Кіріспе

1999 жылы Дэвид Митчеллдің жазған «Ghostwritten» романы – ағылшын жазушысы Дэвид Митчеллдің алғашқы романы. 1999 жылы жарық көрген бұл туынды Джон Ллевелин Рис сыйлығына ие болып, кеңінен мақтауға бөенді. Оқиғаның көп бөлігі Шығыс Азияда өтеді, сонымен қатар Ресей, Ұлыбритания, АҚШ және Ирландия елдерін қамтиды. Роман эпизодтық түрде жазылған; әр тарау әртүрлі оқиға мен басты кейіпкерді көрсетеді, бірақ олардың барлығы көрінетіндей кездейсоқ оқиғалар арқылы байланыстырылған. «Ghostwritten» романындағы көптеген тақырыптар Митчеллдің «number9dream» және «Cloud Atlas» сияқты келесі романдарының жалғасы болып табылады, ал кейіпкерлердің бірі кейін «The Bone Clocks» романында пайда болады. «Ghostwritten» туындысы көптеген ықпалдардың нәтижесі, әсіресе Шығыс Азия мәдениеті мен наным-сенімдерінің, сондай-ақ сюжеттік мақсаттар үшін өңделген нақты оқиғалардың (мысалы, Токио метросындағы зарин газына шабуыл) әсерімен жазылған. Кітаптың соңында Айзек Азимовтың және робототехниканың үш заңына, сондай-ақ Жунг Чангтың «Жабайы қарлығаштар» және Пол Остердің «Тағдыр музыкасы» сияқты басқа да туындыларға сілтемелер жасалған.

Сюжет

Роман бірнеше рет бірінші тұлғаның көзқарасымен жазылған. Басты кейіпкерлер бір-бірімен таныс болмаса да, олардың іс-қимылдары мен қарым-қатынастары арқылы байланысады. Бірінші тарауда мыңжылдықтар сенімін ұстанатын қиямет күні сектасының мүшесі Квазар, Токио метросына улағыш газ жібергеннен кейін Окинавада қолға түспеу үшін қашуға тырысады. Оның уақ ағайындылықпен өмір сүруіне қала тұрғындарының жылы қарым-қатынасы кедергі келтіреді. Келесі тарауда Токио орталығындағы жапон-филиппин жасөспірімі Сатору туралы айтылады. Сатору, жетімдікпен күресіп, отбасылық өмірін, музыкалық амбицияларын, мансапты бастауға қоғамдық қысымды және дүкеннің жаңа тұрақты тұтынушысы Томоёға деген құштарлығын теңестіруге тырысады. Үшінші тарауда Гонконгтағы экспат заңгер Нил Броузға құпия банк шотын басқару тапсырылады. Сатору мен Томоёмен кездейсоқ кездесуі Броузді өзінің некесінің аяқталуы туралы ойға жетелейді. Осыдан кейін және полицияның банк шотын тергеуінен кейін Броуз күйзеліске ұшырайды. Ол Тянь-Тань Буддасына қарай жолға шығып, диабеттік шоктан қайтыс болады. Төртінші тарауда қытай әйелі мен Эмей тауындағы шайханасы туралы әңгімеленеді. Өмірі бойы ол және шайхана қытай әскербасыларымен, жапон сарбаздарымен, қызыл гвардияшылармен, реформаторлармен және өзімен сөйлесе алады деп сенетін ағашпен кездеседі. Таудың шамасындағы буддалық монастырына барып келгеннен кейін, ол шайханада тыныштықпен қайтыс болады. Келесі тарауда денесі жоқ рух туралы айтылады. "Нонкорпум" тірі адамдардың денелеріне көшіп-қонып өмір сүреді. Олар өздерінің нақты шығу тегін білмесе де, жауап іздеу үшін Монғолияның ауылдық аймақтары арқылы саяхаттайды. Қонақ өлтірілгенде, нонкорпум байланысын үзеді, бірақ монғол баласы ретінде қайта туылады. Олар өздерінің шығу тегін баланың әжесіне көшіп-қонып біледі. Нонкорпум өмірін Мәдени революция кезінде өлімге ұшыраған жас буддалық монах ретінде бастады. Оның жанын басқа денеге көшіру арқылы өмірін сақтап қалуға тырысқан басқа монахтың сәтсіз әрекеті оны денесіз өмірге жеткізді. Өмірдің мәнін түсінген соң, нонкорпум баланың өмірін сақтап қалу үшін оның денесіне қайтадан көшіп, оның жанды жаны болуды шешеді. Алтыншы тарауда Маргарита Латунская Эрмитаж мұражайында жұмыс істейді. Оның қатыгез жігіті Руди және өнер сатқыны Жером онымен бірге мұражайдан Делакруаның суретін ұрлауға сөз байласады. Сәтті ұрлықтан кейін Жером топқа сатқындық жасайды, суретті ұрлап, Рудиді өлтіреді. Латунский Жеромды өлтіреді, бірақ суретті Рудидің қылмыстық серігі қайтадан ұрлап алады, Латунскийді полицияға тапсырады. Баптың соңында Латунский өзінің сенімсіз баяндаушы екенін мойындайды. Келесі тарауда Марконың оқиғасы айтылады. Марко – "The Music of Chance" тобының домбырашысы және жазушысы. Лондондағы бір күннің ішінде Марко бұрынғы тарауларда айтылған кейіпкерлермен қарым-қатынас жасайды және өзінің бейтарап өмір салтында кездейсоқ оқиғалардың рөлін қарастырады. Сегізінші тарауда Мо Мунтервари кванттық танымды зерттеген физика мамандығынан жұмысынан кетіп, зерттеулер АҚШ үкіметі үшін қару жасау үшін қолданылатынын білген соң. Әскери агенттер оны Лондонда, Гонконгта, Моңғолияда және ақырында Ирландияның Клир аралындағы үйіне дейін қуып жетеді, онда тұрғындар оны қорғауға шешім қабылдайды. Тоғызыншы тарау тек диалог арқылы баяндалады. Бұл "Түнгі пойыз" радиошоуының кешкі шақыруының жүргізушісі Бат Сегудо туралы. Сегудоға "Зооқараушы" деп аталатын тұлға үнемі телефон шалып тұрады. Зооқараушы – Мо Мунтервари жасаған, бірақ қашып кеткен жасанды интеллект екені анық. Зооқараушы адамзатты қорғау үшін ядролық соғыс сияқты апаттардың алдын алғанын мәлімдейді. Бір кезде Зооқараушыны Арупадхату атты тұлға үзіп тастайды. Олар Зооқараушыға әлемді билеу туралы келісім ұсынады, бірақ Зооқараушы бас тартады және Арупадатуды тікелей эфирде жояды. Сегудо мен Зооқараушы ғаламдық апаттар сериясы арқылы "Түнгі пойыз" туралы әңгімелерін жалғастырады. Соңғы тарауда Токио метросындағы террорлық шабуыл кезінде Квазар туралы айтылады. Шабуыл кезінде Квазар метро вагонында бір-біріне сілтеме жасайтын адамдар мен заттарға тап болады. Роман Квазардың метро платформасында шын мәнінде не болғанын сұрастыра отырып аяқталады.

