Кіріспе
Португалиялық жазушы (шамамен 1512 – шамамен 1557)
Кристовао Фалкан (шамамен 1512 – шамамен 1557), кейде Кристовао Фалкан де Соуза немесе Кристовао де Соуза Фалкан, португал ақыны, ол Алентежодағы Порталегреде қоныстанған ақсүйек отбасынан шыққан, бұл отбасы 1386 жылы Португалияға Ланкастерлік Филиппаның сүйегімен келген ағылшын Джон Фальконеттен бастау алған. Оның әкесі Жоао Ваз де Альмада Фалкан Батыс Африка жағалауындағы Эльмина қаласының басшысы болған, бірақ өмірі бойынша кедей болып қайтыс болған. Әңгімеге сүйенсек, Кристовао бала кезінде әдемі және бай мұрагер Д. Мария Брандаоға ғашық болып, 1526 жылы оның есімінен жасырын үйленген, бірақ ата-анасының қарсылығы некені ресми тіркеуге кедергі келтірген. Отбасылық мақтаныштан Кристоваоның әкесі ұлын бес жыл бойы өз үйінде қатаң бақылауда ұстауға мәжбүр болған, ал әйелдің ата-анасы жас жігіттің қаражатының аздығына наразылық білдіріп, оны Лорваодағы цистерциандық монастырға жіберді және оның жүрегін одан айыруға тырысты. Олардың таластары мен жақсы үйлену уәдесі ақырында жеңіске жетті, ал 1534 жылы Д. Мария монастырдан шығып, Танжер қаласының басшысы Д. Луис де Силваға үйленді, ал жүрегі ауырған Кристовао өзінің қайғылы оқиғасын әдемі өлеңдерде және әсіресе «Крисфал» эклогында баяндады. Ол Бернардим Рибейру мен Франсиску де Са де Миранда ақындарының шәкірті және досы болды, ал оның үлкен көңілі қалып, Фалкан поэзияны қойып, дипломатиялық мансапқа кірісті. 1542 жылы Римдегі португал елшілігінде жұмыс істегенін растайтын құжаттар бар, бірақ ол көп ұзамай Португалияға оралды және 1548 және 1551 жылдары тағы да сарайда болды. Оның туған және қайтыс болған күні әлі де белгісіз. Теофилу Брага бұл оқиғаны қабылдаған, бірақ Делфим Гимарайн бірінші бөлігінің күмәнді екенін көрсетеді және қазіргі заманғы және беделді жазушы Диогу ду Кутудың куәлігін ескермей, тіпті Кристовао Фалканға ақын атағын жоққа шығарады, «Крисфалдың» Бернардим Рибейрудың еңбегі екенін ішкі және басқа да дәлелдермен дәлелдейді; оның сындық жұмысы құрылымдық жұмысынан күштірек. 1005 тармақты эклог – бұл сағыну поэмасы, ал оның қарапайым, тікелей тілі мен таза және нәзік сезімі, әдемі дыбысталатын тармақтарда жазылған, оның авторы португал әдебиетінде мәңгілік даңқ пен бірегей орын алды. Оның кейінгі ақындарға әсері өте зор болды, ал Камоэнс өлеңдерінің бірнеше тармақтарын мақал ретінде пайдаланды. Кристовао Фалканның поэзиялық шығармалары жеке сипаты мен сілтемелеріне байланысты анонимді түрде жарияланды және олар көбінесе толық немесе жартылай қайта басылды. Эпифандро да Силва Диастың «Кристфал» және «Харта» (хат) шығармаларының сындық басылымы «Обрас де Кристовао Фалкан» (Порту, 1893) деген атпен жарық көрді, ал сол ғалымның «Кантигас Эспарса» шығармаларының бірі «Ревиста Луситана» журналында (4-том, 142-179 беттер, Лиссабон, 1896), «Fragmento de um Cancioneiro do Século XV» деген атпен жарияланды. «Тровас де Крисфал» ең ертерек танылған нұсқасы 1015 тармақтан тұрады. Бұл мәтін бұрыннан белгілі болғанмен, 1995 жылы (Рип Коэн) ғана толыққанды редакцияланды, ал барлық бұрынғы басылымдар Феррара басылымына негізделген.
Cristóvão Falcão (c. 1512 – c. 1557), sometimes Cristóvão Falcão de Sousa or Cristóvão de Sousa Falcão, was a Portuguese poet, that came of a noble family settled at Portalegre in the Alentejo, which had originated with John Falconet, one of the Englishmen who went to Portugal in 1386 in the suite of Philippa of Lancaster. His father, João Vaz de Almada Falcão, was an upright public servant who had held the captaincy of Elmina on the West African coast, but died, as he had lived, a poor man. There is a tradition that in boyhood Cristóvão fell in love with a beautiful child and rich heiress, D. Maria Brandão, and in 1526 married her clandestinely, but parental opposition prevented the ratification of the marriage. Family pride, it is said, drove the father of Cristóvão to keep his son under strict surveillance in his own house for five years, while the lady's parents, objecting to the youth's small means, put her into the Cistercian convent of Lorvão, and there endeavoured to wean her heart from him by the accusation that he coveted her fortune more than her person. Their arguments and the promise of a good match ultimately prevailed, and in 1534 D. Maria left the convent to marry D. Luís de Silva, captain of Tangier, while the broken hearted Cristóvão told his sad story in some beautiful lyrics and particularly in the eclogue Chrisfal. He had been the disciple and friend of the poets Bernardim Ribeiro and Francisco de Sá de Miranda, and when his great disappointment came, Falcão laid aside poetry and entered on a diplomatic career. There is documentary evidence that he was employed at the Portuguese embassy in Rome in 1542, but he soon returned to Portugal, and we find him at court again in 1548 and 1551. The date of his death, as of his birth, is uncertain. Such is the story accepted by Teófilo Braga, but Delfim Guimarães shows that the first part is doubtful, and, putting aside the testimony of a contemporary and grave writer, Diogo do Couto, he even denies the title of poet to Cristóvão Falcão, arguing from internal and other evidence that Chrisfal is the work of Bernardim Ribeiro; his destructive criticism is, however, stronger than his constructive work. The eclogue, with its 1005 verses, is the very poem of saudade, and its simple, direct language and chaste and tender feeling, enshrined in exquisitely sounding verses, has won for its author lasting fame and a unique position in Portuguese literature. Its influence on later poets has been very considerable, and Camões used several of the verses as proverbs. The poetical works of Cristóvão Falcão were published anonymously, owing, it is supposed, to their personal nature and allusions, and, in part or in whole, they have been often reprinted. There is a critical edition of Chrisfal and A Carta (the letter) by Epiphandro da Silva Dias under the title Obras de Christovão Falcão, (Porto, 1893), and one of the Cantigas Esparsas by the same scholar appeared in the Revista Lusitana (vol. 4, pp. 142 f 79, Lisbon, 1896), under the name Fragmento de um Cancioneiro do Século XV. The Trovas de Chrisfal, in what appears to be the earliest known version, consists of 1015 verses. This text, though known earlier, was finally edited in 1995 (by Rip Cohen), all previous editions having been based on the edition of Ferrara.