Жак Франсуа Блондель: Француз архитектор және педагогы

Кіріспе

Француз сәулетшісі және педагогы (1705–1774)

Жак Франсуа Блондель (8 қаңтар 1705 – 9 қаңтар 1774) – 18 ғасыр француз сәулетшісі және педагогы. Ол көп жыл бойы жемісті сәулет мектебін басқарғаннан кейін 1762 жылы Корольдік сәулет академиясының профессоры болып тағайындалды. Оның «Сәулет курсы» (Cours d'architecture, 1771–1777) 1675 жылы оның белгілі әріс-құдасы Франсуа Блондель жариялаған, сол атақтас кітабын, 17 ғасырдың соңында осы лауазымды атқарған, толығымен ығыстырды.

Мансап

Руан қаласында туған ол бастапқыда өзінің ағасы Жан Франсуа Блонделдің (1683–1756), Руан сәулетшісінің үйінде оқыды. Жак Франсуа 1726 жылы Парижде болды және өзінің оқуын Жиль Мари Оппенордпен жалғастырды, одан ол рококо туралы білім алды. Ол сондай-ақ Жан Мариеттпен бірге жұмыс істеді, соңғысының «L'Architecture françoise» (1727, 1738) шығармасына жазушы және сәулет гравюрашысы ретінде үлес қосты. Блондель консервативті және мұқият сәулетшіге айналды, оның рационалды түрде ұйымдастырылған ақылы француз классикалық дәстүрі мен практикасын нығайтты. Оның алғашқы тәуелсіз басылымы – өте ықпалды энциклопедиялық еңбек, «De la Distribution des Maisons de Plaisance, et de la Décoration des Edifices en General», Парижде шығарылған, 1737–38 жылдары. Онда 155 мұқият гравюраланған сурет бар еді. Оның «Distribution des Maisons de Plaisance» және басқа гравюралық жұмыстары 1740 жылы жарық көрген фестиваль кітабына арналған он үш гравюра жасауға тапсырыс берді, ол Францияның Элизабет ханшайымы мен Испанияның Филипп ханшайымының үйлену тойын тойлаған шараларға арналған еді. Сол жылы ол 1743 жылы Академия мақұлдаған Париждегі жеке мектебін – «École des Arts» ашты. Келесі жылдары оның ойларынан көптеген сәулетшілер пайда көрді: Булье, Бронньяр, Шальгрин, Ла Гюпьер, Депрез, де Уэйли, Гондоин, Леду, Гимар және Ронделе, сондай-ақ неоклассицизмді өз елдеріне әкелген шетелдіктер: ағылшын-швед сәулетшісі Уильям Чемберс және даттық Каспар Фредерик Харсдорф. «Блондель – XVIII ғасырдағы ең маңызды француз сәулет педагогы, оның мақсаты азаматтық құрылыстар үшін қолданылып жүрген классикалық принциптерге сәйкес келетін тұрғын үй сәулетінің жобалау принциптерін орнату болды». 1752–1756 жылдары жарық көрген төрт томдық «Architecture françoise» еңбегінде ол өткен ғасырдағы және одан да көп Париждегі және оның маңындағы француз ғимараттарын қамтып, оларды тарихи контекстке келтіріп, басқа жағдайда жоғалып кететін егжей-тегжейлі ақпараттың молдығын берді. Алғашқы сөзінде ол: «Мен жай терминдер мен қарапайым стильді бейтаныс адам мен суретшіге бірдей түсінікті болу мақсатымен қолдандым; сәулет туралы соңғы кітаптардың нашар ұйымдастырылғанын немесе тым ұзақ екенін байқадым». Ол бастапқыда сегіз томдық жоспар жасаған, бірақ тек алғашқы төртеуі ғана жарық көрді. Бұл жұмыс оны ресми түрде таныстырды; ол 1755 жылы Корольдік сәулет академиясына қабылданды және XV Людовиктің сәулетшісі болып тағайындалды. Оның орындаған жұмысы аз болса да, негізінен ол герцог де Шуаздің тапсырысы бойынша Метсте орындаған жұмысына ғана шектелген, оның тәсілі жақсы негізделген: Дидроның «Энциклопедиясы» үшін ол сәулет өнерін қоса, қалау туралы мақала жазды және 1751 жылдан 1774 жылы қайтыс болғанға дейін 500-ге жуық мақала жазды. 1762 жылы Академияда сәулет профессоры болып тағайындалды, өз мектебін жауып, академияға өзінің жан-жақты оқу бағдарламасын енгізді. Оның «Cours d'architecture ou traité de la décoration, distribution et constructions des bâtiments contenant les leçons données en 1750, et les années suivantes» 1771 жылы пайда бола бастады және 1777 жылға қарай тоғыз томға жетті, әрқайсысы екі том мәтінге арналған суреттер томы; соңғы томдарды оның шәкірті Пьер Патте баспа арқылы өткізді. Оның «Cours d'architecture» кейде «Petit Blondel» деп аталады, оны оның «Architecture françoise» – «Grand Blondel»-дан ажырату үшін. Блонделдің практикалық, энциклопедиялық тәсілдері, көбінесе рококоның шектен шығуларын елемейтін, дәміне өзгерістерді бастан кешірген және бірнеше онжылдықтар бойы француз сәулетшілігінің негізгі ағынында қалған.

