Кіріспе
Голландтық еврей күнделікші (1914-1943)
Esther (Etty) Hillesum (15 January 1914 – 30 November 1943) was a Dutch Jewish author of confessional letters and diaries which describe both her religious awakening and the persecutions of Jewish people in Amsterdam during the German occupation. In 1943, she was deported and murdered in the Auschwitz concentration camp. whom she had been consulting for a month. Although his patient, Etty also became his secretary, friend, and, eventually, his lover. His influence on her spiritual development is apparent in her diaries; as well as teaching her how to deal with her depressive and egocentric episodes, he introduced her to the Bible and St. Augustine, and helped her develop a deeper understanding of the work of Rilke and Dostoyevsky. Her diaries record the increasing anti Jewish measures imposed by the occupying German army, and the growing uncertainty about the fate of fellow Jews who had been deported by them. As well as forming a record of oppression, her diaries describe her spiritual development and deepening faith in God. When round ups of Jews intensified in July 1942, Etty took on administrative duties for the "Jewish Council", voluntarily transferring to a department of "Social Welfare for People in Transit" at Westerbork transit camp. She worked there for a month, but returned in June 1943, by which time she had refused offers to go into hiding, much to the consternation of her non Jewish friends. This refusal was due to her belief that her duty was to support others scheduled to be transported from Westerbork to the concentration camps in German occupied Poland and Germany. On 5 July 1943, her personnel status was suddenly revoked, and she became a camp internee, along with her father, mother, and brother Mischa. On 7 September 1943, the family were deported from Westerbork to Auschwitz. Only Jaap Hillesum did not go with them; he arrived in Westerbork after their removal, and in February 1944, he was sent to Bergen Belsen, dying shortly after its liberation in April 1945. Her diaries reflect the inner turmoil that she experiences during her young adulthood, as well as the healing and growth during the years before her murder. Russian authors and Christian mystics likely contributed to Hillesum's understanding of spirituality. She did not strive for ecstasy, but longed to meet the depth of her own interior and life itself. Her spirituality was not confined to her intellectual understanding of a greater power and is reflected in her diaries. In the concentration camp of Westerbork, she had unusual experiences of spiritual awakenings and insight: "Those two months behind barbed wire have been the two richest and most intense months of my life, in which my highest values were so deeply confirmed. I have learnt to love Westerbork". Attempts to have them published proved fruitless until 1979, when Smelik's son, the director of the Etty Hillesum Research Centre, approached publisher J. G. Gaarlandt. An abridged edition of her diaries appeared in 1981 under the title Het verstoorde leven , followed by a collection of her letters from Westerbork. A complete edition of her letters and diaries was published in Dutch in 1986 and translated into English in 2002. Her diaries were translated into 18 languages. Her letters were sent to friends and Hillesum's final postcard was thrown from the train in Westerbork, where it was discovered by Dutch farmers after her death. Richard Layard has spoken with great appreciation of Hillesum's view that one must preserve one's inner self, or core. Rowan Rheingans has drawn on Hillesum's writing, particularly on the coexistence of beauty and horror, and on allowing room for sorrow, in her album "The lines we draw together". The poet Doron Braunshtein dedicated to Hillesum the poem "Etty Hillesum is my life" which is in his 2016's album "The lost New York diaries"
Palestinian writer Dina Awwad Srour and Israeli Rabbi Emma Sham Ba Ayalon are friends and peace activists who together created Etty Hillesum cards which contain quotes from Hillesum's writings in English, Hebrew, and Arabic. Both women were inspired by Hillesum's writings and have used the cards as the basis for a ritual commemoration on Holocaust Memorial Day in Israel/Palestine.
