Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хуан Франсиско де Лангара и Уарте (баск тілінде Хуан Франсиско Лангара Уарте) (1736 жылы Корунья, Галисияда дүниеге келген, 1806 жылы Мадридте қайтыс болған) - испандық теңіз офицері және Теңіз министрі.
Juan Francisco de Lángara y Huarte (Juan Francisco Langara Uharte in Basque) (1736 in Coruña, Galicia – 1806 in Madrid) was a Spanish naval officer and Minister of Marine.
Ерте өмір
Ол Галисияның Корунья қаласында белгілі баск отбасының ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі адмирал Хуан де Лангара Аризменди болды, ол Менорка шайқасында лейтенант (Teniente de Navío) шенімен шайқасқа қатысты. 1750 жылы Гвардиамина дәрежесінде испан флотына қабылданған Лангара көп ұзамай түрлі соғыстарда өзін таныстырды. 1766 жылдан 1771 жылға дейін ол бірнеше ғылыми экспедициялар жасады, соның ішінде Филиппинге және Қытай теңізіне үш рет сапар шекті, сондай-ақ картография саласына маңызды үлес қосты. 1774 жылы ол "La Rosalia" фрегатымен ғылыми экспедицияға жетекшілік етті, нәтижесінде теңіз жүзу және навигация саласында бірнеше маңызды жаңалықтар ашылды.
He was born at Coruña, Galicia, the son of a renowned Basque family. His father was admiral Juan de Langara Arizmendi, who fought as lieutenant (Teniente de Navío) at the Battle of Minorca. Having entered the Spanish Navy at a young age, in 1750, as a Guardiamarina, Lángara quickly distinguished himself in various wars. From 1766 until 1771 he made several scientific expeditions, among others, three voyages to the Philippines and the China Sea, and made several important contributions in cartography. In 1774 he commanded the frigate La Rosalia on a scientific expedition, which led to several important discoveries with regards to pilotage and navigation.
Ағылшын-испан соғысы (1779-83)
1778 жылы ол бригадир немесе коммодор болды және 1779 жылғы армадаға қатысып, британдық корвет HMS Winchcomb-ті, сәтсіз экспедиция кезінде жоғалған Корольдік теңіз күштерінің жалғыз кемесін басып алды. Бірлескен флот 1779–80 жылдардың қысында тиісінше Брест пен Кадис қалаларында қыстағанда, Лангара 11 кемеден тұратын шағын эскадрильяның, көбінесе кішкентай желілік кемелердің басқарушысы болып тағайындалды. Осы күштермен ол 1780 жылдың 16 қаңтарында түстен кейін Сент-Винсент мүйісінің дауылды, қара жартастарында сер Джордж Роднидің 18 желілік кемесінен және 6 фрегатынан тұратын бүкіл теңіз күшіне қарсы тұрды. Лангараның мақсаты Гибралтарға көмекке аттанған британдық конвойді тоқтату еді; бірақ Роднидің келісі мен күшін жақсы білетін француз билігі испандықтарды ескертпеді, олар Лангараның қатаң бұйрықтарын тым кеш болғанға дейін орындады. Ол және оның экипажы британдықтардың өздерінен бес кемені жаулап алуына тосқауыл қоя алмады, ал 70 зеңбіректік «Санто-Доминго» кешкі уақытта жарылып кетті. Лангара таңғы сағат 2-де өзінің 80 зеңбіректік «Феникс» флагмандық кемесімен толық қирап, капитуляциялады. Бұл шайқас «Айшағылы шайқас» деп танылады, өйткені желкенді кемелер дәуірінде теңіз шайқастары түнгі уақытта сирек болатын. Ұзақ өтпей тұтқыннан босатылған Лангараның мансабына ешқандай зиян келмеді. 1793 жылы ол испан флотының генерал-капитаны болды, бұрынғы уақытта тиімді теңіз министрі қызметін атқарғаннан кейін.
