Александр Самсонов: Ресей генералының тағдыры

Кіріспе

Ресейлік генерал Александр Васильевич Самсонов (Алекса́ндр Васи́льевич Самсо́нов, tr. ; 14 қараша 1859 жыл [ескі стиль бойынша 2 қараша 1859] – 30 тамыз 1914 жыл [ескі стиль бойынша 17 тамыз 1914]) – Ресей империясының әскеріндегі атты әскер офицері және орыс-жапон соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыста генерал болған. Ол Ресейдің Екінші армиясының қолбасшысы болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың басындағы Танненберг шайқасында Германияның Сегізінші армиясымен қоршалып, жеңіліске ұшырады. Армиясын жоғалтқанына ұялған Самсонов шайқас алаңынан шегініп келе жатып өзіне-өзі қол жұмсады.

Ерте әскери мансап

Ол Ресей империясының Херсон губерниясында дүниеге келген. Владимир Киев кадет корпусы мен элиталық Николаевское кавалерийское училище-ді бітіргеннен кейін, ол 18 жасында Императорлық Ресей армиясына 12-ші гусар полкінің корнеті ретінде кірді. Самсонов 1877-78 жылдары орыс-түрік соғысында қатысты. Соғыстан кейін Санкт-Петербургтегі Николаевский әскери академиясына оқуға түсті. 1888 жылы 4 қарашада 20-шы жаяу әскер дивизиясының штабының аға көмекшісі болып тағайындалды, ал 1885 жылдың 10 шілдесінен 1889 жылдың 4 ақпанына дейін Кавказ гранадерлік дивизиясының аға штаб адъютанты болып қызмет етті. 1890 жылдың 11 наурызынан 1896 жылдың 26 шілдесіне дейін Варшава әскери округінде әр түрлі тапсырмаларда жұмыс істеді. Кейіннен ол Елизаветград атты училищесінің коменданты болды. Боксерлік көтеріліс кезінде (1900) Самсонов ат әскерінің бөлімшесіне басшылық етті. Рус-жапон соғысы кезінде (1904-1905) Самсонов Уссурий Сібір казак дивизиясының ат әскері бригадасына қолбасшылық етті. Ол Телису шайқасында Ресейдің жеңілісінен кейін Бірінші Сібір армиясының корпусындағы барлық орыс ат әскерлеріне қолбасшылық етуге көтерілді. Оның әскерлері кейіннен Ляоян шайқасында орыс флангтарын қорғады. 1906 жылы Самсонов Варшава әскери округінің штаб бастығы, ал 1909 жылы Ресей Түркістанның генерал-губернаторы және Түркістан әскери округінің қолбасшысы болды. Самсонов Шығыс Пруссияның солтүстік-батыс бұрышына баяу ілгерілеп, Шығыс Пруссияның солтүстік-шығыс бөлігіне ілгеріле бастаған генерал Пол фон Ренненкампфтың қолбасшылығындағы Ресей бірінші армиясымен байланысуға ниеттенді. Алайда екі армия арасындағы байланыс жетіспеушілігі және Солтүстік-Батыс армиялар тобының артқы командасы үйлестіруге кедергі келтірді. Кейде Самсонов пен Ренненкампф арасындағы шайқас кезінде нашар үйлестіру олардың бір-біріне деген жеке қарсылығына негізделген деп есептеледі. Бұл антагонизм орыс-жапон соғысы кезінде Ляоян шайқасынан кейін болған оқиғаға негізделген деп айтылады, онда Самсонов Ренненкампфпен теміржол станциясының қону платформасында ашық дауласып, екеуі өмір бойы өзара жау болған. Алайда, бұл әңгіменің бастапқы көзі деп саналады Макс Хоффманн, ол кезде Германияның Сегізінші армиясының штабында полковник болды. Оның келіспеушілік туралы бірінші қолдан білгендігіне Ренненкампфтың сол кездегі жарақаттары қайшы келеді. Хоффман бұл әңгімені жоспарлау сессиясында алға жылжытқан көрінеді, бұл Ренненкампф Самсоновқа көмектеспейтінін растады. Ол Германияның Сегізінші армиясы өзінің барлық күшін оңтүстікке қарай Ресейдің екінші армиясына шабуыл жасауға еркіндік алды деп мәлімдеді, бұл Ресейдің бірінші армиясының артқы жағынан қарсы шабуыл жасауынан қорықпайды. Гинденбург пен Людендорф Шығыс майданға келіп, Самсоновтың алға жылжыған күштеріне Сегізінші армияның барлық салмағымен шабуыл жасауға шешім қабылдады. Гинденбург пен Людендорфтың бұл шешімін Ренненкампф пен Ресейдің бірінші армиясы ұсынылып отырған шайқасқа көмек көрсету үшін уақытында жете алмайтынын көрсеткен ресейлік сымсыз байланыстарды және Самсоновтың өз күштерінің қозғалысын көрсететін бұйрығын қабылдады.