Эстер (Этти) Хиллесум (15 қаңтар 1914 – 30 қараша 1943) – голландтық еврей, діни оянуын және неміс оккупациясы кезінде Амстердамдағы еврейлерге жасалған қудалауды сипаттайтын сырлы хаттар мен күнделіктердің авторы. 1943 жылы ол Аушвиц концлагеріне депортацияланып, қаза тапты. Бір ай бойы оған кеңес берген. Этти оның емделушісі болғанмен, сонымен бірге оның хатшысы, досы және, ақырында, жақынына айналды. Оның рухани дамуына оның ықпалы күнделіктерінде анық көрінеді; депрессиялық және өзімшілдікке салынумен күресуге үйреткенімен қатар, ол оны Киелі кітап пен Әулие Августинмен таныстырды, сондай-ақ Рильке мен Достоевскийдің шығармаларын тереңірек түсінуге көмектесті. Оның күнделіктерінде неміс әскерлерінің еврейлерге қарсы қабылдаған шаралары мен депортацияланған еврейлердің тағдырына қатысты күшейіп бара жатқан белгісіздік жазылған. Оның күнделіктері зорлық-зомбылық туралы жазбалардан бөлек, оның рухани өсуін және Құдайға деген сенімінің нығаюын көрсетеді. 1942 жылдың шілдесінде еврейлерді ұстау күшейген кезде Этти «Еврей Кеңесінің» әкімшілік міндеттерін өз мойнына алып, өз еркімен Вестерборк транзиттік лагеріндегі «Транзиттегі адамдарға әлеуметтік көмек көрсету» бөліміне ауысты. Ол бір ай бойы сол жерде жұмыс істеді, бірақ 1943 жылдың маусым айында қайтып келді, ол кезде ол жасырынуға ұсынылғандарды қабылдамады, бұл оның еврей емес достарының наразылығын тудырды. Бұл бас тартудың себебі – Вестерборктен Германияның Польша мен Германиядағы концлагерлеріне тасымалданатын басқа адамдарды қолдау оның міндеті деген сенімі болды. 1943 жылдың 5 шілдесінде оның қызметтік статусы күрт жойылды, ол әкесі, анасы және ағасы Мишамен бірге лагерь тұтқынына айналды. 1943 жылдың 7 қыркүйегінде отбасы Вестерборктен Аушвицке депортацияланды. Тек Жап Хиллесум олармен бірге бармады; ол оларды алып кеткеннен кейін Вестерборкке келді, ал 1944 жылдың ақпан айында Берген-Белсенге жіберілді, ол 1945 жылдың сәуірінде босатылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оның күнделіктері оның жас кезінде бастан кешкен ішкі күйзелістерін, сондай-ақ оның қазасына дейінгі жылдардағы жазылуын және өсуін көрсетеді. Орыс авторлары мен христиан мистиктері Хиллесумның руханиятты түсінуіне ықпал еткен болуы мүмкін. Ол экстазға ұмтылмады, бірақ өзінің ішкі тереңдігімен және өмірмен кездесуді аңсады. Оның руханилығы жоғары күшке қатысты зияткерлік түсінігімен ғана шектелмеді және оның күнделіктерінде көрініс тапқан. Вестерборк концлагерінде ол ерекше рухани ояну мен түсініктерді бастан кешірді: «Тікенді сымның артында өткен осы екі ай менің өмірімнің ең бай және ең қарқынды екі айы болды, онда менің ең жоғары құндылықтарым терең расталды. Мен Вестерборкты жақсы көруге үйрендім». Оларды жариялауға жасалған әрекеттер 1979 жылға дейін нәтижесіз болды, осы жылы Смеликтің ұлы, Этти Хиллесум зерттеу орталығының директоры, баспагер Ж. Г. Гарландтқа жүгінді. Оның күнделіктерінің қысқартылған басылымы 1981 жылы Het verstoorde leven деген атпен жарық көрді, содан кейін оның Вестерборктен жазған хаттарының жинағы жарық көрді. Оның хаттары мен күнделіктерінің толық басылымы 1986 жылы голланд тілінде жарық көрді және 2002 жылы ағылшын тіліне аударылды. Оның күнделіктері 18 тілге аударылды. Оның хаттары достарына жіберілді, ал Хиллесумның соңғы открыткасы Вестерборкта пойызбен лақтырылды, оны ол қайтыс болғаннан кейін голланд шаруалары тапты. Ричард Лейард Хиллесумның адамның ішкі дүниесін, яғни өзінің мәнін сақтау қажеттігі туралы көзқарасын жоғары бағалады. Роуэн Рейнганс Хиллесумның шығармашылығына, әсіресе сұлулық пен қорқыныштың қатар өмір сүруіне, қайғыға орын беруге қатысты ойларына назар аударды және осы ойларын «Біз бірге сызған сызықтар» атты альбомында пайдаланды. Ақын Дорон Браунштейн Хиллесумға арнап «Этти Хиллесум – менің өмірім» атты өлеңін жазды, ол 2016 жылы шыққан «The lost New York diaries» атты альбомында жарияланды. Палестиналық жазушы Дина Аувад Сур және Израиль раввині Эмма Шам Ба Айалон достар және бейбітшілік белсенділері. Екі әйел де Хиллесумның жазбаларынан шабыт алып, Холокост құрбандарын еске алу күнінде Израиль/Палестинада өткізілетін рәсімдік шаралар үшін пайдаланған карталар жасады.
