Кіріспе

Жылдамдықты жолдар, бақыланатын кіру автокөлігінің (автомагистраль немесе тас жол) көптеген қасиеттеріне ие. Көлік ағынының үздірілмейтін қозғалысын қамтамасыз ететін жолдар, көбінесе автомагистраль немесе тас жол деп аталады.

Әлемдік практикада әртүрлі аталымдармен белгілі, оның ішінде кіруі шектеулі автомобиль жолы, екі қатарлы жол, экспресс-жол және жартылай бақыланатын кіруі бар автомобиль жолы – бұл жылдам қозғалысқа арналған жол немесе магистраль, ол бақыланатын кіру автокөлігінің (яғни автомагистраль немесе тас жол) көптеген немесе басым бөлігінің қасиеттерін мұрағаттайды, соның ішінде жанындағы жерлерге кірудің шектелуі немесе болмауы, қарсы бағыттағы қозғалыстың белгілі бір деңгейде бөлінуі, деңгейлердегі қиылыстардың қолданылуы, велосипедтер, атпен жүретін көлік құралдары немесе өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы машиналары сияқты баяу қозғалатын көлік түрлеріне тыйым салу; сондай-ақ, қиылысатын көшелердің немесе тегіс өткелдердің өте аз немесе толыққанды болмауы. Жергілікті қозғалыстан оқшаулану деңгейі елдер мен аймақтар бойынша өзгереді. Бұл терминдердің нақты анықтамасы заңнамалық юрисдикцияға қарай әртүрлі болады.

Тарих

Америка Құрама Штаттарында шектеулі кіруге рұқсат етілген жолдарды алғаш рет 1907 жылы Нью-Йорктегі Бронкс өзені саябағында іске қосты. Нью-Йорк штатының парк-жол жүйесі Нью-Йорк қаласының ішінде және айналасындағы жоғары жылдамдықты жолдар желісі ретінде салынды. Алғашқы шектеулі кіруге рұқсат етілген тас жол жекеменшік күштермен салынған Лонг-Айленд моторлық жолы деп есептеледі, ол Лонг-Айленд, Нью-Йорк штатында орналасқан. Оңтүстік штаттық парк жолы 1927 жылы ашылды, ал Лонг-Айленд моторлық жолы 1937 жылы жабылып, оның орнына Солтүстік штаттық парк жолы (1931 жылы ашылды) және оған іргелес Гранд-Центральдік парк жолы (1936 жылы ашылды) салынды.

Өңірлік іске асыру

АҚШ-та Ұлттық бірыңғай жол қозғалысын бақылау құрылғылары (MUTCD) нұсқаулығында "толық бақылаудағы кіру" термині тек тас жолдар үшін қолданылады. Тез жылдамдықтағы жолдар "жартылай бақылаудағы кіру" (немесе жартылай бақыланатын кіру) деп анықталады. Бұл, негізгі жолдар көбінесе айырықтарды пайдаланады, ал коммерциялық нысандарға жол қиылыстары немесе жағалау жолдары арқылы қол жеткізіледі, ал екінші дәрежелі жолдар бір деңгейде қиылысады және шаруашалықтар тікелей кіруге мүмкіндік алады. Бұл анықтама кейбір штаттарда да қолданылады, олардың кейбіреулері тас жолдарды белгілі бір жылдамдықпен жүре алатын көлік құралдарына ғана шектейді. Кейбір штаттар "бақыланатын кіру" терминін "шектелген кіру" терминінен жоғары стандартты білдіру үшін пайдаланады, ал басқалары осы екі терминді ауыстырады.

Австралия

Австралияның ірі астаналары бақыланатын кіруге жол берілген тас жол желілерімен жабдықталған, ал кіші қалалар көбінесе жоғары жылдамдықты жергілікті қозғалыс үшін шектеулі кіруге жол берілген тас жолдарға тәуелді. Оңтүстік Австралияда "экспресс-жол" және "автожол" терминдері бір-бірімен мағыны бірдей болуы мүмкін. Оңтүстік және Солтүстік экспресс-жолдары – кіруі бақыланатын тас жолдар. Дегенмен, шатастыратын болса, Порт-Ривер экспресс-жолы шектеулі кіруге жол берілген тас жол болып табылады. Астаналар мен аймақтық орталықтарды байланыстыратын екі бағытты автомобиль жолдары, мысалы, Сидней мен Мельбурн арасындағы M31 Хьюм тас жолы, көбінесе шектеулі кіруге жол берілген тас жолдар болып табылады. Бұған қарамастан, Виктория штатындағы көптеген аймақтық шектеулі кіруге жол берілген тас жолдарындағы белгілерде "автожол" термині қолданылады.

Жаңа Зеландия: Тез жүргінші жол, автожол

Жаңа Зеландияда "автожол" және "экспресс-жол" терминдері көп қатарлы бөлінген тас жолдарды, сондай-ақ түрлі деңгейдегі бөлінуі бар, 2-ден 4 қатарға дейін бөлінбеген экспресс-жолдарды да қамтиды. Айырмашылығы, Жаңа Зеландияда автожолдарда қозғалысқа қатысты қосымша заңдық шектеулер бар.

