1912 ж. Португалияның бірінші республикасына монархистердің шабуылы. Х.П.Кусейру басқарған шабуыл сәтсіз аяқталды. Испанияның қолдауы, Галичьядағы күш жинақтау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1912 жылы 8 шілдеде португалиялық монархистердің Португалия Бірінші Республикасына жасаған шабуылы.
1912 attack on the Portuguese First Republic by monarchists
Бұл шабуыл екі жыл бұрын жарияланған Португалия Бірінші Республикасына қарсы Португалия монархиясының қолдаушылары жасаған әскери әрекет болды. Шабуылды Африкадағы әскери науқандарға қатысқан және роялистердің жетекшісіне айналған Хенрике Пайва Кусейро басқарды. Испания королі Альфонсо XIII монархистерді құпия түрде қарумен жарақтандырды, олар күштерін Галисияда шоғырландырды. Шабуыл монархистердің жеңілісімен аяқталды.
The attack on Chaves, which occurred on 8 July, 1912, was a military action performed by supporters of the monarchy of Portugal in opposition to the Portuguese First Republic, which had been proclaimed two years prior. The attack was led by Henrique Paiva Couceiro, who had campaigned in Africa and who became the leader of the royalists. The royalists were discreetly armed by the Spanish king, Alfonso XIII, and concentrated their forces in Galicia. The attack ended with a defeat for the royalist forces.
Бірінші шабуыл (3 қазан 1911 жыл)
Кусейро 1911 жылы алғашқы шабуылды 60-70 адамнан тұратын топтар құраған 1000-ға жуық адаммен бастады. Олар Испанияның солтүстік шекарасынан 12 шақырым қашықтықтағы Верин қаласынан шығып, шекараға қарай жорық жасады. Көптеген адамдар Трас-ос-Монтес аймағынан келген, олардың әлеуметтік жағдайы мен біліктілігі әртүрлі болды. Топтың ішінде 100-ден астам дін қызметкері болды. Қолдағы әскери жабдықтардың ішінде 400-ге жуық ескі мылтық, бірнеше Винчестер мылтығы және мылтыққа бейімделген Mauser қалташа пистолеттері болды. Соған қоса, жартылай автоматты пистолеттер, қанжарлар мен қылыштар да бар еді. 1000 адам қазіргі Монтесиньос ұлттық паркіне жақын, Браганса мен Винхайс арасындағы таулы аймақтан ұзақ жорықтан кейін шекараны кесті. Республикалық гарнизон Брагансада шабуылды күтті, бірақ ол ешқашан болған жоқ. Себебі, роялистер жоспарларын өзгертті және енді Винхайсқа қарай жорық жасады, онда бар болғаны сексендей жаяу әскер, атты әскер және шекара күзетшілері болды. Винхаистен шыққан осы күштер жақын маңдағы төбеге жиналды. Келіссөздер басталды, бірақ Винхаистің әскери қолбасшысы қосылуға немесе бас беруге бас тартты. Ол Паива Кусейроға португалдық аумақтан кетуге екі сағат берді. Сол уақытта Винхаистің қолбасшысы Чавес пен Брагансаға хабаршылар жіберіп, күш сұрады. Таң атқанда, ол жақын маңдағы роялистердің үлкен тобын көрді, олардың көптігін сезіп, кері шегінуге мәжбүр болды. Роялистер Винхаисті басып алды. Олар монархияның ақ және көк туын көтеріп, Республиканың құлағанын жариялады. Көрші ауылдардың дін қызметкерлері мен ауыл тұрғындары оларды қолдап, республикалық туды нысана ретінде пайдаланды. Бірақ, жалпы көтеріліс күткен роялистер күткендей қолдау алмады. Жақын маңдағы тауларда республикалық әскерлер қалды және Чавестен күшеудің кез келген сәтте келуі күтілді. Сондықтан роялистер Винхаисті тастап, шекараға қарай бет бұрды. Ал Винхаистен шыққан республикалық гарнизон Чавесқа қарай шегінді, онда оларға көмекке келген әскерлермен кездесті. Олар Винхаиске келгенде, роялистер бұрыннан кетіп бітіпті. Винаис солтүстігіндегі қиын тауларды кесіп өтіп, дезертирлер салдарынан 600-ға жуық адамға дейін азайған көтерілісшілер Испанияға қайта оралды. Қалған роталар тоғыз топқа бөлінді, олардың кейбіреулері Синцо-де-Лимия мен Оренсе маңында қалды, бірақ колоннаның көп бөлігі шекараға жақын Веринде шоғырланды.