Born in Rouen, he initially trained under his uncle Jean François Blondel (1683–1756), architect of Rouen. Jacques François was in Paris by 1726 and continued his studies with Gilles Marie Oppenord, from whom he acquired a knowledge of rococo. He also worked with Jean Mariette, contributing to the latter's L'Architecture françoise (1727, 1738), as a writer and as an architectural engraver. Blondel developed into a conservative and thorough architect, whose rationally ordered mind consolidated French classical tradition and practice. His first independent publication was the hugely influential encyclopedic work, De la Distribution des Maisons de Plaisance, et de la Décoration des Edifices en General, issued at Paris, 1737–38. It contained 155 carefully engraved plates. His Distribution des Maisons de Plaisance and other engraved work attracted a commission to produce thirteen of the engravings for the festival book commemorating the fêtes that celebrated the wedding of Madame Elizabeth of France with Dom Philippe of Spain, published in 1740. That same year he opened his own private school in Paris, the École des Arts, sanctioned by the Académie in 1743. In the ensuing years a long sequence of architects profited from his discourse: Boullée, Brongniart, Chalgrin, La Guêpière, Desprez, de Wailly, Gondoin, Ledoux, Guimard and Rondelet, and to foreigners who would bring Neoclassicism home with them: the Anglo Swedish Sir William Chambers, and the Dane Caspar Frederik Harsdorff. "Blondel was the most significant French architectural educator of the eighteenth century his objective was to establish design principles for domestic architecture that correspond to the classical principles already in practice for civil structures". In his clear and rational Architecture françoise, a four volume work published from 1752 to 1756, he covered the past century and more of French buildings in and near Paris, setting them in their historical context and providing a wealth of detailed information that would otherwise have been lost. In the preface, he remarked, "I have used simple terms and a popular style with the intention of being understood by layman and artist alike; having noticed that recent books about architecture are either badly organised or overlong." He originally planned eight volumes, but only the first four were published. The work brought him to official notice; he was inducted into the Académie Royale d'Architecture in 1755 and appointed architect to Louis XV. Though his executed body of work was small, mostly confined to work he executed at Metz under commission of the duc de Choiseul, his approach was soundly grounded: for Diderot's Encyclopédie he wrote the article on masonry, as well as architecture, and contributed nearly 500 articles between 1751 and his death in 1774. In 1762, he was appointed Professor of Architecture at the Académie, closing his own school and introducing his comprehensive curriculum to the Académie. His Cours d'architecture ou traité de la décoration, distribution et constructions des bâtiments contenant les leçons données en 1750, et les années suivantes began appearing in 1771 and ran to nine volumes by 1777, a volume of plates to each two volumes of text; the last volumes were seen through the press by his disciple Pierre Patte. His Cours d'architecture is sometimes referred to as the "Petit Blondel" to distinguish it from the "Grand Blondel", his Architecture françoise. Blondel's practical, encyclopedic approach, largely ignoring the excesses of Rococo, had survived changes in taste and remained in the mainstream of French architectural training for several decades more.

Жеке өмір

1729 жылы Блондель Мари Энн Гарньеге үйленді. Олардың 1730 жылы туған ұлы Жорж Франсуа Блондель архитектуралық гравер болды. Олардың Клодин Анжелик атты қызы да болды. 1755 жылы бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Жак Франсуа 1760 жылы Манон Балеттиге үйленді. Олардың ұлы Жан-Батист Блондель 1764 жылы дүниеге келді, кейіннен ол Париж қаласының архитекторы болды. Соңғы ауруы кезінде Жак Франсуа Луврдегі сыныптарына апарылуын өтінді, онда ол кітаптарымен, архитектуралық модельдерімен және студенттерімен оралып қайтыс болды.