Қытай

Қытай Халық Республикасының экспресс-жол желісі әлемдегі ең ұзын тас жол жүйесі болып табылады. Бұл желі Ұлттық магистральдық жүйе (NTHS) деп те аталады. 2016 жылдың соңына дейін Қытайдың экспресс-жол желісінің жалпы ұзындығы 131 000 шақырымды (82 000 миль) құрады. Қытайдағы экспресс-жолдар күрделі жол желісіне салыстырмалы түрде жақында қосылды. Қытайдағы алғашқы экспресс-жол 1988 жылы салынған. 1993 жылға дейін экспресс-жолдар өте аз болды. 2000 жылдан кейін желі қарқынды түрде кеңейіп келеді. 2011 жылы желіге 11 000 шақырым (6 800 миль) экспресс-жол қосылды.

Пәкістан

Пакистанның жедел жолдары – Пакистанның Ұлттық автомобиль жолдары басқармасының меншігінде, күтімінде және басқаруындағы көп жолақты, жоғары жылдамдықты тас жолдар желісі. Олар елдің автожолдарынан бір санат төмен және әдетте ұлттық автомобиль жолдарының жаңартылған нұсқалары болып табылады. 2016 жылдың қараша айына қарай Пакистанның жедел жолдарының жалпы ұзындығы құрайды. Еліміздің әртүрлі аймақтарында қазіргі уақытта шамамен жедел жолдар салынып жатыр. Бұл жедел жолдардың көпшілігі 2017 мен 2020 жылдар аралығында аяқталады.

Үндістан

Үндістандағы экспресс-жолдар Үндістанның ұлттық автомобиль жолдары жүйесінің көп бөлігін құрайды және жолдың ең жоғары сапалы класы болып табылады. 2023 жылға дейін желіге тағы да экспресс-жолдар салу үшін Ұлттық автомобиль жолдарын дамыту жобасы іске асырылуда.

Иран

Ирандағы жедел жолдар бақылаусыз жолдардан бір санат төмен және Исфахан, Машхад немесе Тегеран сияқты ірі қалалық аймақтарда, сондай-ақ басқа маңызды қалалар (әдетте екі облыс орталықтары) арасында, ауылдық және шөлді жерлерде пайдаланылады. Қалалық аймақтардағы жылдамдық шегі – аралығында, ал ауылдық және шөлді аймақтарда – аралығында болады.

Жапония

Жапонияда ағылшын тілінде қолданылатын "Expressway" термині автокөлік жолы стиліндегі тас жолдарды және тар, иірімді, көбінесе бөлінбеген өңірлік жоғары стандартты тас жолдарды – 地域高規格道路 (ちいきこうきかくどうろ) – қамтиды. Екі типтегі экспресс-жолдардың жалпы ұзындығы 2012 жылдың сәуір айына қарай құрайды.

Малайзия

Малайзиядағы шектеулі кіруге болатын жолдар көбінесе, бірақ әрқашан емес, "автомобиль жолы" деп аталады (бұл термин "жедел жол" үшін де қолданылады). Автомобиль жолдарында жылдамдық шегі әдетте жедел жолдарға қарағанда төмен болады (бірақ жергілікті жол желісінің қалған бөлігінен жоғары), сондай-ақ тұрғын үйлерге және дүкендерге дейін деңгейдегі қиылыстар мен қосылыстарға рұқсат етіледі, бірақ жол айырықтары жиі кездеседі. Автомобиль жолдары әдетте ақысыз болады және олар федералды үкіметке тиесілі болып, олармен басқарылады. Шекеулі кіруге болатын жолдардың белгілі мысалдары: Федералды тас жол, Скудай тас жолы, Гелугор тас жолы, Куантан айналма жолы және Кучинг айналма жолы.

Сингапур

Сингапурдағы қолжетімділігі шектеулі жолдар ресми түрде жартылай жылдам жолдар деп аталады (экспресс-жолдар деп аталатын толық бақыланатын қолжетімділікке ие жолдардан өзгеше). Бұл жолдар жоғары жылдамдықтағы жолдар болып жұмыс істесе де, жартылай жылдам жолдарда деңгейдегі қиылыстарда светофорлар кездесуі мүмкін, ал жылдамдық шектері біркелкі емес. Алайда, маңызды түйіскен жерлерде көпірлер мен жер асты жолдары жиі кездеседі. Бес жол жартылай жылдам жолдар ретінде белгіленген: Букит Тима жолы, Джуронг аралы тас жолы, Николл тас жолы, Сыртқы сақиналық жол жүйесі және Батыс жағалау тас жолы.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореядағы автомобиль жолдары (자동차 전용 도로, jadongcha jeonyong doro, сөзбе-сөз "моторлы көліктер ғана жүретін жол") экспресс-жолдардан басқа да әртүрлі деңгейдегі автомобиль жолдарынан тұрады. Оңтүстік Кореядағы экспресс-жолдардан өзгеше, автомобиль жолының статусы жол класын емес, көлік қозғалысын реттеу шарасын көрсетеді. Мысалы, Жаюро 77 ұлттық бағыттың бір бөлігі болып табылады және сонымен қатар автомобиль жолы болып саналады. 2011 жылдың маусым айына дейін барлығы 1610 км автомобиль жолдары автомобиль жолы ретінде белгіленген. (1052 км ұлттық автомобиль жолдары, 351 км қалалық автомобиль жолдары, 185 км облыстық автомобиль жолдары және 20 км қалалық автомобиль жолдары). Экспресс-жолдар сияқты, мопедтерге де рұқсат етілмейді.

