Кіріспе

Өзін-өзі енгізу – автордың өзін тудырған әңгімеге, ойша жасалған кейіпкердің бейнесінде немесе оның көзқарасынан жазуы. Кейіпкер, айқын немесе жасырын түрде, жұмыстың авторына ұқсас мінез-құлық танытуы, оның жеке ерекшеліктерімен сипатталуы және тіпті физикалық келбетімен де ұқсас болуы мүмкін. Көркем өнерде өзін-өзі енгізуге баламасы – суретшінің өзін-өзі бейнелейтін портретін, оқиғалы суреттерге қосу. Бұл, кем дегенде, Еуропалық Ренессанс кезеңінен бері қолданылып келе жатқан, кең таралған көркемдік тәсіл. Кәсіби жазушылар арасында, бірінші және үшінші тұлғадағы өзін-өзі енгізу әдістерін қасақана пайдалану, көбінесе автордың шығармашылық жаңалықсыздығын көрсетеді және оның туындыларында ой-қиялының жеткіліксіздігін білдіреді.

Әдеби формалары

Осыған ұқсас әдеби тәсілдерге автордың бірінші тұлғада баяндаушы болып қоса жұмыс істеуі, үшінші тұлғада автордың өзіндей кейіпкерді жазуы, немесе автор қасақана немесе қасақана емес, авторға ішінара негізделген кейіпкерді қосу жатады. Көптеген кейіпкерлер автордың бейсана түрде оларды өзінің орнына қолдануы салдарынан туған өзін-өзі енгізу деп сипатталды. Өзін-өзі енгізуді екінші тұлғада баяндауда да қолдануға болады, бұл оқырманның қиялын және оқиғаға сенуін пайдаланады. Оқырман, екінші тұлғада сөйлесе отырып, басқа кейіпкермен өзара әрекеттеседі, оқырманның оқиғаға толыққанды енуі мен өзін оқиғаның ішіне психологиялық түрде проекциялауы үшін, өзінің оқиғаны басынан кешіріп жатқанын көзге елестетеді. Екінші тұлғадағы өзін-өзі енгізудің жарияланған көркем әдебиеттегі мысалдары сирек болса да, мұндай тәсіл фанаттардың туындыларында жиі кездеседі, онда оқырман көбінесе жақын қарым-қатынаста болатын ойдан шығарылған кейіпкермен жұптасады.