Гежиу: Таулы аймақтағы қала және қалайы өндірісінің тарихы
Gejiu
Гежиу қаласы – Қызыл өзенінің (Хунхэ) жанындағы тау үстінде орналасқан. Юяннан, Вьетнамға қарайтын аймақтағы географиялық орны, көршілес аймақтар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Орналасқан жері
Гедзиу Қызыл өзен (пиньинь Хонг Хе) аңғарының солтүстігіндегі тау басында орналасқан, бұл өзен Сиангюнь, Юньнаньдан Вьетнамға қарай ағады. Осы аңғардың оңтүстік-батысында Юаньяң қаласының тікелей төменінде Нанша жатыр. Гедзиудің солтүстік-батысында Цзяньшуй ауданы, ал солтүстігінде – оған қарасты қалалардың бірі Цзяйе қаласы орналасқан. Хонхэ префектурасының астанасы Мэнцзи Гедзиуден шығысқа қарай 12 миль қашықтықта жатыр.
Gejiu is located on the top of a mountain to the north of the Red River (pinyin Hong He) valley, which flows from Xiangyun, Yunnan, to Vietnam. To the southwest in this valley is Nansha, which lies directly below the town of Yuanyang. To the northwest of Gejiu lies Jianshui County, and to the north, Jijie Town, one of its subordinate towns. Mengzi, the capital city of Honghe prefecture, lies 12 miles east of Gejiu.
Орналасу
Қала тау басындағы көлдің төңірегіндегі кратерге ұқсас шұңқырында орналасқан. Қалаға басты жол солтүстіктен тар өткел арқылы кіреді. Шығысы мен батысында тік жартастар. Батыстағы жартастар тым тік болғандықтан онда тұруға болмайды, бірақ шығыс жақтағы жаңа құрылыстар көптеген жаңа тұрғын үйлерді пайда етті.
The town is located in a crater like depression around a lake on top of a mountain. The main road enters the town from the north through a thin pass. To the east and west are steep cliffs. Those to the west are too steep to inhabit, however, extensive new construction along the eastern suburbs has created many new residential areas.
Тарих
Бастапқыда Геджиу Юньнань провинциясындағы шағын кен орны болған Геджиули деп аталды. Юань (1206–1368) және Мин (1368–1644) династиялары тұсында күміс кенін өндіру басталды. 17-ғасырдың соңы мен 18-ғасырдың басында Юньнаньда кен өндіру өркендеді, бірақ Геджиуда қалайы кенін өндіру 18-ғасырдың екінші жартысына дейін дамымады. 1880 жылдары Геджиу Мэнцзи округінің (廳) қарауындағы кіші округ ретінде құрылды, ол бұрынғы округтан шығысқа қарай орналасқан. 1889 жылы Мэнцзи Цинь үкіметі мен сол кездегі Француз Индоқыстаны арасындағы сауда қақпасы ретінде ашылды. 1910 жылы Вьетнамдағы француздықтар Юньнань-Вьетнам теміржолын салғанға дейін Геджиу дамуға басталған жоқ. Бұл теміржолдың салынуының басты мақсаты – кен саудасына қызмет ету болды. Цинь династиясының соңғы жылдары қалайы кенін өндіруді қытайлық «Геджиу қалайы компаниясы» ұйымдастырды, бірақ компанияда капитал, техникалық білік және басқару тиімділігі жетіспеді, сондықтан оның орнына бірлескен мемлекеттік-жеке «Геджиу қалайы кен компаниясы» құрылды, оның арқасында өндіріс қарқынды дамыды. 1911 жылғы революциядан кейін Геджиу тауларда орналасқандығы және қалайы кенінің мол қорымен қоршалғандығы себепті одан әрі дамыды. 1915–1928 жылдар аралығында Геджиу мен Мэнцзи арасында қалайы кенішінің көлік қажеттіліктерін жақсарту үшін тармақ желісі салынды. 1930 жылдары Геджиу қалайы теміржол арқылы экспортталатын жүк көлемінің 80 пайызын құрады. 1938 жылы қалайы өндірісі 10 000 тоннаға жеткен деседі. 1949 жылдан кейін басқару мемлекеттік «Юньнань қалайы кен компаниясына» берілді, ол 1955 жылға қарай соғысқа дейінгі өндіріс деңгейіне жетіп, одан да асып түсті. Қаланың басты өнімі болып қала берген қалайыдан басқа, Геджиу қорғасын өндірушіге де айналды, сондай-ақ металлургиялық өнеркәсіп дамыды. Геджиуда жасалған қалайы бұйымдары Қытайда жоғары бағаланды. Балқытуға қажетті көмір Куньминге баратын теміржол бойында орналасқан Кайюань қаласынан жеткізілді. Геджиудың металлургиялық өнеркәсібімен тығыз байланысты инженерлік және химиялық өндіріс салалары да бар. Бүгінде Геджиу – Юньнаньдағы көл жағасында орналасқан, таулы аймақпен көркейтілген салыстырмалы түрде дамыған және гүлденген округтік қала.