Шри-Ланка

Шри-Ланка жылдам жолдарды Е әріптерімен белгіленетін санаттарға сәйкес жіктеуді қамтамасыз етті. 2014 жылға дейін Оңтүстік жылдам жолы, Сыртқы айналмалы жылдам жолы және Коломбо – Катунаяке жылдам жолы сияқты үш жылдам жол салынды. Жылдам жолдар арқылы өту үшін салық салу жүйесі ұсынылып жатыр. Жылдам жолдармен қозғалу үшін 80-100 км/сағат аралығында жылдамдық шегі белгіленген. Қазіргі уақытта Солтүстік және Руванпура жылдам жолдары қоғамдық көліктің қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында салынып жатыр.

Тайвань (ТҚР)

Тайваньдағы жылдам бағыттық жолдар Ұлттық автожолдарға немесе кіруі шектеулі жолдарға ұқсас, бақыланатын кіруге болатын автожолдар болып табылуы мүмкін. Көбінесе олар провинциялық (ұлттық емес) автомобиль жолдары мәртебесіне ие, бірақ кейбіреулерін қалалар салып, күтіп ұстайды. Барлық провинциялық жылдам бағыттық жолдар шығыстан батысқа қарай жүреді, тек №61 провинциялық жолы ғана батыс жағалауымен солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан. Кейбір провинциялық жылдам бағыттық жолдардың құрылысы әлі де жалғасуда.

Австрия: Schnellstraße

Австрияда Schnellstraße жолындағы жылдамдық шектеуі бар. Schnellstraße жолдары Австрия автобандарына (автожолдар / автомобиль жолдары) өте ұқсас; басты айырмашылық – олар арзанырақ салынған, кішкентайрақ бұрылыс радиусына ие, көбінесе екі бағытқа бөлінбеген және көпірлер мен туннельдері аз.

Бельгия: Autoweg

Бельгияда автожол – алғашқы белгісі (F9) және екінші белгісі (F11) арқылы белгіленген қоғамдық жол. Автомобильдік магистральдан (autosnelweg) басты айырмашылығы – автожолда жол тораптары мен светофорлар кездесуі мүмкін. Бельгияда автожол үшін арнайы жылдамдық шектеуі қарастырылмаған. Автожолмен тек автокөліктер мен олардың тіркемелері (мопедтерден басқа), ауыл шаруашылығы техникасы, көшпелі аттракциондарды тартатын көліктер, сондай-ақ төрт дөңгелекті көліктер (жолаушылар салоны жоқ) жүруге рұқсат етіледі. Автожол екі немесе одан көп қатарлы болуы мүмкін. Қозғалыс бағыттары жол белгілерімен немесе орталық бөлігіш жолақпен бөлінеді. Егер қоғамдық жол (autosnelweg, autoweg, weg) екі немесе одан көп қатардан тұрса және олар жол жиегімен немесе көлік құралдарының өтпеуіне жарамайтын кеңістікпен анық бөлінген болса, жүргізушілерге қарсы бағыттағы қатарға шығуға тыйым салынады.

Хорватия: Brza cesta

Хорватияда "brza cesta" (әдеби мағынасы – "жылдам жол") термині тек автокөліктерге арналған, әдетте сатылы бөлінген, авариялық жолағы жоқ, жылдамдық шегі бар жолдарды сипаттау үшін қолданылады, бірақ оны төмендетуге болады, әдетте . Олар 2+2 жолақты қос жолды, сатылы бөлінген қиылыстары бар және жылдамдық шегімен (Осиектегі D2), жол бағдаршамдары бар төрт немесе алты жолақты қалалық көшелер (Карловацтағы D1) немесе сатылы бөлінген қиылыстары бар екі жолақты бір жолды жолдар (Шибениктегі D33) болып келеді. Олар жеке мемлекеттік жол (D10) немесе оның бір бөлігі (Осиектің оңтүстік айналма жолы, D2) болуы мүмкін. Автожолдардың кейбір бөліктері құрылыс кезінде (Пазин мен Матульджи арасындағы A8) немесе осылай жобаланғандықтан (Риекадағы A7) жедел жолдар болып табылады. Әдетте, жедел жолдарға жол ақысы алынбайды, бірақ жедел жолдардағы ірі туннельдер үшін жол ақысы алынады.

Чехия: Rychlostní silnice

Чехиядағы тас жолдар (,) – екі бағытты қозғалысқа арналған, кішігірім қақтырылмас жолағы бар жолдар. Жылдамдық шегі 110 км/сағ (70 миль/сағ). Тас жолдың жол белгілері көк түсті фонда ақ түсті болады.

Дания: Мотортрафиквей

Данияда "motortrafikvej" (даниялық "моторлық көлік жолы") – жылдамдық шектеуі бар жоғары жылдамдықты магистраль. Көбінесе "motortrafikvej" екі қатарлы (1+1) немесе 2+1 болып келеді. Деңгейлес қиылыстар жоқ. "Motortrafikvej" жол белгілерінің ақ жазуы көк фонға жазылған.

