of a regular army unit and a unit recruited from the people" were all examples of ways in which regular military units could be involved in irregular warfare. Mao argues that regular army units temporarily detailed for irregular warfare are essential because "First, in mobile warfare situations, the coordination of guerilla activities with regular operations is necessary. Second, until guerilla hostilities can be developed on a grand scale, there is no one to carry out guerilla missions but regulars." He also emphasizes the importance for the use of regular units permanently attached to guerilla warfare activities, stating that they can play key roles in severing enemy supply routes.
Тиімділігі
Жеке ретсіз сарбаздың моральдық жағдайы, дайындығы және жабдықтары өте нашардан өте жақсыға дейін ауытқуы мүмкін, бірақ ретсіз сарбаздарға әдетте тұрақты армияның құрамында болатын жоғары деңгейдегі ұйымдық дайындық пен жабдықтар жетіспейді. Бұл, әдетте, ретсіздерді тікелей, басты бағыттағы шайқаста, стандартты қарулы күштердің негізгі назарында тиімсіз етеді. Басқа барлық жағдайлар тең болғанда, тұрақты әскерлер мен ретсіздер арасындағы ірі шайқастар тұрақты әскерлерге айқын артықшылық береді. Дегенмен, ретсіздер басты бағыттағы шайқастан өзге де көптеген жауынгерлік міндеттерде табысқа жете алады, мысалы: барлау, шабуылдау, жағдайды қиындату, қуу, арттан қорғау, жабдықтау жолын кесу, саботаж, шабуылдар, тұзақтар мен жер астындағы қарсылық. Тәжірибелі ретсіздер осы міндеттерде тұрақты армиядан да жақсырақ болуы мүмкін. Формальды шайқастардан қашықталып, ретсіздер кейде жоғары сапалы армияларды құртуға дейін әлсірете алады. Ретсіздердің жалпы әсері көбінесе бағаланбайды. Ретсіздердің әскери әрекеттері көбінесе шағын және ресми емес болғандықтан, олар туралы ақпарат аз болады немесе тіпті назардан тыс қалады. Тіпті тұрақты армиялармен қатысқан кезде де, кейбір әскери тарихтар достық күштерді санағанда ретсіздерді есепке алмайды, бірақ жау күштерінің санын есептегенде ретсіздерді қосады, бұл жағдайды күрделірек көрсетіп береді. Бұл жағдай кездейсоқ болуы мүмкін: достық күштердің саны ресми емес күштерді қоспаған тұрақты армияның тізімінен алынады, ал жаудың күші көбінесе көзбен шамалап бағаланады, онда тұрақты және ретсіздер арасындағы айырмашылық жоғалады. Егер ретсіз күштер тұрақтыларды жеңіп алса, жеңіліс туралы мәліметтер туындаған хаоста жоғалып кетуі мүмкін.
While the morale, training and equipment of the individual irregular soldier can vary from very poor to excellent, irregulars are usually lacking the higher level organizational training and equipment that is part of regular army. This usually makes irregulars ineffective in direct, main line combat, the typical focus of more standard armed forces. Other things being equal, major battles between regulars and irregulars heavily favor the regulars. However, irregulars can excel at many other combat duties besides main line combat, such as scouting, skirmishing, harassing, pursuing, rear guard actions, cutting supply, sabotage, raids, ambushes and underground resistance. Experienced irregulars often surpass the regular army in these functions. By avoiding formal battles, irregulars have sometimes harassed high quality armies to destruction. The total effect of irregulars is often underestimated. Since the military actions of irregulars are often small and unofficial, they are underreported or even overlooked. Even when engaged by regular armies, some military histories exclude all irregulars when counting friendly troops, but include irregulars in the count of enemy troops, making the odds seem much worse than they were. This may be accidental; counts of friendly troops often came from official regular army rolls that exclude unofficial forces, while enemy strength often came from visual estimates, where the distinction between regular and irregular were lost. If irregular forces overwhelm regulars, records of the defeat are often lost in the resulting chaos.
