Кіріспе
Мазырь немесе Мозырь () — Беларусь Республикасы Гомель облысындағы қала. Мазыр ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Польшаның бөлінуіне дейін Польша-Литва одақтастығының Минск воеводствосындағы уезд орталығы болды. 18 ғасырда барокко стиліндегі цистерциандық монахтар мен қарындастардың монастырлары мен шіркеулері салынды. Әр түрлі уақытта онда 2-ші және 3-ші Литвалық авангард полктері дислокацияланған. Польшаның бөлінісі кезінде қала Ресейге қосылды, ол әкімшілік тұрғыдан Минск генерал-губернаторлығының құрамына кірді. Қала орысшалау саясатына ұшырады. 19 ғасырда екі цистерциандық монастырь да жабылды, бірақ кейін кеңестік билікке қарады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басқыншылары қалада нацистік түрме ұстады. Қала Чернобыль апатынан радиоактивті ластанудың салдарына ұшырады. Кеңес Одағының тарауынан кейін цистерциандық шіркеулер католиктерге қайтарылды.
Mazyr or Mozyr (, ; Мозырь, ; Mozyrz; ) is a city in Gomel Region, Belarus. It serves as the administrative center of Mazyr District. It was a county seat in the Mińsk Voivodeship of the Polish–Lithuanian Commonwealth until the Partitions of Poland. In the 18th century, Baroque monasteries and churches of Cistercian monks and nuns were established. At various times, the 2nd and 3rd Lithuanian Vanguard Regiments were stationed there. During the Partitions of Poland, the city was annexed by Russia, within which it was administratively part of the Minsk Governorate. The city was subjected to Russification policies. In the 19th century both Cistercian monasteries were closed down. but later on it fell to the Soviets. During World War II, the German occupiers operated a Nazi prison in the town. The city has suffered radioactive fallout from the Chernobyl disaster. After the dissolution of the Soviet Union, Cistercian churches were restored to the Catholics.
Яһуди қауымы
Еврейлер туралы алғашқы жазбалар 17 ғасырдың екінші жартысындағы жылнамаларда кездеседі. 1856 жылы қалада үш синагога болғандығы мәлім. Р. Кугель – көрнекті еврей қауымының өкілі, 1861 жылдан бастап Мазырдың бас раввині қызметін атқарды. Ол сонымен қатар жергілікті еврей сауат ашу мектебінің басшысы болды. Осы кезеңде еврейлер көбінесе қолөнермен және саудамен айналысты. Мазыр өнеркәсібінің бір бөлігі – тұтыну тауары өндіретін және ағаш кесетін фабрикалар еврейлерге тиесілі болды. 20 ғасырдың басында сегіз синагога, ешива, еврей мектебі және Талмуд Тора мектебі жұмыс істеді. 1939 жылға дейін барлық мекемелер жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мыңдаған еврейлер жергілікті геттода неміс әскерлері тарапынан таяққа ұрылды. Жаппай қырғыннан кейін қалада еврейлердің көбі қалмады, ал соғысқа дейін қала халқының 30 пайызы еврейлерді құрады. 1941 жылдың 31 тамызында Мало Пушкин көшесіндегі бір үйге жүздеген еврей жиналды. Олар ғимараттың қабырғаларына керосин құйып, өрт қосты, ал адамдар үй ішінде тығырылып қалды. Бұл жаппай өзіне-өзі қол салу немістердің жазалауынан құтылу үшін жасалған. Оқиға "Беларусь Масадасы" деп белгілі. Соғыстан кейін кейбір еврейлер Мазырға оралды. Олар қираған синагога ғимаратын қайтарудан бас тартса да, 1946 жылы ресми еврей қауымы тіркелді. Бірнеше жылдан кейін билік осы ұйымның құқығын жоққа шығарды. Қоғамдық ұйым 1989 жылы, қалада жаңару басталған кезде қайта құрылды. Синагога мен еврей мәдениет клубы ашылды.