Кристофер Генри Доусон: Англиялық тарихшы және ойшыл өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Ағылшын католик тарихшысы және тәуелсіз ғалым Кристофер Генри Доусон (12 қазан 1889 – 25 мамыр 1970) – ағылшын католик тарихшысы, тәуелсіз ғалым, мәдени тарих туралы көптеген кітаптар жазды және Батыс мәдениетінің христиандықпен үзіліссіз байланыста болуының қажеттігін баса көрсетті, әйтпесе тоқырап, құлдырайды. Доусон "ХХ ғасырдағы ағылшын тіліндегі ең көрнекті католик тарихшысы" деп аталды және ол өз ойларын "католиктерге де, протестанттарға да, христиандарға да, христиан емес адамдарға да" түсіндіре білгендігімен танылды. 1988–1989 оқу жылы Еуропа колледжінде Доусонның құрметіне берілді.

Өмір

Кристофер Генри Доусон Виктория дәуірінің соңғы жылдары Хей Каслдың Беван әулетінің үйінде ағылшын католик отбасында дүниеге келді және балалық шағының көп бөлігін Йоркшир ауылдарының қираған жерлерінде өткізді. Оның ата-анасы – капитан Генри П. Доусон және Мэри Луиза, Уэльс архидиаконы Беванның үлкен қызы. Капитан Доусон әскер офицері болғанымен, солдат емес, көбінесе зерттеуші болды, ал ол нағыз шайқасқа ең жақын Франко-пруссия соғысындағы майдан шебінің артында болды. Ол ағасы Герберт Китченермен, кейін Хартум лорды Китченермен бірге жедел жәрдем бөліміне қосылды. Доусон ағылшын-католик дінін ұстанатын отбасында өскен. Доусонның балалық шағы қуаныш пен таңғаларлыққа толы болды, ол уақытының көп бөлігін тарихқа деген қызығушылығын оятар жерде өткізді: Йоркшир ауылдарында. Осы жерде жас, қиялы мол Доусон сағаттап аббатханалар мен қамалдарды аралап жүрді. Доусон өткенді алыс сезімталдық нысаны ретінде емес, қазіргі уақытта мәнін табуға болатын жақын нәрсе ретінде қабылдады. Жастық шағында Доусон әкесінің Рим католик шіркеуіне деген қызығушылығының арқасында католицизмге қызығушылық танытты. Доусон Католик шіркеуінің рухани және моральдық сұлулығын мойындады, бұл 1914 жылы Эпифания мерекесінде оның дінге келуімен аяқталған интеллектуалды оянуға әкелді. Доусон осы кез туралы былай ойлады: Он үш немесе он төрт жасымнан бастап католик қасиеттілерінің өмірін және ортағасырлық католик мистиктерінің жазбаларын білдім, олар менің санама соншалықты әсер етті, мен өмірдің кез келген теориясында осы жоғары мінез-құлық пен тәжірибеге орын қалдырмаса, кемшілік болуы керек деп ойладым. 1899 жылы ол Бильтон-Гранж жекеменшік мектебіне жіберілді. Отбасынан басқа адамдармен араласпай, оқшау өмір сүргендіктен, ол микробтардан қорқып өтті. Доусон тек тарих және ағылшын тілінде ғана ерекше көзге түсті. Доусон өзінің сүйікті үйінен тыс әлемге бет бұрғанда ішкі құпия сезімдерге тап болды. Ол кездегі ауыртпалық оны ұзақ уақыт мазалады. Оның қызы бір оқиғаны еске алды: мектепке баратын қақпаға жақындағанда Доусон "Мен оған төтеп бере алмаймын" деп күңкілдеді; ол машинадан шығып, ағашқа отырып кітап оқыды. 1903 жылы Доусонның әкесі оны Винчестер колледжіне жаздырды. Доусон Арнольд Дж. Тойнбидің сыныптасы болды, бірақ олар ешқашан кездеспеді. Доусон "сол ежелгі құдайхананың эстетикасымен қоректенген күшті тарихи сананы" дамытты. Доусон кейін Винчестер соборындағы тәжірибесі туралы былай деп жазды: Мен мектепте оқыған кезімде Винчестер соборына барғаннан гөрі мектептегі діни сабақтардан көбірек білім алдым. Ұлы шіркеуде саксон патшаларының және ортағасырлық мемлекет қайраткерлерінің епископтарының қабірлері болды, бұл бізге мәдениеттегі діни элементтің ауқымдылығын және оның ұлттық өміріміздегі терең тамырларын кітаптардан үйренуге болатын кез келген нәрседен гөрі жақсы сезіндірді. Алайда, ол кейіннен Винчестер колледжі "ағылшын мектептерінің ішіндегі ең жақсысы" екенін айтты. Ол Йоркширдегі Хартлингтон Холлде тәрбиеленді. Доусон Винчестер және Оксфордтың Тринити колледждерінде білім алды, онда 1911 жылы қазіргі заманғы тарихтан екінші сынып диплом алды. Диплом алғаннан кейін ол экономиканы оқыды. Сондай-ақ ол неміс теологы Эрнст Тройльчтың еңбектерін оқыды. Доусон ағылшын католик отбасында өскен, бірақ 1909 жылы Рим католицизміне ауысты. 1916 жылы Доусон архитектор Уолтер Эдвард Миллстің қызы Валери Миллске үйленді. Олардың екі қызы мен бір ұлы болды.