Esther (Etty) Hillesum (15 January 1914 – 30 November 1943) was a Dutch Jewish author of confessional letters and diaries which describe both her religious awakening and the persecutions of Jewish people in Amsterdam during the German occupation. In 1943, she was deported and murdered in the Auschwitz concentration camp. whom she had been consulting for a month. Although his patient, Etty also became his secretary, friend, and, eventually, his lover. His influence on her spiritual development is apparent in her diaries; as well as teaching her how to deal with her depressive and egocentric episodes, he introduced her to the Bible and St. Augustine, and helped her develop a deeper understanding of the work of Rilke and Dostoyevsky. Her diaries record the increasing anti Jewish measures imposed by the occupying German army, and the growing uncertainty about the fate of fellow Jews who had been deported by them. As well as forming a record of oppression, her diaries describe her spiritual development and deepening faith in God. When round ups of Jews intensified in July 1942, Etty took on administrative duties for the "Jewish Council", voluntarily transferring to a department of "Social Welfare for People in Transit" at Westerbork transit camp. She worked there for a month, but returned in June 1943, by which time she had refused offers to go into hiding, much to the consternation of her non Jewish friends. This refusal was due to her belief that her duty was to support others scheduled to be transported from Westerbork to the concentration camps in German occupied Poland and Germany. On 5 July 1943, her personnel status was suddenly revoked, and she became a camp internee, along with her father, mother, and brother Mischa. On 7 September 1943, the family were deported from Westerbork to Auschwitz. Only Jaap Hillesum did not go with them; he arrived in Westerbork after their removal, and in February 1944, he was sent to Bergen Belsen, dying shortly after its liberation in April 1945. Her diaries reflect the inner turmoil that she experiences during her young adulthood, as well as the healing and growth during the years before her murder. Russian authors and Christian mystics likely contributed to Hillesum's understanding of spirituality. She did not strive for ecstasy, but longed to meet the depth of her own interior and life itself. Her spirituality was not confined to her intellectual understanding of a greater power and is reflected in her diaries. In the concentration camp of Westerbork, she had unusual experiences of spiritual awakenings and insight: "Those two months behind barbed wire have been the two richest and most intense months of my life, in which my highest values were so deeply confirmed. I have learnt to love Westerbork". Attempts to have them published proved fruitless until 1979, when Smelik's son, the director of the Etty Hillesum Research Centre, approached publisher J. G. Gaarlandt. An abridged edition of her diaries appeared in 1981 under the title Het verstoorde leven , followed by a collection of her letters from Westerbork. A complete edition of her letters and diaries was published in Dutch in 1986 and translated into English in 2002. Her diaries were translated into 18 languages. Her letters were sent to friends and Hillesum's final postcard was thrown from the train in Westerbork, where it was discovered by Dutch farmers after her death. Richard Layard has spoken with great appreciation of Hillesum's view that one must preserve one's inner self, or core. Rowan Rheingans has drawn on Hillesum's writing, particularly on the coexistence of beauty and horror, and on allowing room for sorrow, in her album "The lines we draw together". The poet Doron Braunshtein dedicated to Hillesum the poem "Etty Hillesum is my life" which is in his 2016's album "The lost New York diaries"
Palestinian writer Dina Awwad Srour and Israeli Rabbi Emma Sham Ba Ayalon are friends and peace activists who together created Etty Hillesum cards which contain quotes from Hillesum's writings in English, Hebrew, and Arabic. Both women were inspired by Hillesum's writings and have used the cards as the basis for a ritual commemoration on Holocaust Memorial Day in Israel/Palestine.