Финляндия: Моторлы көлік

Финляндияда автомобиль жолдары үш санатқа бөлінеді: толық кіруге рұқсат етілген valtatie ("негізгі жол"), шектеулі кіруге рұқсат етілген moottoriliikennetie ("моторлық көлік жолы") және, соңында, moottoritie ("автомагистраль"); соңғы екеуі жасыл таңбалармен, ал valtatie таңбасы көк түспен белгіленеді. Жол желісінің көп бөлігі толық кіруге рұқсат етілген жолдардан тұрады, оның бір бөлігі автомагистраль, ал қалғаны – шектеулі кіруге рұқсат етілген жолдар. Кіруге рұқсат тек 50 км/сағ жылдамдықтан жоғары жылдамдықпен жүретін моторлық көліктерге ғана беріледі, сондықтан жаяу жүргіншілер, велосипедшілер, мопедтер мен тракторлардың қозғалысына тыйым салынады; сонымен қатар, тіркеуге рұқсат жоқ. Шектеулі кіруге рұқсат етілген жолдар, әдетте, автомагистральдарға ұқсас, бірақ бір бағытта бірнеше қатар немесе қарама-қарсы бағыттарды бөлу сияқты барлық техникалық талаптарға сай келмейді. Мұндай жолдар көбінесе жергілікті халық тығыздығы автомагистраль салуға жеткіліксіз болған жағдайларда салынады. Көбінесе құрылыс кезінде болашақта автомагистральге жаңарту үшін орын қалдырылады. Сондай-ақ, шектеулі кіруге рұқсат етілген жолдар автомагистральдарға қосымша бағыттар ретінде де қолданылады. Негізгі және шектеулі кіруге рұқсат етілген жолдардағы жылдамдық шегі жаз айларында 100 км/сағ, ал қыс айларында 80 км/сағ құрайды. Ал автомагистральдарда жылдамдық шегі тиісінше 120 және 100 км/сағ болып табылады. Әсіресе қыс мезгілінде ауа райына байланысты жылдамдық шегі өзгертілуі мүмкін.

Германия: Kraftfahrstraße

Kraftfahrstrasse (неміс тілінде "моторлық күш жолы", сонымен қатар кең таралған Schnellstraße, сөзбе-сөз "жылдам жол") – Германияда жаяу жүргіншілерге, велосипедтерге, мопедтерге немесе тракторларға рұқсат етілмейтін, ең жоғары жобалық жылдамдығы 100 км/сағаттан жоғары автокөліктерге ғана арналған кез келген жол. Көлемді көліктерге тыйым салынады. Трансрегионалды Kraftfahrstraßen (Autostraßen) құрылысының стандарты неміс автобандарынан төмен. Германияның жалпы жылдамдық шектеріне сәйкес, жолақтары медианамен бөлінген немесе әр бағытта кемінде екі белгіленген жолағы бар жолдарда кеңес беруші жылдамдық шегі (Richtgeschwindigkeit) қолданылады. Бір деңгейдегі қиылыстарға рұқсат етіледі, ал қиылыстардағы реттеу әдетте светофорлар немесе айналма жолдар арқылы жүзеге асырылады. U-бұрылыстар мен кез келген қасақана тоқтауға тыйым салынады. Kraftfahrstraßen жаяу жүргіншілерге арналған арнайы өткелдерден басқа, кіруге тыйым салынған.

Нидерланды: Autoweg

Нидерландыда жылдам автомагистральдер (snelwegen) экспресс-жолдарға (autowegen) қарағанда әлдеқайда көп. Соңғылары елдің негізгі автомагистраль желісінің толықтырушы бөлігін ғана құрайды. Әдетте, олар жылдам автомагистральдерден қысқа болып келеді және аймақтық маңызы бар байланыстарды қамтамасыз етеді. Жалпы жылдамдық шегі 100 км/сағ. Жолды пайдалануға тек кем дегенде 50 км/сағ жылдамдықпен жүруге қабілетті және заң жүзінде рұқсат етілген жылдам автокөліктер ғана құқылы. Экспресс-жолдар әрқашан нөмірленеді және көбінесе N (магистраль емес жол) әрпімен және үш таңбаға дейін белгіленеді, себебі олар көбінесе ұлттық немесе облыстық басқаруға бағынады. Голландиялық экспресс-жолдар әртүрлі стандарттар бойынша салынған. Олардың дизайны толық бақыланатын екі қатарлы жолдардан, бөлігіш жолақтармен, орталық бөлгіштермен және толық жанындағы жолақтармен бастап, бір бағытта бір қатарлы және тек Vluchthavens (кішкентай қысқа тоқтау алаңдары) деп аталатын аралық жанындағы бөліктері бар бір қатарлы жолдарға дейін өзгереді. Түйіскен жерлер көбінесе светофорлармен немесе айналымдық жолдармен жабдықталған. Мұндай жолдарда жылжымалы көпірлер де болуы мүмкін. Екі жағдайда да, түйіскен жерге немесе көпірге жеткенде жылдамдық шегі жиі 70 км/сағ-қа төмендетіледі. 1997 жылдан бері қолданылып келе жатқан «Тұрақты қауіпсіздік» атты ұлттық жол қауіпсіздігі бағдарламасы жаңа жолдарды жіктеу жүйесі мен жаңа жобалау стандарттарын енгізді. Экспресс-жолдар голландиялық аймақтық ағынды жолдардың (stroomwegen) жаңа жобалау стандартына толығымен сәйкес келуі міндетті емес болса да, олардың көпшілігіне кем дегенде жаңартулар қажет. Ең қолайлысы – экспресс-жолдарды мүмкіндігінше бөліп, деңгейлерде бөлектендіру. Әйтпесе, мұндай жолдар қауіпсіздік санаты бойынша төмендетіліп, экспресс-жол мәртебесінен айырылады.

