Жылдам даму концепциясы: «Секіру» стратегиясы бизнесте, экономикада доминантты фирманы басып өтуге мүмкіндік береді. Жаңа технологиялар арқылы өркендеу жолы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылдам даму концепциясы
Concept of fast advancement
"Секіріп өту" (leapfrogging) – экономика және бизнес салаларында көп қолданылатын концепция, бұл бастапқыда өнеркәсіптік ұйымдастыру және экономикалық өсім саласында дамыған. Концепцияның негізгі идеясы – шағын және кезеңдік инновациялардың доминантты компанияны көш бастауға мүмкіндік беруі. Алайда, кейде радикалды инновациялар жаңа компанияларға ескі және доминантты компанияны басып өтуге мүмкіндік береді. Бұл құбылыс компанияларға ғана емес, елдер мен қалалардың басшылығына да қатысты болуы мүмкін, онда дамып келе жатқан ел өнеркәсіптік дамыған елдердің өтіп кеткен кезеңдерін жіберіп алып, оларға, әсіресе экономикалық өсім жағынан, тезірек жете алуға мүмкіндік береді.
Leapfrogging is a concept used in many domains of the economics and business fields, and was originally developed in the area of industrial organization and economic growth. The main idea behind the concept of leapfrogging is that small and incremental innovations lead a dominant firm to stay ahead. However, sometimes, radical innovations will permit new firms to leapfrog the ancient and dominant firm. The phenomenon can occur to firms but also to leadership of countries or cities, where a developing country can skip stages of the path taken by industrial nations, enabling them to catch up sooner, particularly in terms of economic growth.
Өнеркәсіптік ұйым
Өнеркәсіптік ұйым (ӨҰ) саласында серпіліс жасау туралы негізгі жұмыстарды Фуденберг, Гилберт, Стиглиц және Тироль (1983) жасады. Олардың мақаласында жаңадан кіріп келген компанияның қалыптасқан фирмадан қалай асып түсуі мүмкін екендігі талданды. Мұндай серпілісге себеп – қалыптасқан монополист ескі технологиядан табыс алып жатқандықтан, инновация жасауға деген ынтасы азаюы мүмкін. Бұл шамалы дәрежеде Джозеф Шумпетердің «жаратқыш бұзудың күшті желдері» деген ойына негізделген. Гипотеза бойынша, қолданыстағы технологияларға негізделген монополияны ұстап тұрған компаниялардың инновацияға деген ынтасы, потенциалды бәсекелестерге қарағанда төмен болады. Сондықтан, жаңа радикалды технологиялық инновацияларды қабылдауға дайын жаңа фирмалар пайда болғанда, олар технологиялық көшбасшылық позициясын жоғалтады. Аталған радикалды инновациялар жаңа технологиялық парадигмаға айналғанда, жаңа компаниялар бұрынғы жетекші фирмалардан озып кетеді.
In the field of industrial organization (IO), the main work on leapfrogging was developed by Fudenberg, Gilbert, Stiglitz and Tirole (1983). In their article, they analyze under which conditions a new entrant can leapfrog an established firm. That leapfrogging can arise because an established monopolist has a somewhat reduced incentive to innovate because he is earning rents from the old technology. This is somewhat based on Joseph Schumpeter's notion of ‘gales of creative destruction’. The hypothesis proposes that companies holding monopolies based on incumbent technologies have less incentive to innovate than potential rivals, and therefore they eventually lose their technological leadership role when new radical technological innovations are adopted by new firms which are ready to take the risks. When the radical innovations eventually become the new technological paradigm, the newcomer companies leapfrog ahead of the formerly leading firms.