By 1778, he was a Brigadier or Commodore and participated in the Armada of 1779, capturing the British corvette HMS Winchcomb, the only Royal Navy ship lost during the failed expedition. When the combined fleet wintered at Brest and Cádiz respectively, during the winter 1779–80, Lángara was left in command of a small squadron of 11, mostly smaller ships of the line. With this he faced the entire naval strength of 18 battleships and 6 frigates under Sir George Rodney off the stormy, dark cliffs of Cape St. Vincent, in the afternoon of 16 January 1780. Lángara's intention had been to intercept a British convoy destined for the relief of Gibraltar; but the French authorities, who knew well enough about Rodney's departure and strength, failed to warn the Spanish, who maintained Lángara's fatal orders until it was too late. He and his crews could not prevent the British from capturing five of their own number, while the 70 gun Santo Domingo blew up during the early evening. Lángara surrendered at 2 a. m. with his flagship, the 80 gun Fénix, completely battered. This battle is known as the Moonlight Battle, because it was unusual for naval battles in the age of sail to take place at night. Released from captivity soon afterwards, Lángara's career did not suffer. By 1793 he was a Capitán General of the Spanish fleet, after serving for a time as an effective naval minister.
Француз революциялық соғыстары
1793 жылы ол 18 испандық кемесімен бірге Тулонның француз әскери-теңіз арсеналын басып алуға Сэр Сэмюэл Худқа қосылды (тамыз – желтоқсан). Екі тарап арасындағы өзара ынтымақтастық шиеленіс пен күдікпен сипатталды. Хорацио Нельсон Жерорта теңізіне жол тартқанда Кадис портына барғанда испан теңізшілеріне қатысты жаман пікірге ие болды, бұл ерекше емес еді, себебі испан сауда флоты өте шағын болғандықтан, испан теңіз флоты экипажының шамамен 10 пайызы ғана тәжірибелі теңізшілерді құрады. Тулон қаласында бұл шиеленістер жаңадан басып алынған арсеналды қорғауды қиындатты. Гравина ауыр жарақат алғаннан кейін, испан генерал-лейтенанты Валдес одақтас күштердің бас командалық құқығына талас етті. Бұл талабын нығайту үшін Лангара өзінің үш палубалы «Reina Luisa» флагмандық кемесін HMS «Victory» кемесіне қарсы, алдынан және арт жағынан екі басқа үш палубалы кемемен бірге бұрды. Алайда Худ бұл қауырсыну әрекетіне қарсы тұрды. Тулонды эвакуациялау алдында, сэр Сидни Смит басқаратын британдық және испандық өрт қойғыштар тобы арсенал мен пордағы кемелерді жою үшін жіберілді. Лангара артқы күзет операциясын жүргізді, оның адамдары арсеналды жарылқады және кейіннен Ұлыбританияға жіберілген бірнеше әскери кемелерді қайтадан суға шығарды. Худ қала түскенге дейін Тулоннан он бес француз кемесін шығара алды. 1795 жылдың 14 ақпанында, «Reina Luisa» кемесінде 6 сағаттық қуып жететін шайқастан кейін, 32 зеңбіректі француз фрегаты «Helène»-ді басып алды. Франция мен Испания арасындағы одақ аяқталғаннан кейін, 1795 жылы, Лангара қысқа мерзімге Наполеонмен 1796 жылғы Италия науқанында ынтымақтасты, Кадизден он тоғыз желілік кеме және он фрегатпен шықты, Джервис Кадизді бақылауға жіберген контр-адмирал Маннның дивизиясынан қашып, Жерорта теңізіне өтті. Ол Картахенада жеті кемені жинап, Корсикаға дейін жүрді, бірақ Сан-Фиоренцо шығанағында тұрған британдық эскадрильяға шабуыл жасамады. Ол Тулонға келді, онда франко-испандық біріккен флоттың 38 желілік кемесі британдық Жерорта теңізі эскадрильясынан көп басымдық құрды, ол Манн ағылшын арнасына асығыс түрде қашқаннан кейін күшінің үштен бір бөлігін жоғалтқан еді. Француз және испан теңіз күштері осылайша бірігуге қол жеткізді, бұл Лондондағы Адмиралтейство Корольдік теңіз флотына Корсика мен Жерорта теңізін эвакуациялауға бұйрық берді. Сол жылы ол тағы да Әскери-теңіз флотының мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды және мемлекеттік кеңесші атанды. 1797 жылы ол теңіз флотының бас инспекторы болып тағайындалды. 1799 жылы зейнеткерлікке шығып, 1806 жылы қайтыс болды.
