Кіріспе

Миелоидты саркома (хлорома, гранулоциттік саркома, экстрамедуллярлық миелоидты ісік) – миелобластар деп аталатын дамымаған ақ қан жасушаларынан құралған қатты ісік. Хлорома – бұл жіті миелоидты лейкемияның экстрамедуллярлық белгісі, яғни сүйек косырынан тыс жерде пайда болатын лейкемиялық жасушалардың қатты шоғырлануы.

Миелопролиферативтік немесе миелодиспластикалық синдромдарда

Хлорома миелодиспластикалық синдром (МДС) немесе миелопролиферативтік синдромдар (МПС) (мысалы, созылмалы миелогенді лейкоз (ХМЛ), полицитемия вера, эссенциалдық тромбоцитоз немесе миелофиброз) диагнозы қойылған науқастарда кездесуі мүмкін. Хлороманың табылуы осы қатерлі емес жағдайлардың жедел лейкемияға айналғанының және тиісті ем қажет екендігінің айқын дәлелі саналады. Мысалы, хлороманың болуы созылмалы миелогенді лейкоздың "жарылыс дағдарысы" фазасына өткенін көрсетеді.

Эозинофильді лейкемия кезінде

FIP1L1 PDGFRA генінің бірігуінен туындаған эозинофильді лейкемияның миелоидтық саркома және эозинофилиямен бірге болатын кем дегенде бір жағдайы хабарланған. Миелоидтық саркоманың осы түрі, FIP1L1 PDGRGA генінің бірігуінен туындаған эозинофильді лейкемия үшін ұсынылатын емдеу болып табылатын иматинибпен (Gleevec) өте тиімді емделуімен ерекшеленеді, ал анағұрлым агрессивті және уытты терапиядан гөрі.

Негізгі хлорома

Өте сирек жағдайларда хлорома бұрыннан белгілі немесе бір мезгілде диагностикаланған жедел лейкоз, жедел промиелоциттік лейкоз немесе МДС/МПС диагнозы болмаса да пайда болуы мүмкін; мұндай жағдай бастапқы хлорома деп аталады. Мұндай кезде диагноз қою өте қиын (төменде қараңыз). Бастапқы хлороманың дерлік барлық жағдайларында, кейіннен жедел лейкоз дамиды (жедел лейкоздың дамуына дейінгі орташа уақыт 7 ай, 1–25 ай аралығында). Лейкемия кутисі Свитт синдромынан өзгеше, онда тері паранеопластикалық процесте пісіп-жетілген нейтрофильдермен инфильтрацияланады. Жемтік қабынуы (жемтік гипертрофиясы) ісінуге, кейде ауыруға, тіс тазалау және басқа да ұсақ жарақаттар кезінде оңай қан кетуге әкеледі. Басқа зардап шегуге болатын тіндерге лимфа түйіндері, жіңішке ішек, медиастинум, өкпе, эпидуральді аймақтар, жатыр, жұмыртқалық бездер және көздің орбитасы жатады. Хлороманың осы аймақтардағы белгілері олардың анатомиялық орналасуымен байланысты; хлоромалар симптомсыз болуы мүмкін және жедел миелоидты лейкемиямен ауыратын адамды тексеру кезінде кездейсоқ табылуы мүмкін. Жоғарыда сипатталғандай, орталық нерв жүйесінің зардап шегуі көбінесе менингиалдық лейкоз немесе лейкемиялық жасушалардың субарахноидты кеңістікке енуі түрінде болады. Бұл жағдай әдетте хлоромадан бөлек қарастырылады, себебі ол басқа емдеу тәсілдерін қажет етеді. Орталық нерв жүйесінің нағыз хлоромалары (яғни қатты лейкемиялық ісіктер) өте сирек кездеседі, бірақ олар туралы мәліметтер бар.

Диагностика

Хлороманың нақты диагнозын қою үшін әдетте күдікті зақымның биопсиясы қажет. Бұрынғыда, тіпті тінді биопсия жасаған жағдайда да, патологиялық қате диагноз қою маңызды мәселе болып келді, әсіресе патологқа жедел миелоидты лейкемияның бұрынғы диагнозы болмаған науқастарда. Хлорома туралы жарияланған бір зерттеуде авторлар науқастардың 47%-ы бастапқыда қате диагнозбен, көбінесе қатерлі лимфома деп диагностикаланғанын мәлімдеді. Дегенмен, диагностикалық техникалардың жетілуі хлороманың диагнозын сенімдірек етуге мүмкіндік берді. Traweek және авторлар тобы миелопероксидаза, CD68, CD43 және CD20-ға қарсы коммерциялық қолжетімді моноклоналды антиденелер жинағын қолдану арқылы хлороманы иммуногистохимиялық зерттеулермен дәл диагностикалау және оны лимфомадан ажырату жолын сипаттады. Бүгінгі таңда CD33 және CD117 моноклоналды антиденелерін пайдалану арқылы иммуногистохимиялық бояу диагностиканың басты құралы болып табылады. Ағын цитометриясын қолданудың қалыптасуы осы зақымдануларды одан да дәл диагностикалауға көмектесті.