Ғылыми-зерттеу орталығы мен мұражайы
2006 жылдың 13 маусымында Этти Хиллесум зерттеу орталығы (EHOC) Гент университетінің құрамында Sint Pietersplein 5 мекенжайында салтанатты түрде ашылды. Орталық Хиллесумның Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде жазған хаттары мен күнделіктерін зерттейді және осы саладағы зерттеулерді ілгерілетеді. Орталық директоры – Клас А. Д. Смелик, ол Хаттар мен күнделіктердің толық жинағын редакциялап, жариялаған және Гент университетінде еврей тілі мен иудаизмді оқытатын профессор. Орталық қызметкері Мэнс Г. С. Коэцье «Этти Хиллесум және қатысу ағыны: Воегелиндік талдау» атты кітаптың авторы. Этти Хиллесумға ескерткіш Девентер қаласындағы өзен жағасында орналасқан, ал жергілікті орта мектептер оның құрметіне аталған. Сонымен қатар, оның естелігіне арналған шағын мұражай, Этти Хиллесум орталығы, Роггестраат 3, Девентерде, бұрынғы синагог және еврей мектебі орналасқан жерде құрылған.
Негізгі дереккөздер
Этти Хиллесумның қолжазба хаттары мен күнделіктері. Амстердам: Еврей тарихи мұражайы, 1941–1943. Вестерборктан Эттиге екі хат. Дэвид Конингтің кіріспе сөздері. Гаага: Bert Bakker/Daamen N. V., 1962. "Бұзылған өмір": Этти Хиллесумның 1941–1943 жылдардағы күнделігі. Ян Геурт Гарландттың кіріспесімен редакцияланған. Харлем: De Haan, 1981. Het Verstoorde leven кем дегенде он төрт тілде аударылған: Англия: Etty – A Diary (1983) Германия: Das denkende Herz der Baracke (1983) Дания: Et kraenket liv (1983) Норвегия: Det tenkende hjerte (1983) Швеция: Det förstörda livet (1983) Финляндия: Päiväkirja, 1941–1943 (1984) Америка: Үзілген өмір (1984) Бразилия: Una Vida Interrompida (1984) Италия: Diario 1941–1943 (1985) Аргентина: Una Vida Interrompida (1985) Израиль: Chajiem Kerotiem; Jomana sjel (1985) Жапония (1985) және Венгрия. Франция: Une Vie Bouleversée. Журнал 1941–1943, аудармашы Филипп Нобль. Editions du Sieul. Париж, 1985. Het denkende hart van de barak. Этти Хиллесумның хаттары. Ян Геурт Гарландттың кіріспесімен редакцияланған. Харлем: De Haan, 1982. In duizend zoete armen: Этти Хиллесумның жаңа күнделік жазбалары. Ян Геурт Гарландттың кіріспесімен редакцияланған. Харлем: De Haan, 1984. Этти: 1941–1943 жылдардағы күнделік. Ян Геурт Гарландттың кіріспесі, Арнольд Дж. Померанстың аудармасы. Лондон: Johathan Cape, 1983. Үзілген өмір: Этти Хиллесумның 1941–1943 жылдардағы күнделіктері мен хаттары. Ян Геурт Гарландттың кіріспесі, Арнольд Дж. Померанстың аудармасы. Нью-Йорк: Pantheon Books, 1984. Вестерборктан хаттар. Ян Геурт Гарландттың кіріспесі, Арнольд Дж. Померанстың аудармасы. Нью-Йорк: Pantheon Books, 1986. Вестерборктан хаттар. Ян Геурт Гарландттың кіріспесі, Арнольд Дж. Померанстың аудармасы. Лондон: Johathan Cape, 1987. Үзілген өмір және Вестерборктан хаттар. Нью-Йорк: Henry Holt, 1996. Үзілген өмір: Этти Хиллесумның күнделіктері мен хаттары. Ева Хоффманның алғы сөзі, Лондон: Persephone Books, 1999. Этти: Этти Хиллесумның 1941–1943 жылдардағы хаттары мен күнделіктері. Клаус А. Д. Смеликтің кіріспесімен редакцияланған, Арнольд Дж. Померанстың аудармасы. Оттава, Онтарио: Novalis Saint Paul University – William B. Eerdmans Publishing Company, 2002. Этти: Этти Хиллесумның 1941–1943 жылдардағы жазбалары. Клас А. Д. Смелик редакциялаған, кіріспесін жазып, түсіндірген. Амстердам: Uitgeverij Balans, 1986. "Этти Хиллесум. Діни жол, Амстердам 1941 – Освенцим 1943". Пол Лебау, "Рухани жинақтар".