Тарих
Анықтамасы бойынша, "тұрақсыз" әскерлер "тұрақты әскерлерге" қарама-қарсы түсініледі, олар жеке күзетшілер немесе элиталық жасақтардан бірте-бірте өскен. Көне замандағы соғыстарда көптеген өркениетті мемлекеттер өздерінің шағын тұрақты әскерін күшейту үшін тұрақсыз әскерлерге көп сүйенді. Тіпті дамыған өркениеттерде де тұрақсыз әскерлердің саны тұрақты әскерден асып түсетін. Кейде тұрақсыз әскерлердің толық тайпалық әскерлері ішкі жергілікті немесе көрші елдерден шақырылатын, әсіресе тұрақсыз әскерлерді даярлау үшін аңшылық дәстүрі сақталған елдерден. Тұрақты әскерлер тек ірі шайқастарда негізгі күш ретінде қолданылса, тұрақсыз әскерлер басқа барлық жауынгерлік міндеттерді орындады. Тұрақсыз әскерге сүйенген тұрақты әскерлердің көрнекті мысалдары: Осман империясындағы башибузук жасақтары, Рим империясындағы германдық халықтардың қосымша когорталары, Ресей империясындағы казактар және Америка Конфедерациясының шекарасындағы үндістер. Тейтобург орман шайқасында римдіктердің күйреуіне тұрақсыз күштердің жетіспеуі себеп болуы мүмкін; Германияға жасалған жорық кезінде әдеттегідей foederati және қосымша әскерлер саны тұрақты легиондармен тең болғанда, тек бірнеше эскадрон жеңіл атты әскері ғана еріп келді. Осы жорық барысында жергілікті тұрғындардан жиналған тұрақсыз әскердің көп бөлігі бұрынғы қосымша офицер Арминий басқарған германдық тайпаларға көшті. Рим империясының құлдырауымен тұрақсыз әскерлердің үлесі Рим әскерінде үнемі артты. Батыс империясының соңында Рим әскері мен шекарадағы варварлар арасындағы айырмашылық көріне бермейтін болды. Наполеонның әскери міндеттілік енгізу арқылы соғысты жаңғыртуынан кейін, 1808 жылы испандықтар француз басқыншыларына қарсы жүргізген Пиреней соғысы партизандық соғыстың алғашқы заманауи мысалы болды. Шындығында, "партизандық" термині осы кезеңде пайда болды. Өнеркәсіптік революция тұрақсыз әскерлердің дәстүрлі көзін құрғатқаннан кейін, елдер тұрақсыз әскерлердің міндеттерін арнайы даярланған тұрақты әскер бөлімдерімен атқаруға мәжбүр болды. Мысалы, британдық армиядағы жеңіл жаяу әскер.
By definition, "irregular" is understood in contrast to "regular armies", which grew slowly from personal bodyguards or elite militia. In Ancient warfare, most civilized nations relied heavily on irregulars to augment their small regular army. Even in advanced civilizations, the irregulars commonly outnumbered the regular army. Sometimes entire tribal armies of irregulars were brought in from internal native or neighboring cultures, especially ones that still had an active hunting tradition to provide the basic training of irregulars. The regulars would only provide the core military in the major battles; irregulars would provide all other combat duties. Notable examples of regulars relying on irregulars include Bashi bazouk units in the Ottoman Empire, auxiliary cohorts of Germanic peoples in the Roman Empire, Cossacks in the Russian Empire, and Native American forces in the American frontier of the Confederate States of America. One could attribute the disastrous defeat of the Romans at the Battle of the Teutoburg Forest to the lack of supporting irregular forces; only a few squadrons of irregular light cavalry accompanied the invasion of Germany when normally the number of foederati and auxiliaries would equal the regular legions. During this campaign the majority of locally recruited irregulars defected to the Germanic tribesmen led by the former auxiliary officer Arminius. During the decline of the Roman Empire, irregulars made up an ever increasing proportion of the Roman military. At the end of the Western Empire, there was little difference between the Roman military and the barbarians across the borders. Following Napoleon's modernisation of warfare with the invention of conscription, the Peninsular War led by Spaniards against the French invaders in 1808 provided the first modern example of guerrilla warfare. Indeed, the term of guerrilla itself was coined during this time. As the Industrial Revolution dried up the traditional source of irregulars, nations were forced take over the duties of the irregulars using specially trained regular army units. Examples are the light infantry in the British Army.
