Кіріспе

Солтүстік Калифорниядағы өзен, АҚШ. Калифорниядағы шарап аймағы.

Козумнес өзені – АҚШ-тың солтүстік Калифорниясындағы өзен. Ол Сьерра-Невада тауларының батыс беткейінен басталып, шамамен 84,5 шақырымға созылады.

Атауы

Козумнес өзенінің Мокелумне және Туолумне өзендері сияқты, "умне" жұрнағымен "адамдары" деген мағынаны білдіретіні айтылады. Алдынан келетін сөз мивок тіліндегі "косум" сөзінен туындаған, яғни "бөлек". Чинук лососінің Rancho Murieta-дан жоғарыға көтерілуі аймақтағы су бұрулардың салдарынан өте сирек кездеседі, тіпті мүлдем байқалмайды. Көптеген жергілікті тұрғындар өзеннің атын /k//@//n//'//s//uː//m//n//ə//s/ деп айтады, бірінші буынға қажеті жоқ "n" әрпін қосады. "Cosumnes", бір жағынан, "Tuolumne" және "Mokelumne" есімдерінің арасындағы этимологиялық ұқсастықтарды ескере отырып (төмендегі абзацты қараңыз), ең дұрыс тарихи айтылу "kasumme" болуы мүмкін, себебі "n" әрпі "Tuolumne" және "Mokelumne" есімдерінде іс жүзінде естілмейді, ал олардың соңында "s" немесе "z" дыбысы жоқ. Орталық аңғардағы тұрғындар арасында кең таралған ескіше айтылуы /k//@//n//'//s//uː//m//ə//s/ болып табылады, ол бірінші буындағы эпентетикалық [n] әрпін қамтиды, соңғы буынның басындағы [n] әрпін ("Mokelumne" және "Tuolumne" сияқты) жояды, ашық буындағы әріпке сәйкес келеді (соңғы [n] әрпін жою арқылы жасалған) және [z] орнына соңғы [s] әрпін қолданады. Козумнес өзені колледжі – Калифорния штатының Сакраменто қаласының оңтүстік бөлігінде орналасқан екі жылдық қоғамдық колледж, және ол кампустан небары бірнеше шақырым қашықтықта орналасқандықтан өзеннің атымен аталған. CRC-нің талисманы – өзен аймағында көптеп кездесетін бүркіт.

География

Орталық Сьерра-Невада тауларының батыс беткейінен бастау алып, Козумнс өзені солтүстік, орта және оңтүстік салалары арқылы құяды. 49-шы тас жолдан шығысқа қарай жиналғанға дейін Эль-Дорадо және Амадор округтеріндегі алтын өңірі арқылы каньондарды кесіп өтеді. Солтүстік саласы, ұзындығы шамамен 79 км (49,3 миль), Эль-Дорадо округіндегі Синглтон-Спрингс қаласында, Лик-Спринг-Вэллидің басында, теңіз деңгейінен 2256 м (7400 фут) биіктікте басталады. Ол батысқа қарай ағып, Меисс поселкесінің жанынан өтеді, оң жағынан Ван Хорн және Бутт ағындарымен толысады. Сомерсетте оң жағынан ең ірі саласы – Кэмп-Крик қосылады. Кэмп-Крик төменгі жағында, Козумнс өзенінің сарқырамасы – тау шағалаларына көтерілуге танымал граниттік тар шатқалы арқылы ағады. Содан кейін өзен кенеттен оңтүстікке бұрылып, Нэшвиллден өтіп, Энтерпрайз маңында Орта саласымен бірігеді. Орта саласының ұзындығы 71 км (44,2 миль) құрайды.

Козумнс өзені батысқа қарай Сакраменто қалалық аймағының бай сыртқы елді мекені – Ранчо Муриэта арқылы ағып өтеді. Екі кішкентай тоған өзенді Ван Влек саябағының жанында, қаладан жоғары орналасқан жерде кесіп өтеді. Ранчо Муриэтадан төмен Козумнс өзені ауыл шаруашылығы аңғары арқылы ағып, Слаугхаус маңында оңтүстік-батысқа қарай бұрылады. Бірнеше шақырымнан кейін Фолсом Оңтүстік каналы инвертті сифон арқылы Козумнс өзенінің астынан өтеді. Козумнс оңтүстік-батысқа қарай ағып, Шелдон мен Уилтон қалаларын басып өтеді, оң жағынан Дир-Крик ағынымен толысады, содан кейін Ельк-Гроув маңында 99-шы тас жолымен қиылысады. 99-шы тас жолынан төмен Козумнс өзені қорығына кіреді, ол Орталық аңғардағы ең үлкен қалған батпақтар мен жағалау аймақтарын қамтиды. Ол Мокелумн қаласының жанында Сакраменто-Сан-Хоакин өзендерінің дельтасына құяды, тағы да батысқа бұрылып, Сакраменто және Сан-Хоакин округтерінің шекарасында Мокелумн өзенімен бірігеді.

Өзендердегі өзгерістер

Сиерраның батыс беткейінен ірі бөгеті жоқ ағып жатқан соңғы өзендердің бірі ретінде Козумнес салауатты су алабының маңызды мысалы болып табылады. Дегенмен, оның лосось және стальбалық популяциялары инвазивті балық түрлері мен заңсыз кен өндіруден туындаған ластанудың салдарынан, сондай-ақ Ранчо Муриэта жанындағы екі суармалау құрылысынан зардап шекті. Өзенге лосось шағылысын қайта енгізу жоспарлануда. Солтүстік саласының екі саласы – Камп Крик және Слай Парк Крик – арқылы алынған судың бір бөлігі Камино аймағында суаруға бағытталған. Слай Парк бөгеті, Дженкинсон көлін құрады, Козумнес өзенінің су алабындағы ең ірі су қоймасы болып табылады. Бөгет және су қоймасы Орталық Аңғар жобасының бір бөлігі. Алайда, жоба өзен ағынына көрінеу әсер етпейді және тарихи лосось шағылысына кедергі келтірмейді. Өзен ағынын реттеу үшін негізгі арнада бөгеттер салу ұсынылған, бірақ бұл жоспарлар өзеннің ерекше еркін ағып жату статусы мен оның жануарлар дүниесі үшін маңыздылығына байланысты көбінесе тоқтап қалды. Сакраменто округінің шенеуніктері Мичиган Бардағы Ранчо Муриетаның үстінде орналасқан су тасқынына қарсы құрғақ бөгеттің құрылысын қолдауды жалғастыруда. Мұндай ұсыныстар әлі де талқылауда.