Халықаралық бәсекелестік
Сол сияқты, көшбасшылыққа ие ел де өзінің гегемониясын жоғалтып, тағы бір елден озып кетуі мүмкін. Мұндай жағдай тарихта бірнеше рет болған. XVIII ғасырдың соңында Нидерландыны XIX ғасыр бойынша көшбасшы болған Ұлыбритания басып озды, ал АҚШ Ұлыбританиядан озысып, ХХ ғасырдың гегемониялық күшіне айналды. Мұның бірнеше себебі бар. Брейзис пен Кругман (1993, 1997) технологиядағы үлкен өзгерістерге жауап ретінде осы «озып кету» үлгісін түсіндіретін механизм ұсынады. Технологиялық өзгерістер шағын және біртіндеп болатын кезде, масштабтың артуы экономикалық көшбасшылықты нығайтуға бейім. Алайда, радикалды инновациялар мен маңызды технологиялық жетістіктер кезінде экономикалық көшбасшылық, жоғары жалақыны да білдіретін болғандықтан, ең дамысқан елдерде жаңа идеяларды қабылдауға кедергі келтіруі мүмкін. Жаңа технология бастапқыда, осы ескі әдістермен мол тәжірибесі бар адамдарға, олардан нашар көрінуі мүмкін; бірақ бастапқыда нашар көрінген технологияда жақсартулар мен бейімделу үшін көбірек әлеует болуы мүмкін. Технологиялық прогресс осы түрде дамыған жағдайда, экономикалық көшбасшылық өзінің құлдырауына себепші болады. Осылайша, радикалды инновация пайда болған кезде, ол бастапқыда ескі технологиялармен байланысты мол тәжірибесі бар жетекші елдер үшін жақсару болып көрінбейді. Артта қалған елдердің тәжірибесі аз, жаңа техника оларға төмен жалақыларын пайдаланып нарыққа енуге мүмкіндік береді. Егер жаңа техника ескісінен тиімдірек болса, көшбасшылықты озып кету орын алады. Брейзис пен Кругман осы озып кету теориясын география саласында қолданып, жетекші қалалардың көбінесе жаңадан пайда болған мегаполистерден неге басып озатынын түсіндіреді. Мұндай құлпыралар, егер орналасқан қалалық орталықтардың артықшылығы жергілікті тәжірибе арқылы білім алуға байланысты болса, түсіндірілуі мүмкін. Жаңа технология енгізілген кезде, бұл жинақталған тәжірибе маңызды болмайды, ескі орталықтар тиімділігі жоғары технологияны ұстауды жөн көреді. Технологиялық көшбасшылықтың өзгеруі артта қалудың инновация жасауға немесе радикалды жаңа идеяларды қабылдауға деген құлшынысына қатысты қиындықтарды көрсетеді. Жаңа орталықтар, керісінше, жаңа технологияға жүгінеді және технологияның дамымаған күйіне қарамастан, төмен жер жалға алу ақысы мен жалақысының арқасында бәсекеге қабілетті болады. Уақыт өте келе, жаңа технология жетіліп, орналасқан қалалар озылып кетеді.
Similarly a country which has leadership can lose its hegemony and be leapfrogged by another country. This has happened in history a few times. In the late eighteenth century, the Netherlands was leapfrogged by the UK, which was the leader during the whole nineteenth century, and in turn the US leapfrogged the UK, and became the hegemonic power of the 20th century. There are several reasons for this. Brezis and Krugman (1993, 1997) suggest a mechanism that explains this pattern of "leapfrogging" as a response to occasional major changes in technology. In times of small and incremental technological change, increasing returns to scale tend to accentuate economic leadership. However, at times of a radical innovation and major technological breakthrough, economic leadership, since it also implies high wages, can deter the adoption of new ideas in the most advanced countries. A new technology may well seem initially inferior to older methods to those who have extensive experience with those older methods; yet that initially inferior technology may well have more potential for improvements and adaptation. When technological progress takes this form, economic leadership will tend to be the source of its own downfall. In consequence, when a radical innovation occurs, it does not initially seem to be an improvement for leading nations, given their extensive experience with older technologies. Lagging nations have less experience; the new technique allows them to use their lower wages to enter the market. If the new technique proves more productive than the old, leapfrogging of leadership occurs. Brezis and Krugman have applied this theory of leapfrogging to the field of geography, and explain why leading cities are often overtaken by upstart metropolitan areas. Such upheavals may be explained if the advantage of established urban centers rests on localized learning by doing. When a new technology is introduced, for which this accumulated experience is irrelevant, older centers prefer to stay with a technology in which they are more efficient. The changes to technological leadership can reveal the challenges concerning the effects of backwardness on the willingness to innovate or adopt radical and new ideas. New centers, however, turn to the new technology and are competitive despite the raw state of that technology because of their lower land rents and wages. Over time, as the new technology matures, the established cities are overtaken.