Originally, Gejiu was called Gejiuli, which is a small mining settlement in Yunnan Province Under the Yuan (1206–1368) and Ming (1368–1644) dynasties the mining of silver started. In the late 17th and 18th centuries, mining in Yunnan boomed, but tin mining in Gejiu did not develop until the second half of the 18th century. In the 1880s, Gejiu was established as a subprefecture (廳) under Mengzi County, which was about east of the former. In 1889, Mengzi was opened as a treaty port to serve as a gateway for trade between the Qing Government and what was then French Indochina. It was not until the French in Vietnam built the Yunnan Vietnam Railway in 1910 when Gejiu began to develop. One of the main purposes in constructing this railway was to service the mine trading. During the last years of the Qing dynasty, the mining of tin was organized by the Chinese owned Gejiu Tin Company, but the company was deficient in capital, technical skill, and managerial efficiency and therefore was replaced by a joint state private company, Gejiu Tin Mining Company, under which production boomed. After the 1911 Revolution, Gejiu was further developed due to its location up in the mountains, surrounded by abundant tin deposits. A branch line was built from Gejiu to Mengzi between 1915 and 1928 to better serve the transport needs of the tin mine. By the 1930s, Gejiu tin accounted for 80 percent of the traffic exported on the railway. Tin production is said to have reached 10,000 tons in 1938. After 1949, the management passed to the state owned Yunnan Tin Mining Corporation, which by 1955 had reached and exceeded the pre war production figures. In addition to the city's tin mine, which remained the chief product, Gejiu had also become a major producer of lead, and a thriving metallurgical industry has been developed. Tin articles made in Gejiu were highly acclaimed in China. Coal for smelting was supplied to the city from nearby Kaiyuan to the north, located on the rail line to Kunming. There is some engineering and chemical production closely allied with Gejiu's metallurgical industries. Today, Gejiu is a relatively modern prosperous county level city in Yunnan, with a lakeside setting and with a backdrop of rocky hills.
Жер бедері
Гедзиу қаласы көлмен қоршалған, бірақ бұл көл табиғи жолмен пайда болған жоқ. Қала тарихындағы маңызды өзгеріс 1950-ші жылдары болған кен апатымен байланысты. Осы апат салдарынан кен орындарынан су ағып шығып, жер асты сулары көтеріліп, қала орналасқан тар аңғардың көп бөлігі суға батты. Бұл апат Гедзиу үшін жақсылыққа айналды деуге болады, себебі қаланың ортасында әдемі көрікті көл пайда болды. Бұрыннан тар болған таулы жер су тасқынынан кейін одан да тар болды, нәтижесінде, жазық жерлерде салынған басқа шағын қытай қалаларымен салыстырғанда, Гедзиудің орталық бөлігі тығыз және биік ғимараттармен құрылды. Кейіннен, су тасқынынан пайда болған көлдің жанында саябақ салынды. Бүгінде қала су тасқынынан қорғалу үшін жер асты дренаж жүйесімен жабдықталған.
The city of Gejiu surrounds a lake which, however, was not naturally formed. A turning point in the city's history was when a mining accident occurred sometime in the 1950s, when water welled up through the mines which led to groundwater rising to the surface, and this flooded a large part of the narrow valley that the city was located in. This accident may well have turned out to be a blessing in disguise for Gejiu, as it provided a nice scenic lake right in the city center. An already cramped upland location became even more cramped after this flood, which has resulted in an extremely dense, high rise center compared to other small Chinese cities that are built on plains. Later, the adjacent area to the flood caused lake was turned into a park. Today, the town is protected from further flooding by an underground spillway.
Климат
Бұл әдеттегі субтропикалық тау климаты (Köppen: Cwb), температураның аз амплитудасымен, бірақ географиялық еніне қарағанда салқын.
It is a typical subtropical highland climate (Köppen: Cwb), with a low temperature variation but cold for latitude.
Этнографиялық
Халықтың басым бөлігі хань тайлыларынан тұрады. Дегенмен, мұсылман хуй тайлылары, жақын орналасқан Қызыл өзен аңғарындағы дай тайлылары және төңіректегі таулардан келген хани тайлылары (Юаньянға қараңыз) сияқты аз ұлт өкілдері де кездеседі.
The populace is primarily Han Chinese. However, minorities such as the Muslim Hui, Dai from the nearby Red River valley, and Hani from the surrounding mountains (see Yuanyang) are also present.
Экономика
Гецзиуде қалайы қорынан өзге, темір мен көмір де кездеседі.
In addition to tin reserves, iron and coal are also found in Gejiu.
Қауіпсіздік
Қалада Юньнань балаларына арналған Гедзиу балалар үйі орналасқан.
The city is the home of the Gejiu Children's Welfare Institute, an orphanage for Yunnan children.