Прогноздық мәні

Ауыр миелоидты лейкемиясы бар науқастарда хлоромалардың прогностикалық маңыздылығы туралы мәліметтер келіспейді. Жалпы, олар нашар жағдайды болжайтындай көрінеді, емге нашар жауап берумен және нашар аман қалумен байланысты; алайда, басқалар хлоромалардың басқа нашар прогностикалық факторлармен биологиялық маркер ретінде байланысты екенін, сондықтан тәуелсіз прогностикалық мәні жоқ екенін хабарлады. Біріншілік оқшауланған хлорома болған жағдайда, жағдайы жақсы.

Емдеу

Жоғарыда сипатталғандай, хлоромалар оқшауланған жергілікті құбылыстар емес, жүйелік аурудың көрінісі ретінде қарастырылуы керек және осылай емделуі тиіс. Жаңа диагностикаланған лейкемиясы және оған байланысты хлоромасы бар пациенттерде, егер хлороманың жергілікті емдеуіне (мысалы, жұлынның зақымдануы) қажеттілік тумаса, лейкемияға қарсы жүйелі химиотерапия әдетте бірінші қадам ретінде қолданылады. Хлоромалар әдетте стандартты лейкемияға қарсы химиотерапияға өте сезімтал. Жарамды донор бар және денсаулығы жақсы пациенттерде ұзақ мерзімді ремиссиялар туралы хабарланғандықтан, аллогендік гематопоэтикалық стемдік жасушаларды трансплантациялау қарастырылуы керек. Егер хлорома индукциялық химиотерапия аяқталғаннан кейін де сақталса, хирургиялық немесе сәулелік терапия сияқты жергілікті емдеу қарастырылуы мүмкін, бірақ олардың екеуі де өмір сүруге әсер етпейді. Бастапқы хлоромасы бар пациенттерге жүйелі химиотерапия тағайындалады, себебі хлорома анықталғаннан кейін қысқа мерзім ішінде жедел лейкемия дамуы жиі кездеседі. Жедел лейкемиямен емделген және оқшауланған хлоромамен рецидив болған пациенттер әдетте рецидивтік лейкемияға арналған жүйелік терапиямен емделеді. Дегенмен, кез келген рецидивтік лейкемия сияқты, нәтижелері өкінішке орай, нашар. Миелодиспластикалық синдромдар немесе миелопролиферативтік синдромдар сияқты "прелейкемиялық" жағдайлары бар және хлорома дамыған пациенттер көбінесе олардың жедел лейкемияға айналғандай емделеді.

Тарих

Қазір хлорома деп аталатын жағдайды алғаш рет британдық дәрігер А. Бернс 1811 жылы сипаттаған, бірақ хлорома термині 1853 жылға дейін қолданылмаған. Бұл атау грек тіліндегі хлорос (жасыл) сөзінен шыққан, себебі бұл ісіктердің көбінесе миелопероксидазаның болуына байланысты жасыл түстің реңі болады. Хлорома мен жедел лейкемия арасындағы байланысты алғаш рет 1902 жылы Док пен Уортин анықтады. Дегенмен, бұл ісіктердің 30%-ға дейін жасыл түстің орнына ақ, сұр немесе қоңыр болуы мүмкін болғандықтан, 1967 жылы Раппапорт гранулоциттік саркома терминін ұсынды, ол кейіннен хлорома терминімен дерлік бірдей мағынаға ие болды. Қазіргі уақытта жедел миелоидты лейкемияның кез келген экстрамедуллярлық проявлениесі гранулоциттік саркома немесе хлорома деп аталуы мүмкін. Гранулоциттік саркомамен байланысты қолданылатын терминдер: Лейкемия кутис, лейкемиялық жасушалардың дермаға (теріге) енуін сипаттайды, сонымен қатар терідегі гранулоциттік саркома деп те аталады. Менингеалды лейкемия, немесе лейкемиялық жасушалардың субарахноидты кеңістікке таралуы, әдетте хлоромадан ерекшеленеді, бірақ өте сирек кездесетін, лейкемиялық жасушалардан тұратын орталық нерв жүйесінің қатты ісіктері хлорома деп аталуы мүмкін. Соңғы жылдары "миелоидты саркома" термині жиі қолданылады.