Дамушы елдерде қарқынды даму
Соңғы уақытта "сатыру" (leapfrogging) тұжырымы дамушы елдердің тұрақты дамуы контекстінде, даму теориясы ретінде қолданылуда. Бұл теория, нашар, тиімсіз, қымбат немесе қоршаған ортаны ластайтын технологиялар мен салаларды өткіріп, тікелей жетілген технологияларға көшу арқылы дамуды үдетуге мүмкіндік береді. "Сатыру демократиясы" дегеніміз – дамыған елдердің көп жылдардан кейін ғана қол жеткізген үлкен жетістіктерін бірден иеленген елдер. Мысалы, ұялы телефон – "сатыру" технологиясының жарқын үлгісі: ол дамушы елдерге 20 ғасырдағы стационарлық телефон желілерін пайдаланбастан, бірден 21 ғасырдағы ұялы технологияға көшуге мүмкіндік берді. Осылайша, дамушы елдер қоршаған ортаға зиян келтіретін даму сатыларын болдырмай, өнеркәсіп дамыған елдердің ластаушы даму жолынан өту қажеттілігін жолдан тастауға болады. Дамушы елдерде күн энергиясын пайдалану – бұл елдердің жоғары дамыған елдердің қателіктерін қайталамауына, табиғи отынға негізделген энергия инфрақұрылымын құрудың орнына, бірден күн дәуіріне "секіруіне" мүмкіндік беретін мысал. Табиғи газ құбырлары бар дамушы елдер оларды сутегі тасымалдау үшін пайдалана алады, осылайша табиғи газдан сутекке "сатыруды" жүзеге асырады.
More recently the concept of leapfrogging is being used in the context of sustainable development for developing countries as a theory of development which may accelerate development by skipping inferior, less efficient, more expensive or more polluting technologies and industries and move directly to more advanced ones. Leapfrog democracies can refer to countries that have huge developments that more typically advanced countries might only have much later. The mobile phone is an example of a “leapfrog” technology: it has enabled developing countries to skip the fixed line technology of the 20th century and move straight to the mobile technology of the 21st. It is proposed that through leapfrogging developing countries can avoid environmentally harmful stages of development and do not need to follow the polluting development trajectory of industrialized countries. The adoption of solar energy technologies in developing countries are examples of where countries do not repeat the mistakes of highly industrialized countries in creating an energy infrastructure based on fossil fuels, but "jump" directly into the Solar Age. Developing countries with existing natural gas pipelines in place can use it to transport hydrogen instead, hence leapfrogging from natural gas to hydrogen.
Түзеу арқылы
Қатысты ұғым – «экологиялық Кузнецов қисығын» (ЭҚҚ) «тоннель арқылы өту». Бұл ұғым дамушы елдердің өнеркәсіп дамыған елдердің тәжірибесінен үйреніп, өсу мен дамуды қайта құрылымдап, қоршаған ортаға қайтымсыз зиянды ерте кезеңде жоюға және осылайша болашақ ЭҚҚ-ны «тоннель арқылы өтуге» мүмкіндік береді. Осылайша, қоршаған ортаның сапасы нашарламай-ақ жақсаруы мүмкін, ал қауіпсіз шектерді немесе экологиялық еңсерулерді асып кетуге жол болмайды. Теориялық тұрғыда, «технологиялық секіріс» (технологиялық буынды алмастыруға бағытталған) және «тоннель арқылы өту» (ластануға бағытталған) ұғымдары ерекшеленсе де, практикада олар жиі шатастырылады.
A closely related concept is that of ‘tunneling through’ the Environmental Kuznets Curve (EKC). The concept proposes that developing countries could learn from the experiences of industrialized nations, and restructure growth and development to address potentially irreversible environmental damages from an early stage and thereby ‘tunnel’ through any prospective EKC. Environmental quality thereby does not have to get worse before it gets better and crossing safe limits or environmental thresholds can be avoided. Although in principle the concepts of leapfrogging (focused on jumping technological generations) and tunnelling through (focused on pollution) are distinct, in practice they tend to be conflated.