Норвегия: Моторлы көлік

Норвегияда motortrafikkvei (норвег тілінде "моторлық қозғалыс жолы" дегенді білдіреді), бұрын motorvei klasse B ("B классындағы тас жол") деп аталатын, сағатына 90 км/сағ дейін жылдамдықпен жүруге рұқсат етілген жоғары жылдамдықты автомобиль жолы. Бұл жолдар деңгейлес қиылыстарсыз болады. Motortrafikkvei жолдарына арналған бағыт белгілері сары түс фонға қара мәтінмен, ал тас жолдарына арналған белгілер көк түс фонға ақ мәтінмен жазылған. 2017 жылдың қазан айына қарай Норвегияның жол дерекқоры бойынша Норвегияда шамамен 455 км motortrafikkvei бар.

Польша: droga ekspresowa

Droga ekspresowa (көпше түрі: drogi ekspresowe) Польшадағы автомобиль жолдарына көлікті жеткізу және маңызды халықаралық және аймақтық қажеттіліктерді қамтамасыз ету мақсатында салынған жолдар желісін білдіреді. Олар көбінесе қала маңындағы айналма жолдар ретінде салынған, себебі автожолдарға қарағанда олар аз жер алады және көптеген кіру-шығу нүктелерін ұсынады. Барлық экспресс-жолдар S әрпімен басталып, одан кейін нөмір келеді. Олар бір немесе екі бағытты болуы мүмкін, сондай-ақ бір деңгейлі қиылыстардың саны азайтылған. 2004 жылдың мамыр айындағы Польша үкіметінің құжаттарында елдегі экспресс-жолдар мен автожолдар желісінің жалпы ұзындығы (оның ішінде автожолдар) шамамен 500 мың шақырымды құрайтыны көрсетілген. Жылдамдық шегі екі бағытты жолда 120 км/сағ, ал бір бағытты жолда 100 км/сағ.

Португалия: тез жолмен

Португалияда автокөлік жолынан тыс, қолжетімділігі шектеулі жол, арнайы ресми техникалық атауы болмаса да, көбінесе «тез жол» (көпше түрі: vias rápidas) деп аталады. «Автомобильдер мен мотоциклдерге арналған жол» (via reservada a automóveis e motociclos) деген заңдық термин, автокөлік жолы ережелері қолданылатын (бірақ жылдамдық шегі төмен) басқа жолдарды белгілеу үшін пайдаланылады. Дегенмен, бұл термин жолдың техникалық ерекшеліктеріне емес, жол ережелеріне ғана қатысты. Португалияда vias rápidas деп аталатын жолдардың екі негізгі түрі бар. Бірінші түрі – екі қатарлы қозғалысқа арналған және деңгейлерде бөлінген (қосымша жолдармен) қолжетімділігі шектеулі жол. Мұндай жолдардың көпшілігі толыққанды автокөлік жолдарының техникалық сипаттамаларына ие. Мысалы, Лиссабон, Порту, Коимбра және Брага қалаларындағы бірнеше қалалық магистральдарды қарастыруға болады. Мадейрада қалаларды және аралдың басқа маңызды жерлерін байланыстыратын негізгі аймақтық магистральдар негізінен осы типті. Аймақта VR1 және VR2 деп жіктелетін екі vias rápidas автокөлік жолдары ретінде саналады. Португалияның екінші түрі vias rápidas – жоғарыда аталған бірінші типтегідей барлық сипаттамалары бар, бірақ бір ғана қатарлы қозғалысқа арналған жол. Мұндай жолдардың мысалдары – бұрынғы IP4 және IP5 (толыққанды автокөлік жолдарына айналғанға дейін), IP2-нің Порталегре – Бежа бөлімі, IP3-тің Коимбра – Визеу бөлімі және бірнеше қосымша бағыттар (IC). Екі қатарлы vias rápidas автомобильдер мен мотоциклдерге арналған жол ретінде жіктеліп, белгіленуі мүмкін, мұндай жағдайда жалпы автокөлік жолы ережелері қолданылады, бірақ жылдамдық шегі 100 км/сағ-тан аспайды. Екі қатарлы vias rápidas егер арнайы жол ретінде белгіленбесе, қалыпты жол ережелері қолданылады, оның ішінде жылдамдық шегі 90 км/сағ-тан аспайды. Бір қатарлы vias rápidas арнайы жол ретінде жіктеліп, белгіленуі мүмкін емес, сондықтан оларда әрқашан қалыпты жол ережелері қолданылады.

Ресей

Ресейде шамамен екі категорияға бөлінетін үлкен федералды автомобиль жолдарының желісі бар: "магистральдық автомобиль жолдары" (магистральная автомобильная дорога, автомагистраль, ағылшын тіліндегі "motorway" терминімен толық сәйкес емес) және "басқалары". Жол ережелерінде шектеулі кіруге арналған жолдар үшін екі белгілеу бар, біреуі "магистральдық жол", екіншісі "автомобильдерге арналған жол" (дорога для автомобилей), екеуіне де арнайы магистральдық ережелер қолданылады. "Автомобильдерге арналған жолдар" магистральдық жолдардан екі бағытты қозғалысқа арналған бөліктері болуы міндетті емес, деңгейдегі қиылыстардағы светофорларға рұқсат етіледі және жылдамдық шегі 90 км/сағ.