Couceiro undertook the first incursion in 1911 with about 1,000 men, who formed groups of 60 70 men. They left the town of Verín, 12 kilometers from the northern border with Spain, and marched towards the border. Most of the men were from the region of Trás os Montes and were from a diverse array of social classes and skills. There were more than 100 priests in the group. In terms of military equipment, there were only 400 ancient rifles, a few Winchester rifles, and Mauser Pocket Pistols adapted to rifles, to which were added a score of semi automatic pistols, daggers, and swords. The 1,000 men crossed the border after a long march in the mountainous region between Bragança and Vinhais, near the present day Montesinhos National Park. The republican garrison in Bragança waited for an attack that never came. This is because the royalists changed their plans and now marched on Vinhais, which had a smaller garrison of men— only eighty infantry, cavalry, and border guards. These forces from Vinhais left the small town and concentrated on a hill nearby. Negotiations were begun but the military commander of Vinhais refused to join or to surrender. He gave Paiva Couceiro two hours to abandon Portuguese territory. Meanwhile, the Vinhais commander sent messengers to Chaves and Bragança asking for reinforcements. When daylight came and he saw the large group of royalists camped nearby, he knew that he would have to retreat and he did so. The royalists then occupied Vinhais. They hoisted the white and blue flag of the monarchy and proclaimed the end of the Republic. Priests of neighboring villages and a band of villagers cheered them on and used the Republican flag for target practice. However, the royalists, who were expecting a general uprising, did not receive the support they were expecting. On the nearby mountain, Republican troops remained and at any moment Republican reinforcements were expected to arrive from Chaves. Thus, the royalists abandoned Vinhais, and headed for the border. The republican garrison from Vinhais meanwhile retreated towards Chaves, where they met the troops coming in their support. When they arrived in Vinhais the royalists had already left. Crossing the rugged mountains north of Vinhais, and reduced to about 600 men after desertions, the rebels made their way back into Spain. The companies that still remained formed nine groups, some staying near Xinzo de Limia and Ourense, but the bulk of the column concentrated nearer the border in Verín.