Британдық Үндістандағы тәртіпсіз полктер
1857 жылға дейін Ұлыбританияның Шығыс Үндістан компаниясы көптеген атты және жаяу әскер полктерін "бейретті" деп атады, бірақ олар тұрақты құрылған бөлімдер болатын. Мұсылман билігінің аяқталуымен көптеген жұмыссыз үнді мұсылман аттылары пайда болды, олардың көпшілігі Шығыс Үндістан компаниясының армиясында қызмет етті. Скиннер, Гарднер және Хирсей сияқты британдық офицерлер Моғол атты әскерінің дәстүрлерін сақтап, саяси мақсаттарға қызмет ететін бейретті атты әскерлерге жетекшілік етті, себебі бұл әскерлер басқа жағдайда наразылыққа толы қарақшыларға айналуы мүмкін атты әскерлердің шағын топтарын сіңіріп алды. Бұл бөлімдер "дәстүрлі" сепойларға қарағанда кем дайындалған және британдық офицерлердің саны аз болды (кейде бір полкте үш-төрт офицер ғана болды). Бұл жүйе үнді офицерлеріне тұрақты полктегі әріптестерінен гөрі үлкен жауапкершілікке ие болуға мүмкіндік берді. Үнді және британ офицерлерінің қызмет бабындағы өсуі ағалық емес, тиімділік және белсенділік негізінде жүзеге асты. Бейретті атты әскерде үнді сарбаздары "силладар" жүйесі бойынша аттарын өздерімен бірге алып келді. Нәтижесінде, полктердің біртұтас емес жиынтығы құрылды, олар, әдетте, парадтағыдай әдемі болмаса да, жауынгерлік жағдайда өздерінің тұрақты әріптестерінен тиімдірек болды. Бұл бейретті бөлімдерді құру және ұстау арзанға түсті, сондықтан олардың көпшілігі 1857 жылғы Ұлы Үндістан көтерілісінен кейін құрылған жаңа Үнді армиясына енді.
Prior to 1857 Britain's East India Company maintained large numbers of cavalry and infantry regiments officially designated as "irregulars", although they were permanently established units. The end of Muslim rule saw a large number of unemployed Indian Muslim horsemen, who were employed in the army of the EIC. British officers such as Skinner, Gardner and Hearsay had become leaders of irregular cavalry that preserved the traditions of Mughal cavalry, which had a political purpose because it absorbed pockets of cavalrymen who might otherwise become disaffected plunderers. These were less formally drilled and had fewer British officers (sometimes only three or four per regiment) than the "regular" sepoys in British service. This system enabled the Indian officers to achieve greater responsibility than their counterparts in regular regiments. Promotion for both Indian and British officers was for efficiency and energy, rather than by seniority as elsewhere in the EIC's armies. In irregular cavalry the Indian troopers provided their horses under the silladar system. The result was a loose collection of regiments which in general were more effective in the field, if not so smart on parade, than their regular counterparts. These irregular units were also cheaper to raise and maintain and as a result many survived into the new Indian Army that was organized following the great Indian Rebellion of 1857.
1867 жылға дейін Канададағы бейресми әскерилер
1867 жылға дейін Канададағы әскери бөлімдер британдық еріктілерден құралды. Француз үкімдігі кезінде қорғаныс қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін шағын жергілікті ерікті милиция бөлімдері немесе отарлық милициялар қолданылды. Британдықтардың түрлі жергілікті милицияларды бақылауы кезінде, провинциялық теңіз әскерлері Канададағы британдық қалыпты әскерлерін қолдау үшін пайдаланылды.
Before 1867, military units in Canada consisted of British units of volunteers. During French rule, small local volunteer militia units or colonial militias were used to provide defence needs. During British control of various local militias, the Provincial Marine were used to support British regular forces in Canada.