Екіншілік көздер
Bériault, Yves o. p., Etty Hillesum құдайдың куәсі, жамандықтың түбінде, Монреаль, Médiaspaul, 2010, 192 б. Brandt, Ria van den & Smelik, Klaas A. D. Etty Hillesum in facetten. Брандт, Риа ван ден & Смелик, Клаус А. Д. Этти Хиллесум ин фацеттен. Ниммеген: Uitgeverij Damon, 2003. Брандт, Риа ван ден & Smelik, Klaas A. D. Etty Hillesum зерттеулері: Этти Хиллесум контексте. Ассен: Gorcum, 2007. Brenner, Rachel Feldhay. Қарсылық ретінде жазу: Холокостқа қарсы төрт әйел: Эдит Штайн, Симон Вейл, Анна Франк, Этти Хиллесум. Пенсильвания: Пенсильвания мемлекеттік университетінің баспасы, 1997. Coetsier, Meins G. S. Этти Хиллесум және қатысу ағыны: Вогелиндік талдау. Колумбия, Миссури: Миссури университетінің баспасы, 2008. Coetsier, Meins G. S. 'Құдай ма? Licht in het duister: Twee denkers in barre tijden: неміс философы Эрик Вогелин және голландтық еврей жазушысы Этти Хиллесум', Etty Hillesum зерттеулері: Этти Хиллесум контексте, ред. Риа ван ден Брандт және Клаус А. Д. Смелик, Ассен: Gorcum, 2008. Costa, Denise de. Анна Франк пен Этти Хиллесум: Руханилық пен сексуалдық жазу. Аудармашылар: Миша Ф. С. Хойнк және Роберт Э. Чесал. Нью-Брансуик, Нью-Джерси және Лондон: Ратгерс университетінің баспасы, 1998. Du Parc Locmaria, Marie Hélène. Этти Хиллесум бойынша Tant souffrir et tant aimer, Éditions Salvator, Париж, 2011, 256 б. Frank, Evelyne. Этти Хиллесуммен: Бақытты іздеу, күтпеген жол. Вестерборктың күйзелген өмірі мен хаттары туралы оқу, Женева: Labor et Fides, 2002. Gaarland, J. Geurt, ред. Адамдар көп жараны жабуға тырысады: Этти Хиллесумның күнделіктері мен хаттарына жауаптар. Амстердам: Balans, 1989. Nocita, Maria Gabriella, Өмірді сезіну: Этти Хиллесум сөзге айналады, Этти Хиллесум жазбаларындағы руханилық, Гент университетіндегі Этти Хиллесум конференциясының материалдары, 2008 жылдың қарашасы, ред. Клаус А. Д. Смелик, Риа ван ден Брандт және Мейнс Г. С. Коэциер, Brill, Лейден–Бостон, 2010. Oord, Gerrit van, ред. L’esperienza dell’Altro: Этти Хиллесум туралы зерттеулер. Рим: Sant’Oreste, 1990. Regenhardt, Jan Willem. Мишаның ойыны және Хиллесум отбасысының құлауы. Амстердам: Balans, 2012. Woodhouse, Patrick. Этти Хиллесум: Өзгерген өмір. Лондон, Continuum, 2009, 166 б.