Мыңжылдықтың даму мақсаттары
Экологиялық серпіліс ұғымына әлеуметтік өлшем де кіреді. Экологиялық технологияларды тарату және қолдану қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайтумен қатар, ресурстар мен технологияларға қазір қол жеткізе алмайтын адамдардың мүмкіндіктерін арттыру арқылы тұрақты экономикалық дамуға және Мыңжылдық даму мақсаттарына (МДМ) қол жеткізуге де үлес қосады. Қазіргі уақытта әлем халқының шамамен үштен бір бөлігі электр энергиясына қол жеткізе алмайды, ал тағы үштен бір бөлігі нашар сападағы электр энергиясын ғана пайдаланады. Тамақ пісіру және жылыту үшін дәстүрлі биомасса отынын пайдалану денсаулыққа және қоршаған ортаға елеулі зиян келтіруі мүмкін. Тұрақты жаңаруға қабілетті энергия технологияларының климаттық өзгерістерді жеңілдетумен ғана емес, сонымен қатар денсаулық, білім және гендерлік теңдік мәселелерімен де тікелей байланысы бар.
The concept of environmental leapfrogging also includes a social dimension. The diffusion and application of environmental technologies would not only reduce environmental impacts, but can at the same time contribute to sustainable economic development and the realization of the Millennium Development Goals (MDGs) by promoting greater access to resources and technologies to people who currently have no access. Regarding electricity currently nearly one third of the world population has no access to electricity and another third has only poor access. Reliance on traditional biomass fuels for cooking and heating can have a serious impact on health and the environment. There is not only a direct positive link between sustainable renewable energy technologies and climate change mitigation, but also between clean energy and issues of health, education and gender equity.
Мысалдар
Көптеп айтылатын мысал – телефондары жоқ елдердің тікелей ұялы телефондарға көшуі, мыс сымды стационарлық телефондар кезеңін мүлдем өткізіп жіберуі. Тағы бір ерекше мысал – мобильді төлемдер. Қытай тұтынушылық интернет және мобильді төлемдер саласында әлемдік көшбасшылардың бірі. Дамыған әлемнің көп бөлігінде кредиттік карталар 20 ғасырдың екінші жартысынан бері танымал болғанмен, Қытайда кеңінен таралмады. Қытайдың мобильді төлемдерге жасаған технологиялық секірісі онлайн сауда мен бөлшек саудалық банк қызметтерінің өркендеуіне де әкелді. Рейт институты соңғы жылдары сәтті "секіріс" жасаған түрлі елдердің ортақ белгілерін зерттеді. Оның қорытындысы бойынша, елдің секіріс жасауы үшін ортақ көзқарас, адал элитаның басшылығы, "қосымша өсім", тиісті институттар, қарқынды өсу мен өзгерістерге бейімделген еңбек нарығы, елдің шектеулерін анықтау және нақты реформалар, сондай-ақ жергілікті және аймақтық даму, ұлттық жұмылдыру қажет.
A frequently cited example is countries which move directly from having no telephones to having cellular phones, skipping the stage of copperwire landline telephones altogether. Another notable example is mobile payment. China is one of the world's leaders in consumer internet and mobile payments. In most parts of the developed world, credit cards have been popular since the second half of 20th century but were not widespread in China. China's technological leapfrogging to mobile payments also led to a boom in online shopping and retail banking. The Reut Institute has carried out extensive research regarding the common denominators of all the different countries that have successfully 'leapt' in recent years. It concludes that to leapfrog a country needs to create a shared vision, leadership by a committed elite, 'Inclusive growth', relevant institutions, a labor market suited to cope with rapid growth and changes, growth diagnostics of the country's bottlenecks and focused reforms as well as local and regional development and national mobilization.
Халықаралық бастамалар арқылы қолдау
Жапонияның «Төмен көміртекті қоғам 2050» бастамасы Азияның дамушы елдерімен ынтымақтастық орнатып, оларды төмен көміртекті энергетикалық болашаққа тікелей секіруге қолдау көрсетуді көздейді.
Japan's Low Carbon Society 2050 Initiative has the objective to cooperate with and offer support to Asian developing countries to leapfrog towards a low carbon energy future.