Шавеске шабуыл (8 шілде 1912)
Қиын қыста сүргінде болғаннан кейін босқындар қайтадан соғысуға асықты. Ақпан айында Паива Кусейро Галисияда оларға қосылды. Солтүстіктегі қалалар бұрынғыдан да көбірек олардың жағына өтер деген үміт болды. Енді олардың әскері мен жабдықтары көбейді. Бастапқы жоспар бойынша, Шавестің батысындағы Баррозо тауларын басып өтіп, Кабесейрас-де-Бастодағы монархияны қолдайтын дін қызметкерінің ізбасарларымен қосылу керек еді. Әскер үш топқа бөлінді. Бірі испандық Туи қаласының қарсысындағы Валенса-ду-Миньо бекінісін басып алуға тырысты. Бұл әрекет ауыр жеңіліспен аяқталып, олар Галисияға қайта шегінді. Екінші топ, 200 адамнан тұратын, Португалияға Вила-Верде-да-Рая арқылы кіріп, Кусейроның ірі жоспарына алақан жабуы керек еді. Үшінші топ, 450 адамнан құралған, Паива Кусейро басқаратын негізгі күш болды. Бұл үлкен топ Монталегренің солтүстігіндегі Сендин деген шағын ауылға жақын шекарадан өтті. Қаланы 23 әскери қызметкер мен кеден полициясы қорғады. Сендин тұрғындары Шавеске қауіп туралы ескертіп, жақын маңдағы төбеге шегінді. Шавес Кусейро Монталегреге шабуыл жасап, одан кейін Кабесейрас-де-Бастоға қарай жол тартады деп сенді. Көтерілісшілер таңертең лагерьді жинап, Шавес қаласына қарай шығысқа бет бұрды. Падорнелос қаласында бірнеше адам оларды қарсы алып, патша мен католик шіркеуіне адалдықтарын білдірді. Келесі ауыл – Вилар-де-Пердизес, онда дін қызметкері Паива Кусейроның аяғына тиіп сәлем берді. Темірқасықта, Чавес қаласының әскери қолбасшысы Аугусто Рибейро де Карвальо Пайва Кусейроның солтүстікке қарай жылғанын білмей, күштерінің басым бөлігін автоматтармен Монталегреге жіберуге шешім қабылдады. Тағы 100 адамнан тұратын топ Вила-Вердеден қарсы жатқан Фесес қаласындағы роялистердің шабуылына тойтарыс беру үшін шекараға жіберілді. 8 шілде күні таңертең көтерілісшілер Шавес қаласының сыртында пайда болды. Бұл шабуылды ешкім күтпеген еді, өйткені соңғы хабарлар бойынша олар Монталегре маңында болған. Шавес тұрғындары солтүстік ауылдардан келген кеденшілердің ескертулеріне де мән бермеді. Содан кейін Шавес қаласына шабуыл жасалды. Аугусто Рибейро де Карвальо бір күн бұрын жіберген әскерлерін қайтаруға асықты, бірақ қала тұрғындары да оған қолдау көрсетті. Шавестің 150 ерікті тұрғыны, бірнеше ай бұрын жаттығудан өткен, роялистерге қарсы күреске асықты. Регулярлы әскердің саны шамамен 100 адамды құрады. Шайқас ұсақ қарулармен шашыраңқы атыс түрінде өтті және шығын аз болды. Көтерілісшілер қорғанысты бұза алмады, ал гарнизон да оларға қарсы шабуыл жасауға батыл болмады. Темірқасықта, шекарадағы Фесес қаласындағы көтерілісшілер тобы Шавестен оқ ату дыбыстарын естігенше өз позициясында қалды. Олар шекарадан өтіп, кеден үйінің үстіне роялистік туды көтерді. Ал регулярлы әскердің шағын тобы оңтүстікке қарай жылжып, жақсырақ позицияны иеленді. Алайда, көтерілісшілер тобы шекарадан өте алмады. Ұрыс біраз уақытқа тоқтағаннан кейін, роялистер қалаға екі артиллериялық зеңбірегімен оқ жаудырды. Қаланың артиллериялық қарулары Монталегреге баратын жолды қорғауға жұмсалды. Алайда, Чавес күштеріне регулярлы әскерлер қосылып, қаланың оңтүстігіндегі Алто-да-Форка төбесінде артиллериялық позицияны құрды, одан олар роялистерге еркін оқ жаудыра алды.