He was born in Kherson Governorate of the Russian Empire in what is now part of Ukraine. After graduation from the Vladimir of Kiev Cadet Corps and elite Николаевское кавалерийское училище, he joined the Imperial Russian Army at age 18 as a cornet in the 12th Hussars Regiment. Samsonov fought in the Russo Turkish War, 1877–78. After this war he attended the Nikolaevsky Military Academy in St. Petersburg. On November 4, 1888, he was appointed senior aide to the staff of the 20th Infantry Division, and from July 10, 1885, to February 4, 1889, served as Senior Staff Adjutant to the Caucasus Grenadier Division. From March 11, 1890, through July 26, 1896, he worked at various assignments at the Warsaw Military District. He subsequently became commandant of the Elisavetgrad Cavalry School. During the Boxer Rebellion (1900), Samsonov commanded a cavalry unit. During the Russo Japanese War (1904–1905), Samsonov commanded a cavalry brigade of the Ussuri Siberian Cossack Division. He was promoted to command all Russian cavalry forces in the First Siberian Army Corps following the Russian defeat at the Battle of Telissu. His forces subsequently protected the Russian flanks at the Battle of Liaoyang. In 1906, Samsonov became Chief of staff of the Warsaw Military District, and in 1909 was Governor General of Russian Turkestan and commander of the Turkestan Military District. Samsonov advanced slowly into the south western corner of East Prussia, intending to link up with the Russian First Army, commanded by General Paul von Rennenkampf, which had started advancing into the north east section of East Prussia. However, lack of communications between the two armies, and with the rear command of the Northwest Army Group, hindered co ordination. It is sometimes claimed that the poor coordination between Samsonov and Rennenkampf during the campaign was based on their personal antagonism towards each other. This antagonism is said to have been based on an incident after the Battle of Liaoyang during the Russo Japanese War where Samsonov had publicly quarrelled with Rennenkampf on the landing platform of a railway station, and that the two were mutual lifetime enemies. However, the original source of this story is considered to be Max Hoffmann, at that time a colonel on the staff of the German Eighth Army. His claim of first hand knowledge of the disagreement is contradicted by the injuries to Rennenkampff at the time. Hoffman appears to have advanced this story during planning sessions, in support of his argument that Rennenkampf would not come to the aid of Samsonov. He argued that the German Eighth Army was free to use all of its forces in the attack on the Russian Second Army to their south, without fear of a counter attack from their rear by the Russian First Army. Hindenburg and Ludendorff arrived on the Eastern Front and decided to attack Samsonov's advancing forces with the full weight of the Eighth Army. Hindenburg and Ludendorff were strengthened in making this decision by intercepted Russian wireless communications, which indicated that Rennenkampf and the Russian First Army could not reach the proposed battle in time to be of assistance, and by an intercepted order from Samsonov, showing the movement of his forces.

Қайту және өлім

Самсонов кері шегінуге тырысты, бірақ оның әскері неміс қоршауына түсіп, неміс әскерлері оның әскерлерінің көп бөлігін өлтірді немесе тұтқынға алды. 150 мың орыс әскерінің тек 10 мыңы ғана қоршаудан қашуға мүкіндік алды. Кем дегенде 92 000 орыс әскері тұтқынға алынды, ал Екінші армияның бастапқыда бар 600-ға жуық қаруының арасынан 300-500 орыс қаруы қолға түсті. 30 мыңнан астам орыс әскері қаза тапқан немесе жоғалып кеткен деп есептеледі. Самсонов және штаб офицерлері мен бірнеше сарбаздан тұратын шағын топ 29 тамызда түнде, алдымен атпен, содан кейін батпақты жермен жаяу, қоршаудан қашуға тырысты. Самсоновтің "Цар маған сенді. Мұндай апаттан кейін оның алдына қалай барамын?" деген сөздері естілді. Олар түнде Вилленберг қаласына жетті, бірақ қала немістердің бақылауында екенін білді. 30 тамызда таңғы сағат 1 шамасында Самсонов өз тобынан бөлініп, орманға қашып кетті. Бір оқ атылды. Орыстар қараңғыда оның денесін таба алмады, бірақ ақырында қауіпсіз жерге жетті. Немістер Самсоновты Вилленбергке жерледі. 1916 жылы Халықаралық Қызыл Кресттің көмегімен немістер оның денесін жесіріне қайтарды, ол оны Ресейде жерледі.