Кіріспе
Доктор Ху телесериалдарының ойдан шығарылған кейіпкері Нисса – ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан британдық ғылыми-фантастикалық телесериалдағы ойдан шығарылған кейіпкер. Оны Сара Саттон сомдайды. Ниссаны жазушы Джонни Бёрн Төртінші Доктордың «Тракеннің сақшысы» атты эпизоды үшін жасағанмен, шығару тобы кейіннен оны тұрақты кейіпкер ретінде сақтап қалуға шешім қабылдады. Нисса келесі эпизодта, «Логополисте» қайта пайда болды, онда Төртінші Доктор жаңа денеге ие болды және Бесінші Доктордың серігі ретінде қалды. Ол 1981 жылдан 1983 жылға дейін бағдарламаның тұрақты қатысушысы болды.
Nyssa is a fictional character in the long running British science fiction television series Doctor Who. She is played by Sarah Sutton. Although Nyssa was created by writer Johnny Byrne for the single Fourth Doctor serial The Keeper of Traken, the production team subsequently decided she should be retained as a continuing character. Nyssa returned in the following serial, Logopolis, in which the Fourth Doctor regenerated, and remained as a companion of the Fifth Doctor. She was a regular in the programme from 1981 to 1983.
Қасиетінің тарихы
Нисса – Тракен аристократы, Тракен Одағының консулы Тремас қызы және Кассияның келіні. Ол Доктор мен Адрикке, Мырза алғаш өгей анасын манипуляциялап, өлтірген кезде көмектеседі, бірақ ол әкесінің денесін бақылауға алғаннан кейін өзі гипнозға түсіп, оны ұрлап алады. Мырзаның бақылауынан босатылғаннан кейін, оны Күзетші Логополиске алып келеді және Тракеннің Логополиттің формулаларымен араласуының жанама салдарынан жойылғанын біледі. Кейіннен ол Адрик пен Теган Джованкаға қосылып, ТАРДИС экипажының серігі және мүшесі болады, сондай-ақ Төртінші Доктордың Бесіншіге жаңаруына куә болады. Теган мен Адрикпен ТАРДИС-те саяхаттағанда Нисса өзін математикалық теңдеуге түсірілгенін көреді, оны жек көретін Мырза, өйткені ол қазір әкесінің жүзін киеді. Ол сондай-ақ андроидтардың түрімен және олардың ақылсыз билеушісімен кездеседі, жараланған Терилептильдің геноцидтік жоспарларын жоққа шығарады, сонымен қатар Лондонның Ұлы өртіне себепкер болады және 1920 жылдардағы ағылшын әлеуметтік беделі бар Энн Талботқа ерекше ұқсастығын анықтайды. Адриктің киберлермен шайқаста қаза болуы ТАРДИС экипажына терең әсер етеді. Біраз уақыттан кейін Мырза жасаған оның иллюзиясымен кездескенде Нисса мен Теган екеуі де бастапқыда таңғалады, бірақ Нисса Адриктің жойылған белгісін әлі киіп жүргенін байқайды. Осы оқиға кезінде Нисса Ксерафинмен байланысқа түскенде бұрын-соңды көрінбеген психикалық қабілетін көрсетеді. Теган "Уақыт ұшуы" оқиғаларының соңында Хитроу әуежайында қалғаннан кейін, Нисса Доктормен белгісіз уақытқа жеке сапар шегеді. Нисса мен Доктор Амстердам мен Галлифрейде Омегамен шайқасқанда Теганмен қайта қосылады. Кейіннен олар Теганға ішкі шайтандарымен (Мара тұлғаланған) күресуге көмектеседі, ал "Маудрин өлмес" оқиғаларында Доктордың ескі досы және одақтасы Бригадир Летбридж Стюартпен кездеседі. Осы оқиға кезінде ТАРДИС экипажы ағылшын пансионатының оқушысы болып көрінген Турлоуды қабылдайды, ол Докторды өлтіру үшін Қара Қамқоршымен жасырын келісімге келген. Оның ТАРДИС инфрақұрылымына араласуы оны тұрақсыздандырады және ол апаттық жағдайдағы ғарыш станциясы Терминусқа бұғатталады, бұл Ниссаны басқалардан бөледі. Ниссаның Доктормен болған оқиғалары осы жерде аяқталады, өйткені Теганның қорқынышына орай ол құлдыққа түскен күзетшілерді босатып, станцияны нағыз ауруханаға айналдыруға көмектесу үшін қалуға шешім қабылдайды. Доктор осы жомарттыққа риза болады және оның өте батыл екенін айтады. Ниссаның Докторға деген терең сезімі осы сәтте, ол Доктормен қоштасу үшін сүйіседі. Бесінші Доктор "Андрозани үңгірлері" финалында жаңару кезінде өлмеуін ескертіп, Ниссаның галлюцинациясын көреді және кейіпкер 1993 жылғы "Уақыт өлшемдері" қайырымдылық арнайы бағдарламасында Бесінші Доктор мен Пери Браунмен бірге пайда болады. Ниссаны соңғы рет Оныншы Доктор 2007 жылғы "Керекті балалар" эпизодындағы "Уақыт апаты" эпизодында өзінің Бесінші түрінен өзінің салыстырмалы уақыт сызығында қайда екенін сұрағанда еске алады. 2020 жылы Doctor Who YouTube арнасында жарияланған және Рассел Т. Дэвис жазған "Қоштасу, Сара Джейн" атты қысқа фильм Ниссаның серігі Теган Йованкамен қарым-қатынаста болғанын көрсетті.