After a hard winter in exile, the refugees were eager to fight again. In February Paiva Couceiro joined them in Galicia. It was hoped that the towns in the north, now more than ever, would come over to their side. They now had more men and materials. The original plan was to cross the mountains of the Barroso, west of Chaves, and link up with followers of a pro monarchist priest in Cabeceiras de Basto. The army was divided into three groups. One tried to capture the fortress of Valença do Minho across from Spanish Tui. This endeavor ended in a resounding defeat and retreat back into Galicia. The second group, of 200 men, was to enter Portugal via Vila Verde da Raia and create a diversion for Couceiro’s larger plan. The third group, composed of 450 men was the main column, commanded by Paiva Couceiro. This larger group crossed the border near a small village called Sendin, north of Montalegre. 23 soldiers and some customs police defended the town. Alerting Chaves to the danger, these men from Sendin retreated to a nearby hill south of the town. Chaves was convinced that Couceiro would attack Montalegre and head south towards Cabeceiras de Basto. The rebels raised camp at dawn and moved east towards Chaves. In Padornelos a few people came out to greet them and offer their allegiance to the king and to the Catholic Church. Vilar de Perdizes was the next village, where the priest knelt to kiss Paiva Couceiro’s feet. Meanwhile, the military commander in Chaves, Augusto Ribeiro de Carvalho, not knowing of Paiva Couceiro’s move across the north, had decided to send the main part of his forces with machine guns towards Montalegre to stop the royalists’ passage to the south. Another group of 100 men was sent to the border to resist a possible incursion from the small group of Royalists that were in Feces, across from Vila Verde. On the morning of July 8, the rebels appeared just outside Chaves. No one had expected this attack, since the last news had the rebels just outside Montalegre. The people of Chaves had not even paid attention to the warnings brought by the customs guards who had fled the northern villages. Chaves then came under attack. Augusto Ribeiro de Carvalho hurried to recall the troops that he had sent out a day earlier; however, he also had local support from the townspeople. 150 civilian volunteers from Chaves, trained briefly months earlier, hurried to help the authorities against the royalists. The regular soldiers numbered around 100. The battle was one of scattered firing with small arms and casualties were light. The rebels could not penetrate the defenses, nor could the garrison venture out to attack them. Meanwhile, the rebel group on the border, in Feces, had remained in its position, until they could hear the sounds of gunfire coming from Chaves. They crossed the border and managed to raise the royalist flag over the customs house. The small detachment of regular troops meanwhile moved south to take up a better position. This group of rebels, nevertheless, never made it past the border. After a lull in the fighting, the royalists opened fire on the town with their two artillery pieces. The town’s guns had been taken away to defend the road to Montalegre. However, the Chaves forces were supplemented by reinforcing regular forces, who set up their artillery on a hill called Alto da Forca, south of the town, from which they could fire at will on the royalists.
Роялистердің жеңілуі
Роялистер отқа жауап бере алмады, және бұл жеңіліс Шавесте жалпы мерекеге әкелді. Көшелер бір-бірін құшақтап, жылап, күліп жатқан адамдармен толы болды. Паива Кусейроның әскерлері 30 адам қаза тапты. Айтуынша, шекара маңында бір көтерілісші жауынгер, жасын жасырмай, ашумен, өзіне шарап ұсынған адамға: "Неге маған шарап керек? Мен тек Португалияда монархияны қаладым" деп жауап берген.
The royalists were unable to return fire, and this defeat resulted in a general celebration in Chaves. The streets filled with people, who were crying and laughing in each other’s arms. Paiva Couceiro’s forces suffered 30 dead. It is said that, near the border, a rebel soldier, not hiding his tears and rage, responded to someone who offered him a glass of wine: “Why do I want wine? What I only wanted was the Monarchy in Portugal.”
Өз әскерлерінің Испанияға толық тарауынан кейін Паива Кусейро жеңілістің себептерін түсіндіретін және күресі аяқталғанын жариялайтын манифест жариялады.
After the final dispersion of his men to Spain, Paiva Couceiro published a manifesto explaining his reasons for the defeat and proclaiming that his struggle was over.
Құрметтеулер
Республикалық жеңіс құрметіне Лиссабонда бір көше "Шавестің қорғаушылары" деп, ал Портода тағы бір көше "Шавестің батырлары" деп аталды.
In honor of the republican victory, in Lisbon a street was given the name “Defenders of Chaves”, and in Porto another street was given the name “Heroes of Chaves.”