Испания: Autovía

Испанияның Autopistas-ынан өзгеше, тек кем дегенде 60 км/сағ (37 миль/сағ) жылдамдықпен жүре алатын көліктерге ғана арналған және көбінесе ақылы болса, Autovías көбінесе ескі жолдардың жаңартылған нұсқасы болып табылады және ешқашан ақы төленбейді. Әдетте, велосипедтер және ауыл шаруашылығы техникасы сияқты баяу қозғалатын көліктерге белгілі бір шектеулермен рұқсат беріледі.

Словакия: Rýchlostná cesta

Словакиядағы rýchlostná cesta, кейде cesta pre motorove vozidla деп аталады, diaľnica-дан өзгешеленеді, автомобильдер үшін жылдамдық шектеуі және жүк көліктері үшін жылдамдық шектеуі болады. Rýchlostné cesty ("cesty" - "cesta" сөзінің көпше түрі) бұрын жол нөмірінің алдында "R" әрпімен белгіленетін, бірақ 2020 жылы енгізілген жаңа жол ережелері "R" әрпімен белгіленген барлық жылдам жолдарды автокөлік жолдары деп қарастыруды белгіледі. Rýchlostná cesta әр жағынан екі жолақты болады және кейде, Польшадағыдай, бір жолақты болуы мүмкін.

Швеция

Швед автокөлік жолы – кіру мүмкіндігі шектеулі (барлық қабаттар бөлінген, баяу қозғалысқа рұқсат жоқ) және екі немесе үш қатарлы жол. Еуроодақтың көптілді терминологиялық базасына сәйкес, motortrafikled сөзін «эксипресс-жол», «жылдам жол» немесе «кіру мүмкіндігі шектеулі жол» деп аудару керек. Motortrafikled жолына қатысты ережелер магистральдық жолға да қатысты – ол, негізінен, жартылай магистральдық жол. Жылдамдық шегі әдетте 90–100 км/сағ. Көптеген motortrafikleder жолдары 2+1 форматында салынған, яғни екі қатар бір бағытта, ал бір қатар қарсы бағытта болады, олардың арасында тар қоршау орнатылған.

Швейцария

Швейцарияда Autostrasse (неміс тілінен – автожол), semi autoroute, немесе semiautostrada (француз және итальян тілдерінде – жартылай тас жол) – кесіп өтуге рұқсат етілмейтін, тек жоғары жылдамдықтағы көліктерге арналған жол, бірақ ол ең жоғары санаттағы автожолдарға (Autobahn/autoroute/autostrada) қарағанда төмен деңгейлі. Швейцариядағы осы Autostrasse / semi autoroute / semiautostrada жолдарында жылдамдық шектеуі бар. Көптеген Autostrasse / semi autoroute / semiautostrada жолдарында қарама-қарсы бағыттағы қатарларды бөлетін орталық бөгеуші жолақтар жоқ.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда автокөлік жолдарынан төменгі деңгейдегі жылдамдықтың жолдары әдетте қос қатарлы болып табылады (бірақ "қос қатарлы жол" термині қарама-қарсы бағыттағы қозғалыс физикалық түрде бөлінген кез келген жолға қатысты болуы мүмкін, тіпті олар шектеусіз қол жетімді болса да). A1, A14, A19 және A42 сияқты көптеген жолдар жоғары сапалы салынған, көп жағдайда олар тек деңгейлердегі қиылыстармен кесіліседі, жолдың екі жағында да және орталық бөлігіште толық кедергілер орнатылған, ал кейбір жағдайларда үш немесе одан да көп қатарлы қозғалыс бар. Дегенмен, олар әдетте төменгі стандартта салынғандықтан немесе моторлық көліктері жоқ құрылғыларға арналған құқықтары болғандықтан автокөлік жолдарына қойылатын шектеулерге ұшырамайды. Оларда автокөлік жолында болатын кейбір мүмкіндіктер болмауы мүмкін, мысалы, қатаң жағалаулар, сондай-ақ автокөлік жолында рұқсат етілгеннен өткір бұрылыстар мен тік көлбеулер болуы мүмкін, немесе алынып тастауға болмайтын белгілі бір құқықтар болуы мүмкін. Автомобильдер үшін стандартты жылдамдық шегі көптеген қос қатарлы жолдарға да қолданылады. 2015 жылдың наурыз айында Англиядағы белгілі бір жоғары сапалы бағыттарды "Жедел жолдар" деп ресми түрде белгілеу үшін жаңа стандарт әзірленетіні жарияланды. Бұл жаңа стандартта дәстүрлі автокөлік жолдарына тән ережелер болады, бірақ қатаң жағалау болмайды және "ақылды автокөлік жолдарындағы" сияқты жол қозғалысын басқару жүйелері қолданылады. "Жедел жол" үш қатарлы қозғалысқа шектелген, олар "ақылды автокөлік жолының" стандарттарына сәйкес салынуы керек, бірақ кейбір ескірек, стандартқа сай келмейтін учаскелерге, егер олар стандартқа жақын болса, рұқсат етіледі. Кейбір жолдардың атында "жедел жол" сөзі бар, бірақ бұл жолдың мақсаты мен стандартына ешқандай қатысы жоқ. Мысалы, Астон жедел жолы немесе Солтүстік Уэльс жедел жолы.

