1998 жылғы "Ұятты Тур" және Вилли Воет ісі

Кіріспе

Вилли Воэ (Willy Voet) (4 шілде 1945 жылы туған) – бельгиялық спорт физиотерапевті. Ол 1998 жылғы «Тур де Франс» (көбінесе «Намыссыз тур» деп аталады) кезіндегі «Фестина» ісіне қатысқандығымен ең көп танымал.

Өмірбаян

Воет туған өскен отбасы жұмысшы табына жатқан, әкесі пойыз жүргізушісі болған, сонымен қатар бұрынғы кәсіби футболшы, ал анасы – тігінші болған. Воет 15 жасында велосипедпен жарысуды бастады және жасөспірім кезінде бірқатар жетістіктерге қол жеткізді, барлығы 20-ға жуық жарыста жеңіске жетті, тіпті Герман Ван Спрингельді де жеңді. Воет есірткі заттарымен алғаш рет 18 жасында танысты, осы кезде клубтағы досы оны жарысқа қатысу үшін амфетамин қолдануға көндірді. Ол 23 жасқа дейін әуесқой ретінде жарысқа қатысып, алты жылдан кейін сойнер ретінде велосипед спортына оралды. Бастапқыда жеке жұмыс істегеннен кейін, ол Фландрия командасымен алғашқы келісімшартын жасады. Сойнер болып жұмыс істеген кезінде Воет спортшылардың қолданатын есірткі түрлері мен допинг-бақылаудан қашу әдістері туралы білім алды. 1993 жылы Festina командасына қосылғанға дейін Marc Zeep Centrale, Daf Trucks және RMO сияқты бірнеше командада жұмыс істеді. 1998 жылдың 8 шілдесінде Воет Франция-Бельгия шекарасына жақын, Лилль қаласының жанындағы Neuville en Ferrain маңындағы Chemin du Dronckaert жолында француз кеден қызметкерлерімен тоқтатылды. Оның Festina командасының машинасынан көп мөлшерде шприцтер мен есірткі заттары, соның ішінде наркотиктер, эритропоэтин (EPO), өсу гормондары, тестостерон және амфетаминдер табылған. Ол тұтқындалды және Festina велокомандасы жарыстан шеттетілді. Одан әрі жүргізілген тергеу Festina және TVM командаларының көптеген спортшылары мен қызметкерлерінің жұмыстан босатылуына, тұтқындалуына және сотталуына әкелді. 2000 жылы Воет сотқа тартылды. Ол кінәлі деп танылып, 10 айға шартты түрде бас бостандығынан айырылды және 4200 АҚШ доллары көлемінде айыппұл салынды. Воеттің 1999 жылы жарық көрген "Прикен эн сликкен" ("Бұзылған тізбек") атты кітабында, ол велосипед спортындағы допинг практикасы туралы барлық білгенін ашты. Кітапта оның әрбір спортшыға берген допинг дозаларын тіркеу үшін пайдаланған жазбаларының суреттері де бар. Бұл жазбалар Festina ісі бойынша сот процесінде дәлел ретінде пайдаланылды. Воет Festina командасының дәрігері Эрик Рийкартпен бірге жұмыс істегенін айтады, ол допингті велосипед спортынан толығымен жою мүмкін емес екенін және оны медициналық бақылауда жүзеге асырған дұрыс деген пікірде болған. Рийкарт Festina ісінен кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал Воет спортты тастап, автобус жүргізушісі болды. "Тур де Франс" басшылығы оны persona non grata деп жариялап, тіпті жеке тұлға ретінде де жарысқа қатысуын тыйым салды. Дегенмен, ол велосипед спортымен байланысын үзбейді және кейде допингке қарсы күресті күшейту мақсатындағы семинарларда сөз сөйлейді. 2002 жылы Халықаралық Велосипед Одағы (сол кезде Ген Вербругген басқарды) Воеттің кітабындағы нақты талаптарға қатысты сотқа шағым түсірді. 2004 жылы UCI бұл істі жеңіп алды, ал 2006 жылы апелляциялық сотта да жеңіске жетті.

Voet was born into a working class family, with a father who worked as a train driver and who had been a semi professional footballer and a mother who was an upholsterer. Voet started racing bicycles at the age of 15 and enjoyed some success as a junior, winning around 20 races in total, and scoring a win against Herman Van Springel. Voet's first encounter with drugs was at the age of 18 when a friend and club team mate persuaded him to take amphetamines for a race. He continued racing as an amateur until the age of 23, and returned to cycling as a soigneur six years later. After initially freelancing, he obtained his first contract as a soigneur with the Flandria team. Through his work as a soigneur Voet came to learn about the range of drugs used by riders and the techniques used to evade drug testing. Voet worked for a number of other teams, including Marc Zeep Centrale, Daf Trucks and RMO, before joining Festina in 1993. On 8 July 1998, Voet was stopped by French Customs agents on the Chemin du Dronckaert as he tried to cross the French Belgian border close to Neuville en Ferrain, near Lille in northern France. In his Festina team car, the agents found large quantities of syringes and controlled substances including narcotics, erythropoietin (EPO), growth hormones, testosterone and amphetamines. He was arrested and the Festina cycling team was suspended from the race. Further investigation led to the suspension, arrest and prosecution of numerous Festina and TVM team riders and staff. In 2000, Voet went on trial. He was convicted, given a 10 month suspended sentence and (the equivalent of) a US$4,200 fine. Voet's book Prikken en slikken (translated as "Breaking The Chain") was released in 1999. In it, he claims to have revealed all that he knew regarding doping practices in the cycling world. The book also includes photographs of the written doping records he used to keep track of the different performance enhancing drugs and dosages he had given to each of the team's cyclists. Those records were used in court as evidence during the trials of the Festina affair. Voet says he worked with the Festina team doctor, Eric Rijkaert, whose opinion was that drug taking could not be eliminated from cycling and that it would be better therefore to see that doping happened with medical supervision. Rykaert died soon after the Festina trial and Voet left the sport to become a bus driver. He has been declared persona non grata by the Tour de France management and been asked to stay away from the race even as a private individual. He does maintain contact with cycling, however, and sometimes appears at seminars aimed at a greater understanding and greater restriction of drug taking in cycling. In 2002 Union Cycliste Internationale (then led by Hein Verbruggen) sued Voet over specific claims in his book. In 2004 the UCI won the case, and in 2006 won the appeal.