Кіріспе
XVI ғасырдағы португал гуманистік философы Дамиао де Гойс (dɐmiˈɐ̃w dɨ ˈɣɔjʃ; 2 ақпан 1502 – 30 қаңтар 1574), Португалияның Аленкер қаласында туған, көрнекті португал гуманистік философы. Ол Эразмның досы және шәкірті болды. 1523 жылы Португалия королі Жоау III оны Антверпендегі португал сауда бекетінің хатшысы етіп тағайындады. Ол эфиопия христиандығы туралы алғашқы еңбектердің бірін құрастырды.
Damião de Góis (dɐmiˈɐ̃w dɨ ˈɣɔjʃ; February 2, 1502January 30, 1574), born in Alenquer, Portugal, was an important Portuguese humanist philosopher. He was a friend and student of Erasmus. He was appointed secretary to the Portuguese factory in Antwerp in 1523 by King John III of Portugal. He compiled one of the first accounts on Ethiopian Christianity.
Өмірбаян
Гойс (алғашқыда Гоэс деп жазылатын) Португалияның Аленкер қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Руи Диас де Гойс Авейру герцогының жеке қызметшісі болса, анасы Изабел Гомес де Лими – Португалияға қоныстанған фламанд саудагерлерінің ұрпағы еді. Дамиаоның әкесінің әкесі Гомес Диас де Гойс принц Генрих Теңізшінің сүйемелшісі болған. 1518 жылы Гойс Португалия королі Мануэл I сарайына қабылданды. Мануэл I-нің ізбасары Португалия королі Жоау III билікке келгеннен кейін, 1523 жылы ол Антверпенге португалдық фейторияның (сауда бекеті және кеңсесі) хатшысы және қазынашысы ретінде жіберілді. Содан бері Гойс көп саяхаттар жасады (Польша, Литва, Дания, Германия, Швеция, Франция, Англия, Италия), Себастьян Мюнстер, Эразм (Фрайбургте оны қабылдады), Джованни Баттиста Рамузио, Филипп Меланхтон, Томас Мор және Мартин Лютер сияқты маңызды тұлғалармен танысты. Португалиядағы көптеген таныстарының арасында Гойс Жауан де Баррос пен Андре де Ресенде жазушыларымен дос болды. Гуманист және көңілді Гойс Падуа және Лёвен университеттерінде оқыды, саам халқының жағдайы ("лаптар") сияқты түрлі тақырыптарда жазды және Цицеронның "Cato maior de senectute" сияқты классикалық шығармаларды португал тіліне аударды. Ол сонымен қатар музыкалық шығармалардың авторы болды және Жеронимус Боштің үш картинасын қоса алған жеке суреттер жинағын сақтады. 1530-жылдардың басында Гойс Фрайбургте Эразммен бірнеше ай бойы кездесіп, оның үйінде тұрды, бұл оған жазу және әңгімелесуге мүмкіндік берді. Гойс 1532 жылы армян Матеус (Негус Давит II-нің өкілі) Эфиопия елшілігі туралы португалша жазылған мақаланы латын тіліне аударды, оған Эфиопия патшайымы Еленидің 1509 жылы жазған "Престер Джонның хаты" және "Confessio illorum fidei" кітабы да кірді. 1538 жылы ол Киелі кітаптан Екклесиаст кітабын португал тіліне аударды, бірақ ол кеңінен таралмады. Сол жылы ол голландиялық әйел Жоана ван Харгенге (Португалияда Жоана де Аргем деп аталды) үйленді, ол Карл V сотының фламанд кеңесшісінің қызы еді. 1540 жылы ол "Fides, religio, moresque Aethiopum" ("Эфиопиялықтардың сенімі, діні және әдет-ғұрыптары") атты танымал еңбегін жариялады. Бұл кітап Еуропада, католик және протестант айналымдарында кеңінен таралып, бірнеше рет қайта басылды (Париж 1541, Лёвен 1544, Лейден 1561, Кельн 1574). Алайда, ол Португалияның күшті кардиналы Энрике Португалияның сынауына да ұшырады, ол Португалия инквизициясының бас инквизиторы ретінде оның патшалықта таралуын тыйым салды. Иезуит ордені де оған қарсы болды, өйткені провинциалдық басшы Симао Родригес оны лютерандыққа және Эразмның шәкірті болуға айыптады. 1542 жылы француздар қаланы қоршаған кезде Гойс Ловенде, сол кездегі Төмен елдердің әдеби орталығында тұрды. Ол қорғаныс күштеріне басшылық етіп, Лувенді құтқарды, бірақ тұтқынға алынып, Францияда тоғыз айға қамалды, одан кейін үлкен құн төлеп бостандыққа шықты. Бірақ Карл V оған қару-жарақ сыйлады. Ол 1545 жылы Португалияға қайтып оралды, патша ұлына ұстаздық етуді көздеді, бірақ инквизиция алдындағы айыптауларға байланысты бұл лауазымды ала алмады.