Басқа медиадағы көріністер
ТАРДИС-тен кейін Ниссаның тағдыры белгісіз болғанымен, Питер Дарвилл Эванстың «Асыл» романында ол Терминусты тастап, белгісіз планетадағы университетте оқытушы болып қоныстанғаны айтылады. «Асылда» Нисса Төртінші Доктормен, оны кездеспеген кезеңде тарихи аномалияны тергеп жатқанда кездеседі. Бұл кездесу Докторға Ниссамен қарым-қатынаста ерекше сақтық таныту керектігін ескертеді, оның жас нұсқасымен кездескенде тарихты өзгертуден сақтану үшін. Содан бері Нисса бірнеше аудиоспекльдерде пайда болды, Сара Саттон Бесінші Доктор рөлінде Питер Дэвисонмен бірге Big Finish Productions өндірісінде ойнады. Трейкеннің өткеніне қатысты «Праймваль» атты туынды «Төртке дейін апат» соңында Ниссаның күрт құлауын және «Уақыт ұшуында» психикалық қабілеттерін дамытуын түсіндіреді. Оның себебі, Ниссаның бұрынғы Трейкенді билеген ежелгі күштің манипуляциясына ұшырауы, Докторды алдап, оған бастапқы күшке қол жеткізуді көздеген күрделі жоспардың бір бөлігі болды. Осы кезеңде Томас Брюстер мен Ханна Бартолемиу сияқты жаңа уақытша серіктестер де бар. Пол Корнелл мен Майк Мэддокс жазған «Circular Time» сериясының «Қыс» бөлімі «Асылдан» кейінгі жылдарда өтеді және Ниссаны күйеуі Ласарти және кішкентай қызы Никамен бірге көрсетеді. «Сонтар батырларында» Нисса Теганға Адрик және Теган есімді екі баласы бар екенін айтады (бірақ кейін ол биологиялық қарудың әсерінен санасы шатырлағандықтан қызының атын жаңылыс айтқаны анықталады). Түсінде жаңарған Бесінші Докторды көріп, оны соңғы рет көріп отырғанына сенген Нисса, оның әлі де саяхаттап, жаңа оқиғаларға қатысып жатқанын қабылдайды. Бірақ, оларды тастап кеткеннен кейін елу жыл өткен соң, Нисса Доктормен, Теганмен және Турлоумен («Кобвебстерде») кездеседі (олар оны тастап кеткеннен кейін көп ұзамай). Олар бірге өлімге әкелетін обаға қарсы ем іздеу үшін саяхаттайды, бұл оба қасақана қауіптірек етіп жасалған, соның арқасында корпорация жасалған емді ұсынуға мүмкіндік алады. Оқиғалардың салдары Ниссаны вирустың бастапқы сатысындағы емнің үлгісімен қалдырады, бірақ бұл үлгі жиырма жылдан кейін белсенді күйдегі мутацияланған штаммды емдей алмайды. Саяхаттары барысында Ниссаның жасы командадан кеткен кездегідей шамаға дейін кері қайтады («Зөміргүлді жолбарыс»). «Тағдыр тұтқындары» романында ТАРДИС Доктордың алғашқы ТАРДИС-іне (Галлифрейде 50-ші типті, таныс 40-шы типті ұрлағанға дейін) апатқа ұшырайды, ал экипаж Ниссаның ұлы Адрикпен кездеседі, Нисса Доктормен саяхатын жаңадан бастағаннан кейін жиырма жылдан астам уақыт өткен соң. Бұл Ниссаға өмірін қайта бастауға мүмкіндік бермейді, өйткені ол кері қайта алмағанын біледі. Нисса мен оның ұлы обаны емдеу үшін зерттеулерін біріктіреді, Ниссаның бастапқы ауруға қарсы емі Адрик жүргізген вирустың мутациялану жолдары туралы зерттеулермен үйлеседі. Бірақ, ТАРДИС келесі планетаға бет алғанда CVE-ге түсіп, Е кеңістігіне жіберілгенде Нисса Адрикпен қайта қосыла алмайды. Нисса ақырында қашу мүмкіндігінен бас тартады, оның серіктері үйге оралуы үшін, ол Е кеңістігінде қалып, ТАРДИС-тің N кеңістігіне өтуі үшін қажетті жабдықты қуаттандырады. Аудионың соңында Нисса, қазір қарт әйел, соңғы он жылды науқастарды емдеуге үйреткеннен кейін Е кеңістігінде бақшаға қарап тұрады, Доктор осы әлемнің өміріне бірнеше ғасыр ғана қалғанына алаңдағаннан кейін Е кеңістігі жаңа өмір белгілерін көрсетіп жатқанын байқайды. Нисса «A Heart on Both Sides» атты қысқа аудиоспекльде пайда болады, онда ол Уақыт соғысы кезінде медициналық кеме басқаратынын көрсетеді, Сегізінші Доктор (Ниссаға «Доктор Фостер» деген атпен көмектеседі) оған білмей көмектеседі (келешекте Ниссаның кемесі жойылғаны туралы естігеніне байланысты).