Кіріспе

Американдық бизнесмен және консультант Брюс Дулин Хендерсон (30 сәуір 1915 – 20 шілде 1992) – американдық бизнесмен және басқару сарапшысы. Ол 1963 жылы Бостон қаласында, Массачусетс штатында Boston Consulting Group (BCG) компаниясын құрды және 1980 жылға дейін фирманың президенті және бас директоры болып басқарды. 1985 жылға дейін BCG төрағасы қызметін атқарды.

Ерте өмір

Хендерсон 1915 жылдың 30 сәуірінде Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы фермада дүниеге келді. Төртінші сыныпқа қабылданғаннан бастап, ол Пибоди демонстрациялық мектебінде (PDS) оқыды және 1932 жылы орта мектепті бітіргенге дейін сонда білім алды. Орта мектепте оқыған кезінде Хендерсон футбол командасының құрамында ойнады.

Жеке өмір

Хендерсон екі рет үйленген. Алғашқы әйелі Фрэнсистен төрт баласы болды. Оның екі қызы – Аста Верм және Сейси Гриффин, екі ұлы – Брюс Александр Хендерсон және Брюс Бальфур Хендерсон. Екінші әйелі Бесс болды, одан балалары жоқ. Хендерсон қайтыс болған кезде жеті немересі болған. Хендерсон он сегіз жыл сол жерде жұмыс істеді. Ол 37 жасында вице-президент атанды.

1959 жылы Хендерсон компанияны тастап, «Артур Д. Литтл» консалтингтік фирмасына басқару қызметтері бойынша аға вице-президент болып кірді. 1963 жылы фирма басшылығымен туындаған келіспеушіліктерге байланысты фирмадан кетіп қалды.

Бостон Консалтинг Групп

Артур Д. Литтлден кеткеннен кейін Хендерсон Бостон компаниясының бас директорынан банк үшін кеңес беру бөлімін құру туралы ұсыныс алды, ол Бостон қауіпсіз сақтау және сенім компаниясының Басқару және кеңес беру бөлімі деген атаумен еншілес кәсіпорын ретінде жұмыс істеді. Бұл кеңес беру бөлімі 1963 жылы қызметін бастады. Брюс McKinsey Quarterly және Arthur D. Little-дің Prism басылымдарына жауап ретінде және жаңа маркетинг формасы ретінде Perspectives атты жаңа басылым құрды. Ол 1980 жылға дейін осы басылым үшін көп жазды. 1974 жылы Хендерсон BCG-ді тәуелсіз кәсіпорынға айналдырды және 1974 жылғы «Қызметкерлердің зейнетақымен қамсыздандыруы туралы» заңның артықшылықтарын пайдаланған алғашқылардың бірі болды, бұл заң қызметкерлердің акцияларын иелену жоспарын (ESOP) құруға мүмкіндік берді. ESOP Бостон қауіпсіз сақтау компаниясының бас компаниясы The Boston Company-ден BCG-ні сатып алу процесін бастады. Сатып алу 1979 жылы, жоспарланған мерзімнен бес жыл бұрын аяқталды. 1974-1980 жылдар аралығында Хендерсон фирманың өсуіне және оның халықаралық кеңеюіне баса назар аударды. 1977 жылдың соңына қарай кірістер АҚШ-та және шетелде туындаған бизнес арасында тең бөлінді.

Тәжірибе қисығы

"Тәжірибе қисығының стратегиялық маңызы жерді жарып тастауға жақын болды." – The Economist, 2009

Тәжірибе қисығы – бұл негізінен шығындардың өзгеруін болжау үшін қолданылатын басқару құралы. Онда "жинақталған тәжірибе екі есеге артқан сайын шығындар нақты шамада 20-30% төмендейді" делінеді. Бұл инфляция ескерілгенде, шығындар үнемі төмендеуі керек екенін білдіреді. Өсім жылдам болса, төмендеу де жылдам, ал өсім баяу болса, төмендеу де баяу болады. Тәжірибе қисығы оқу қисығы тұжырымдамасына ішінара сүйенсе де, оны еңбекке байланысты қайталанатын тапсырмалардан бөліп, одан әрі дамытады. Басқару құралы ретінде тәжірибе қисығы 2010 жылдарда да қолданылып келеді, мысалы, Petrobras мұнай кендерін игеруде.

Өсу үлесі матрицасы

Өсу үлесі матрицасы – немесе, кейіннен BCG матрицасы деп аталатын – компанияның портфелін визуализациялауға арналған басқару құралы. Бұл екі өлшемді матрица, ол салыстырмалы нарық үлесі (x осі) және нарық өсуі (y осі) өлшемдерін төрт квадрантқа бөледі. Жеке бизнес бірліктері бизнестің мөлшеріне пропорционалды ауданы бар шеңберлермен көрсетіледі. Өсу үлесі матрицасы 1968 және 1970 жылдар аралығында BCG қызметкерлерінің бірлескен еңбегінің нәтижесінде дамыды. Оның теориялық негізі 1970 жылы жарияланған BCG-нің «Өнім портфелі» еңбегінде жатқызылды. Бұл визуализацияның ерекше ерекшелігі – x осі көбінесе кері масштабта (үлкен мәндер сол жақта) және логарифмдік масштабта бейнеленеді. Логарифмдік шкала тәжірибе қисығын зерттеуде (лог-лог шкаласы қолданылады) жүргізілген жұмыстардан алынған болуы мүмкін, бірақ ол әрқашан тұрақты қолданылмайды. Көп жағдайда қолданылатын шкала логарифмдік емес, сызықтық болып табылады. Олдерсхофтың пікірінше, кері масштаб кездейсоқ туындаған. Алғашқы әзірлеу кезеңінде доктор Закон екі өлшемді матрицаны тақтаға салған және бөлімдерді жоғарыдан төменге дейін «Жоғары» және «Төмен» деп, ал солдан оңға қарай «Жоғары» және «Төмен» деп белгілеген, бұл ыңғайлы болу үшін жасалған. Бұл формат кейінірек даму сессияларында сақталды, ешкім болашақта осьтің калибрленуі мүмкін екенін ескермеді, онда солдан оңға төменнен жоғарыға қарай масштабты жасау әдеттегіден оңай болар еді.

Бизнестегі шектен шығу

"Ең қатыгез экономикалық соғыстың мақсаты – жою емес, бірге өмір сүруге келісімге келу. " – Брюс Д. Хендерсон, 1976 жыл. Хендерсон бұл мақала "Бизнесте наразылықпен қалай табысқа жетуге болады" деген тақырыппен де жариялануы мүмкін екенін айтты. Ол тиімді бәсекелесу үшін, іс жүзінде өзіңнің қалауынша әрекет ете отырып, ынтымақтасып жұмыс істегендей көріну қажет екенін жазды. Ол бизнесті бейбіт уақыттағы халықаралық қатынастармен салыстырды, онда елдер аяусыз бәсекелеседі, бірақ соғыстың алдын алу үшін өзін шектейді."