Митчеллдің басқа шығармаларымен байланысы

Бұл кітаптағы кейіпкерлер Митчеллдің келесі романдарының ішінде көрінеді, осылайша "Ghostwritten" бұл кейіннен өте байланысты оқиғалар әлеміне айналатын туындының бастапқы нұсқасына айналады. Сол оқиғадан Гонконгтағы заңгер Нейл Броуз "Қара қарлығаш" романында екінші дәрежелі кейіпкер болып келеді. Кітап баспагері Тимоти Кавендиш (Лондон оқиғасынан) "Cloud Atlas" романында әлдеқайда маңызды рөл атқарады. Оның інісі Денхолм (Гонконг бөліміндегі заң фирмасының басшысы) да осы кітапта бейнеленген. Кітаптың соңында "Түнгі пойыз" хабарламасына қосылған журналист Луиза Рей "Cloud Atlas" романының басты кейіпкері, ал "Utopia Avenue" романында екінші дәрежелі кейіпкер болып табылады. Моңғолия мен Санкт-Петербург оқиғаларындағы КГБ агенты Сухбатаар Митчеллдің келесі романында, "number9dream" романында қару сатушы ретінде қайта пайда болады. "Ghostwritten" романында бірнеше рет есімдері аталатын рухани жазушы Дуайт Сильвервинд "The Bone Clocks" романында пайда болады. Радио ди-джейі Бэт Секундо "Utopia Avenue" романында сол атақты топтың алғашқы әнін орындайды. Моңғолия бөлімін баяндаған денесі жоқ тұлға "The Bone Clocks" романындағы сағатшылармен көптеген ортақ белгілерге ие, оның ішінде басқа адамның санасында жасырыну және өлтірілген жағдайда жаңа туған бала ретінде қайта туу қабілеті бар. Сол тұлға "Utopia Avenue" романында да пайда болады, онда ол "Моңғол" деп аталады. Clear Island-тан Мо Мунтервари бірнеше он жылдықтан кейін "The Bone Clocks" романының соңғы бөлімінде қайта пайда болады, ол да Оңтүстік Ирландияның ауылдық жерінде өтеді. Екі роман бойынша да ол Кон Твумидің (Фиакр Мунтерваридің жалған аты) ұрпағы екені айтылады, ол "Жакоб де Зоэттің мың күзі" романының кейіпкері.