In 1793 he joined Sir Samuel Hood, with 18 Spanish ships of the line, in capturing the French naval arsenal of Toulon (August–December). The mutual cooperation between the two sides was marked by tension and suspicion. Horatio Nelson had acquired a poor opinion of Spanish seamen when he visited the port of Cádiz on his way to the Mediterranean, which is not surprising as the Spanish mercantile marine was so small that only about 10 per cent of the Spanish Navy's crewmen were experienced seamen. At Toulon, these tensions made it difficult to defend the newly captured arsenal. When Gravina was heavily wounded, a Spanish lieutenant general called Valdez asserted his own claim to overall command of the allied force. In support of that claim, Lángara moved his three decker Reina Luisa flagship into a position broadside on to HMS Victory with two other three deckers on her bow and quarter. Hood, however, resisted this attempted intimidation. Before Toulon was evacuated, British and Spanish incendiary parties commanded by Sir Sidney Smith were sent to destroy the arsenal and the ships in the harbour. It was Lángara who conducted the rear guard action, in which his men blew up the arsenal and refloated a number of warships, later sent to Britain. Hood was able to get fifteen French ships out of Toulon before the fall of the city. On 14 February 1795, after 6 hours of chase aboard the ship of the line Reina Luisa he captured the 32 gun French frigate Helène. For a short while, after the alliance between France and Spain had been concluded, in 1795, Lángara co operated with Napoleon during his Italian campaign of 1796, and sailed from Cádiz with nineteen ships of the line and ten frigates, escaped past Rear Admiral Mann's division which Jervis had posted to watch Cádiz and passed into the Mediterranean Sea. He collected seven ships at Cartagena and cruised as far as Corsica, but did not attack the British squadron lying in San Fiorenzo Bay. He proceeded to Toulon, where the combined Franco Spanish fleet, totalling 38 ships of the line, heavily outnumbered the British Mediterranean squadron, which had lost a third of its strength after Mann precipitately fled back to the English Channel. The French and Spanish navies' success in joining up in this way caused the Admiralty in London to order the Royal Navy to evacuate both Corsica and the Mediterranean. The same year he was once again appointed Secretary of State for the Navy and made a Counsellor of State. In 1797, he was appointed Inspector General of the navy. Retiring in 1799, he died in 1806.
Отбасы
Оның әйелі, Дона Мария Лутгарда, 2-ші Реал Транспорте және Виктория маркизасы, ол 1758 жылы тұрмысқа шыққан. Ол Дон Хуан Хосе Наварроның немересі, 1-ші Виктория маркизі (1744 жылы Сиси мүйісінде Сэр Джон Бингке қарсы жеңісі үшін) және белгілі зерттеуші және теңіз офицері Дон Антонио де Уллоаның қызы болған.
His wife, Doña María Lutgarda, the 2nd Marquésa del Real Transporte y de la Victoria, whom he had married in 1758 was the granddaughter of Don Juan José Navarro, 1st Marqués de la Victoria (for his victory over Sir John Byng at Cape Sicié, in 1744) and daughter of the renowned explorer and naval officer Don Antonio de Úlloa.
Атаулар ауыстырылуы
Лангара испан флотының басында тұрған кезеңде испан саяхатшылары қазіргі Канаданың Британ Колумбиясы жағалауын зерттеп, картаға түсірді және олар өз карталарында кейбір жерлерді оның құрметіне атады. Оның есімі бүгінгі күнге дейін Британ Колумбиясындағы жер-су атауларының ішінде сақталып қалған, соның ішінде Британ Колумбиясының солтүстік жағалауындағы Лангара аралы және 1970 жылы Ванкувер қалалық колледжінің Лангара кампусы ретінде құрылған, ал 1994 жылы тәуелсіз мемлекеттік колледж мәртебесін алған Ванкувердегі Лангара колледжі бар.
During Lángara's period at the head of the Spanish navy, Spanish explorers were charting the coast of what is now British Columbia, Canada, and, in their charts, named some land formations after him. His name is still found among place names in BC, including Langara Island, off the coast of northern BC, and Langara College in Vancouver, which was founded in 1970, as the Langara campus of Vancouver Community College, and obtained the status of an independent public college in 1994.