Қалыпсыздықтың басқа жағдайлары
Үлкен ретсіз күштердің қолданысы Үш патшалық дәуірі, Америка революциясы, Ирландияның тәуелсіздік соғысы және Ирландия азамат соғысы, Франко-пруссия соғысы, Ресей азамат соғысы, Екінші Буер соғысы, Бангладештің азаттық соғысы, Вьетнам соғысы, Сирия азамат соғысы және әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс майданында кеңінен кездесті, онда екі тараптан да жүздеген мың партизандық күштер қатысты. Қытай Халық Азаттық Армиясы шаруа партизандық күштері ретінде басталып, уақыт өте келе үлкен тұрақты күшке айналды. Бұл трансформация "халық соғысы" доктринасында болжамдалған, онда ретсіз күштер жаумен араласып, халықтың қолдауын жеңе алады, бірақ тұрақты әскери күштерге қарсы жерді басып алып, ұстап тұруға қабілетсіз деп есептелді.
Use of large irregular forces featured heavily in wars such as the Three Kingdoms period, the American Revolution, the Irish War of Independence and Irish Civil War, the Franco Prussian War, the Russian Civil War, the Second Boer War, Liberation war of Bangladesh, Vietnam War, the Syrian Civil War and especially the Eastern Front of World War II where hundreds of thousands of partisans fought on both sides. The Chinese People's Liberation Army began as a peasant guerilla force which in time transformed itself into a large regular force. This transformation was foreseen in the doctrine of "people's war", in which irregular forces were seen as being able to engage the enemy and to win the support of the populace but as being incapable of taking and holding ground against regular military forces.
Қазіргі соғыстағы заңсыздықтар
Қазіргі Ирактағы басып алудан кейінгі қақтығыстар, 2001 жылғы Ауғанстандағы соғыста талибандардың жаңадан күшеюі, Дарфур қақтығысы, Уганданың солтүстігіндегі Құдайға қарсылық көрсету армиясының көтерілісі және Екінші Шешен соғысы – мұның бәрінде бір немесе екі тараптан тұрақты емес күштер күш қолданып соғысады. ЦРУ-ның Арнайы әрекеттер орталығы (САК) – американдық жарымәскери құпия бөлім, ол тұрақты емес әскери күштерді құруға немесе олармен күресуге арналған. ЦРУ-ның жарымәскери офицерлері 1960-1970 жылдардағы Лаос азаматтық соғысы кезінде Хмонг тайпасынан табысты әскери бөлімдер құрып, басқарды. Олар сондай-ақ 1980 жылдары Ауғанстанда Кеңес Одағына қарсы тұрақты емес күш ретінде Мужахиддерді ұйымдастырып, басқарды, ал 2001 жылғы Ауғанстандағы соғыс кезінде АҚШ Армиясының Арнайы күштерімен бірлесіп Талибанға қарсы тұрақты емес көтеріліс күштері ретінде Солтүстік Альянсты ұйымдастырып, басқарды. Сонымен қатар, 2003 жылғы Ирак соғысы кезінде Ирак-Иран шекарасында АҚШ Армиясының Арнайы күштерімен бірлесіп, Күрд Пешмергасын Күрд сунниттік исламист тобы Ансар әл-Исламға қарсы тұрақты емес күш ретінде ұйымдастырып, басқарды, сондай-ақ Саддам Хусейнге қарсы тұрақты емес күш ретінде қолданды. 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезіндегі Киев шайқасында тұрақты емес азаматтық еріктілер де маңызды рөл атқарды.
Modern conflicts in post invasion Iraq, the renewed Taliban insurgency in the 2001 war in Afghanistan, the Darfur conflict, the rebellion in the North of Uganda by the Lord's Resistance Army, and the Second Chechen War are fought almost entirely by irregular forces on one or both sides. The CIA's Special Activities Center (SAC) is the premiere American paramilitary clandestine unit for creating or combating irregular military forces. SAD paramilitary officers created and led successful units from the Hmong tribe during the Laotian Civil War in the 1960s and 1970s. They also organized and led the Mujaheddin as an irregular force against the Soviet Union in Afghanistan in the 1980s, as well as the Northern Alliance as an irregular insurgency force against the Taliban with US Army Special Forces during the war in Afghanistan in 2001 and organized and led the Kurdish Peshmerga with US Army Special Forces as an irregular counter insurgency force against the Kurdish Sunni Islamist group Ansar al Islam at the Iraq Iran border and as an irregular force against Saddam Hussein during the war in Iraq in 2003. Irregular civilian volunteers also played a large role in the Battle of Kyiv during the 2022 Russian Invasion of Ukraine.