Кіріспе
Түрмедегілердің сауаттылығы жобалары мен ұйымдары. "Тұтқындарға кітаптар" – бұл түрмедегі тұтқындарға тегін оқу материалдарын пошта арқылы жіберіп тұратын ұйымдарды біріктіретін жалпы атау.
Books to Prisoners is an umbrella term for organizations that mail free reading material to prison inmates.
Өмірбаян
Тұтқындарға арналған кітаптар жобалары 1970 жылдардың басында құрылды. Олардың ішінде Сиэтлдің «Тұтқындарға кітаптар», Бостонның «Түрме кітап бағдарламасы» және Солтүстік Каролинаның Дарем қаласында құрылып, 1986 жылы Калифорнияның Клермонт қаласына көшірілген «Түрме кітапханасы» жобасы бар. Содан бері түрмелерге кітап тарату бағдарламаларының ондағандаған жобасы құрылды, бірақ олардың көптегені қысқа ғұмырлы болды. Қазіргі уақытта АҚШ, Канада және Ұлыбританияда осыған ұқсас елуден астам жоба жұмыс істейді. Топтар 2006 жылы құрылған электрондық пошта тізімі арқылы ортақ мәселелер мен шешімдер туралы ақпарат алмасады және ұлттық және аймақтық конференциялар өткізеді, соның ішінде 2003 жылы Филадельфияда (Пенсильвания штаты), 2007 жылы Урбана-Шампейнде (Иллинойс штаты) және 2019 жылы Бостонда (Массачусетс штаты) өткен конференциялар бар. Анархистік мәдени тамырларына сәйкес, әр топ дербес жұмыс істейді, бірақ олар жиі ортақ қиындықтарды, әсіресе түрмелердегі кітаптарға қойылатын шектеулер мен тыйымдарды бірлесіп шешеді. «Тұтқындарға кітаптар» бағдарламаларының саяси көзқарастары әртүрлі. Көптеген топтар өзін анархист немесе аболиционист деп жариялайды. Ал кейбіреулері саяси көзқарасты ұстанбай, тек білім беру мен сауаттылықты қолдайды. Тағы да кейбір топтар нақты бір топтағы адамдарға – жынысына, сексуалдық бағдарына немесе нәсіліне қарай қызмет көрсетеді. Түрмедегілерге арналған кітаптар бағдарламалары әдетте баспагерлерден, кітап дүкендерінен және жеке тұлғалардан кітаптарды қабылдайды. COVID-19 пандемиясы кезінде, сыйға берілген кітаптарды өңдеу қиын болғандықтан, көптеген топтар тәуелсіз кітап дүкендерінде тілек тізімдерін жасады, онда жақтастары сұранысқа ие кітаптарды сатып алып, кейін тұтқындарға жіберді. Әр жоба түрмеде отырған адамдардан кітап сұрауды қабылдайды, әдетте жанр бойынша немесе сүйікті автордың атын атап. Көбінесе сұралатын материалдарға сөздіктер, оқулықтар, білім беру кітаптары және тарихи еңбектер кіреді, әсіресе афроамерикалықтар, латиноамерикандықтар және американдық жергілікті халықтар тарихына арналғандар. Жобаның еріктілері немесе қызметкерлері жобаның кітапханасынан алынған бірнеше кітапты жіберіп, сұраныстарды орындайды. Кітап алушылардан ақы алынбайды. Әдетте, еріктілер хаттарға жауап береді, посылка жібереді және әкімшілік жұмыстарды атқарады. Көптеген жобалар өздерінің қаласындағы жергілікті тәуелсіз кітап дүкенімен байланыста болады, ол сыйлықтарды қабылдауға арналған орынды және кейде кішкентай кітап қорын ұсынады. Түрмедегі кітап топтары түрмелердегі кітаптарға қойылатын тыйымдарға қарсы күресе отырып, өздерінің миссияларын орындауға үнемі тырысады, ал бұл АҚШ-та кітап цензурасының ең үлкен бөлігін құрайды. 2018 жылы Миссисипи штатындағы «Big House Books» түрме кітап тобы діни емес кітаптарға толыққанды тыйым салғандықтан Миссисипи штатының Түзетулер департаментіне сотқа шағымданып, департамент Big House Books-қа Миссисипи түрмелеріне тегін кітаптар жіберуге рұқсат бергеннен кейін сот ісі тоқтатылды. Сондай-ақ 2018 жылы Нью-Йорк штаты өзінің үш түрмесінде тұтқындарға қолжетімді кітаптарды шектеу мақсатымен 4911A директивасын шығарды; бұл директива қоғамдық наразылық пен БАҚ назарынан кейін күшін жойды, оған Нью-Йорк қаласындағы «Books Through Bars» түрме кітап тобының күш-жігері де ықпал етті. 2019 жылы Вашингтон штатының Түзетулер департаменті тұтқындарға пайдаланылған кітаптарды тікелей жіберуге тыйым салды. Қоғамдық сынға ұшырап, «Seattle Books to Prisoners» баспасынан кері қайтарылғаннан кейін, Вашингтон штатының Түзетулер департаменті ішінара мойынбұғып, төрт BTP бағдарламасының жіберуін жалғастыруға рұқсат берді.