Канада

Онтариода экспресс-жол автокөлік жолының синонимі болып табылады және толығымен қиылыспайтын, кіру мүмкіндігі шектеулі, бөлінген автомобиль жолдарын білдіреді. Мысалы, Торонтоның батыс және орталық бөлігінен өтетін Гардинер экспресс-жолы. Ол Дон өзенінің шығысында 6 қатарлы артериялық жолға (Лейк-Шор бульвары) айналғаннан кейін, автожолдың аяқталуын көрсететін ескерту тақтасы орнатылады. Онтарионың Виндзор қаласындағы E. C. Row экспресс-жолы – батыс ұшындағы Ojibway Parkway және шығыс ұшындағы Banwell Road арасындағы, екі ұшында да жол қиылыстары бар, деңгейі бөлек шоссе. Макдональд-Картье тасжолы экспресс-жол терминін қолданатын маршруттың мысалы бола алады, алайда бұл атау Көлік министрлігі тарапынан біртіндеп тоқтатылуда. Жалпы, "экспресс-жол" термині муниципалдық мекемелерде ұсталатын жолдар үшін жиі қолданылады, ал облыстық автожолдар көбінесе маршрут нөмірімен танымал (әсіресе 400 сериялы автожолдар "4-ші автожол" деп аталады), бірақ олардың кейбіреулерінің ұзындығы бойынша "экспресс-жол" атауы бар (мысалы, Chedoke экспресс-жолы/Гамильтон экспресс-жолы, Belfield экспресс-жолы және Әуежай экспресс-жолы). Онтарионың Лондон қаласындағы Ветерандар ескерткіш саябағында қиылыстар бар, алмасулар жоқ, сондықтан ол экспресс-жол деп есептеледі, ал автожол емес. Ол бастапқыда толыққанды автожол ретінде салынбаққа жеткілікті жер телімімен жобаланған, бірақ қаржыландырудың жетіспеуі салдарынан қиылыстармен салынды. Сол сияқты, Гуэлф қаласындағы Ханлон паркі мен Онтарио штатындағы Сарниядағы 40-шы автожол бастапқыда алмасулардың орнына қиылыстармен ашылды, бірақ бірнеше деңгейлі алмасулар болды. Ниагара шарлауындағы 420 аймақтық жолы да экспресс-жол болып табылады. Аллен жолы мен 400-ші автожол бастапқыда толыққанды автожолдар болған, бірақ олардың кеңейтулері (Аллен жолының Шеппард даңғылымен және Дафферин көшесімен қосылуы, сондай-ақ 400-ші автожолдың оңтүстік кеңейтуі, ол Блэк Крик Драйвке айналды және аяқталғаннан кейін Торонто метрополитеніне берілді) қиылыстары бар экспресс-жолдар ретінде салынды. 11-ші автожолдың Барри мен Ориллия арасындағы және Ориллия мен Гравенхерст арасындағы екі бөлігі толыққанды автожол емес, оңнан оңға шығу (RIRO) экспресс-жолы болып табылады. Дарем облысындағы 35/115 автожолының бірлескен маршруты да RIRO экспресс-жолы. Батыс Канаданың көп бөлігінде экспресс-жол – Калифорниядағы анықтамаға сәйкес, жоғары жылдамдықты артериялық жол, ал автожол – толығымен бақыланатын, қиылыстары жоқ шоссе. Альбертада "Trail" термині толыққанды автожолдарды (Stoney Trail) немесе сигналдармен және алмасулармен араласқан жоғары жылдамдықты артерияларды (Crowchild Trail) білдіреді. Альберта штатының Эдмонтон қаласынан өтетін Yellowhead Trail жолында қиылыстар да, алмасулар да бар. Бұл қаланың солтүстік жартысындағы негізгі шығыс-батыс артериясы. Жақын арада ең көп жүктемелі қиылыстарды алмасуларға айналдыру жоспарлануда. Квебекте "автожол" термині қолданылмайды, "экспресс-жол" (ағылшын тілінде) және "autoroute" (ағылшын және француз тілдерінде) терминдері басым. Ағылшын тіліндегі терминдер сирек кездеседі және Монреальдағы көпүрлер мен Бонавенчур экспресс-жолының маңындағы екі тілді жол белгілерінде ("expy" деп қысқартылған) ғана кездеседі; бұл белгілер федералды үкімет тарапынан бақыланады. Көптеген autoroute-тар толыққанды автожолға жаңарту үшін салынған немесе жобаланған (бастапқыда екі қатарлы экспресс-жол ретінде салынған), бірақ Vaudreuil Dorion және L'Île Perrot арқылы өтетін 20-шы autoroute-тың 8 шақырымдық қалалық бульвары ерекшелік болып табылады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та экспресс-жол федералды үкіметтің Біркелкі жол қозғалысын бақылау құрылғылары жөніндегі нұсқаулығында кіруді ішінара бақылауға ие бөлінген автомобиль жолы ретінде анықталады. Ал автожол – кіруді толық бақылайтын бөлінген автомобиль жолы. Ішінара және толық кіруді бақылау арасындағы айырмашылық – экспресс-жолдарда шектеулі мөлшерде кіреберіс жолдары мен деңгейдес қиылыстар болуы мүмкін (соның салдарынан олар жоғары жылдамдықты магистральдық жолдың бір түрі болып табылады), ал автожолға кіруге тек деңгейдес қиылыстар арқылы рұқсат етіледі. Осы анықтама бойынша экспресс-жолдар мемлекетаралық автомобиль жолдары стандарттарына сәйкес келмейді (ол стандарттар барлық кіреберіс жолдары мен деңгейдес қиылыстарға тыйым салады), сондықтан олар әдетте штаттық автомобиль жолдары немесе АҚШ автомобиль жолдары ретінде нөмірленеді. Бұл айырмашылықты алғаш рет 1949 жылы қазіргі Америка мемлекеттік автомобиль жолдары және көлік қызметкерлерінің қауымдастығы (AASHTO) атаулар жөніндегі арнайы комитеті әзірледі. Кезекте, анықтамалар AASHTO-ның ресми стандарттар кітабына, «Біркелкі жол қозғалысын басқару құрылғылары жөніндегі нұсқаулыққа» енгізілді, ол 1966 жылғы федералды заң бойынша АҚШ Көлік департаментінің ұлттық стандарттар кітабына айналды. Осы айырмашылық сегіз штаттың заңдарына енгізілген: Калифорния, Миннесота, Миссисипи, Миссури, Небраска, Солтүстік Дакота, Огайо және Висконсин. Алайда, әр штат федералды айырмашылықты сәл өзгеше кодтады. Калифорниядағы экспресс-жолдар міндетті түрде бөлінбеуі мүмкін, бірақ олар кем дегенде ішінара кіруді бақылауға ие болуы керек. Висконсин штатында екі термин де қолданылуы үшін бөлінген автомобиль жолының ені кем дегенде төрт жолақты болуы керек. Миссуриде екі термин де тек мемлекетаралық автомобиль жолдары жүйесінің бөлігі емес, кем дегенде 10 миль ұзындығындағы бөлінген автомобиль жолдарына қолданылады. Солтүстік Дакота мен Миссисипиде экспресс-жол «толық немесе ішінара» кіруді бақылауға ие болуы мүмкін және «әдетте» қиылыстарда деңгейдес бөліністерге ие болады; автожол толық кіруді бақылауға ие экспресс-жол ретінде анықталады. Огайоның заңы ұқсас, бірақ «әдетте» деген бұрышта сөздің орнына, бұл термин қолданылуы үшін экспресс-жолдың қиылыстарының 50% деңгейде бөлінуі керек деген талап қояды. Тек Миннесота ғана 2008 жылдың мамыр айында нақты MUTCD анықтамасын қабылдады. Алайда, Ұлы көлдер аймағы мен Шығыс жағалауындағы көптеген штаттар өз терминологиясын федералды анықтамаға сәйкес келтіруден бас тартты. Келесі штаттар ресми түрде автожолдың орнына экспресс-жол терминін пайдалануға бейім: Коннектикут, Флорида, Иллинойс, Мэриленд және Батыс Вирджиния. Бұл штаттарда экспресс-жол деп аталатын мемлекетаралық автомобиль жолдары кездеседі. Ақырында, федералды анықтама жолдың экспресс-жол немесе автожол ретінде классификациясын анықтайды, қалай аталса да маңызды емес. Мысалы, ешбір штат техникалық тұрғыдан экспресс-жолға мемлекетаралық мәртебе бере алмайды, себебі олар терминді автожолмен алмастырады. Көптеген экспресс-жолдардың федералды анықтамасы бойынша жылдамдық шегі қалалық жерлерде 45-55 миль (70-90 км/сағ), ал ауылдық жерлерде 55-70 миль (90-110 км/сағ). Қалалық экспресс-жолдар әдетте жеке кіреберіс жолдарынан бос болады, бірақ кейде бензин құю станцияларына және сауда орталықтарына тікелей кіреберіс жолдарына рұқсат беріледі (автожолда мұндайға рұқсат берілмейді). Көптеген экспресс-жолдар штаттық органдармен немесе жеке компаниялармен салынып, кейін штаттан лицензия алып, ақы төленетін жол ретінде пайдаланылады. Жергілікті биліктің экспресс-жол бизнесіне кіріскенінің әйгілі мысалы – Калифорниядағы Санта-Клара округі, ол 1960 жылдары Caltrans жоспарлаған автожол жүйесін толықтыру үшін өз экспресс-жол жүйесін әдейі салды. Округ бастапқыда экспресс-жолдарды толыққанды автожолдарға жаңартуды жоспарлаған болса да, 1970 жылдардың ортасында салық төлеуден бас тарту қозғалысының күшеюінен (1978 жылы Калифорнияның 13-жобасымен басталған) бұл жоба саяси тұрғыдан мүмкін емес болды.

Бразилия

Бразилияда экспресс-жол Via Expressa деп аталады және оның міндеті – белгілі бір қалалардың ең маңызды көшелері мен даңғылдарының жақын орналасқан автомобиль жолдарымен байланысын қамтамасыз ету. Осы себепті, кейбір экспресс-жолдар нөмірленеді (автомобиль жолдары сияқты). Бразилиялық Жол қозғалысы кодексіне (Código Brasileiro de Trânsito) сәйкес, экспресс-жолдар ресми түрде Жедел Транзит Жолдары (Vias de Trânsito Rápido) деп анықталады және ең маңызды қалалық жолдар саналады, олардың стандартты жылдамдық шегі 80 км/сағ (басқаша көрсетілмесе). Мысалдардың ішінде: Сан-Паулудағы Маргиналь Тиете және Маргиналь Пинхейрос; Рио-де-Жанейродағы Бразилия даңғылы, Қызыл желі және Сары желі; және тағы да басқалары.