Christopher Henry Dawson was born of an Anglo Catholic family in the Bevan ancestral home of Hay Castle, during the waning years of the Victorian era, and spent most of his childhood among the ruins of the Yorkshire countryside. His parents were Captain Henry P. Dawson and Mary Louisa, the eldest daughter to the Welsh Archdeacon Bevan. Captain Dawson, although an army officer, was more of an explorer than a soldier, and the closest he ever came to actual combat was behind the front lines in the Franco Prussian War. He joined a field ambulance unit with his cousin Herbert Kitchener, later Lord Kitchener of Khartoum. Dawson was raised in a devout Anglo Catholic household. Dawson's childhood was exuberance and wonderment, spending most of his time in the place which would set the course for his interest in history: The Yorkshire countryside. It is here where the young imaginative Dawson would roam around through abbeys and castles for numerous hours. Dawson experienced the past not as an object of distant sentimentality but as something near to the present which one can find meaning in. During his youth, Dawson had cultivated a profuse interest in Catholicism by virtue of his father's own interests for Roman Catholicism. Dawson recognised a moral and spiritual beauty within the Catholic Church, leading to an intellectual awakening which culminated in his conversion on the Feast of the Epiphany in 1914. Dawson reflected on this time: From the time I was thirteen or fourteen I had come to know the lives of the Catholic saints and the writings of medieval Catholic mystics and they made so strong an impression on my mind that I felt that there must be something lacking in any theory of life which left no room for these higher types of character and experience. In 1899, he was sent to Bilton Grange for public school. As a consequence of living predominantly secluded from any social interactions besides that of his family, he was frightened of germs. Dawson was exceptional in only History and English. Dawson suffered from internal torment when facing the world outside his cherished home life. The pain which he had suffered during his time there stuck with him. His daughter recalled an incident when he neared the gates of a school was about to attend, Dawson murmured "I can't face it"; he left the car and sat in the wood reading a book. In 1903, Dawson's father enrolled him to Winchester College. Dawson was a schoolmate of Arnold J. Toynbee but they never encountered each other. Dawson cultivated "a strong historical consciousness that was fed by the aesthetics of that ancient place of worship" Dawson later wrote of his experience at Winchester Cathedral: I learnt more during my schooldays from my visits to the Cathedral at Winchester than I did from the hours of religious instruction in school. The great church with its tombs of the Saxon kings and the medieval statesmen bishops, gave one a greater sense of the magnitude of the religious element in our culture and the depths of its roots in our national life than anything one could learn from booksHowever, he later stated that Winchester College "was the best of English schools". He was brought up at Hartlington Hall, Yorkshire. Dawson was educated at Winchester College and Trinity College, Oxford, where he obtained 2nd class honours in Modern History in 1911. After his degree he studied economics. He also read the work of the German theologian Ernst Troeltsch. Dawson's background was Anglo Catholic, but he converted to Roman Catholicism in 1909. In 1916, Dawson married Valery Mills, daughter of the architect Walter Edward Mills. They had two daughters and one son.

Мансап

Доусон көрнекті католик тарихшысы саналды. Ол 1930-1936 жылдары Эксетер университетінің Мәдениет тарихынан лекторы, 1934 жылы Ливерпуль университетінің Діндер философиясынан Forwood лекторы, 1947 және 1948 жылдары Эдинбург университетінің Гиффорд лекторы, ал 1958-1962 жылдары Гарвард университетінің Рим-католик тағылымдарын зерттеу профессоры болды. Доусон 1943 жылы Британ академиясының мүшесі болып сайланды. 1940 жылдан бастап ол бір кезең бойы "Dublin Review" журналының редакторы қызметін атқарды.

Жазбалар

Адамдар зұлымдықпен күресу үшін барлық амал рұқсат етілген деп шешкенде, олардың жақсылығы олар жоюға тырысқан зұлымдықтан ешбір айырмашылығы болмайды. |К. Х. Доусон

Доусон 1920 жылы "Социологиялық шолу" журналында мақалалар жариялай бастады. Оның бастапқы көзқарасы Освальд Шпенглер мен Арнольд Ж. Тойнбиге ұқсас болды, олар да өркениет деңгейіндегі кең ауқымды тарихнамаға қызығушылық танытты. Доусонның алғашқы кітабы "Құдайлар дәуірі" (1928) Еуропа өркениетінің 20-шы ғасырға дейінгі дамуын баяндау мақсатында бес кітаптық серияның біріншісі ретінде жоспарланған. Бірақ ол бұл жоспарды толыққанды іске асырмады. Доусон "Ескі Батыс" теориясының қолдаушысы болды, кейін Дэвид Гресстің термині ретінде қолданылған, ол Доусонды "Платоннан НАТОға дейін" (1998) еңбегінде сілтеме жасайды. Доусон Орта ғасырлардың Еуропаға ешқандай маңызды ерекшеліктерді үлеспегені туралы жалпы пікірге келіспеді. Ол ортағасырлық католик шіркеуінің еуропалық өркениеттің дамуындағы маңызды рөл атқарғанын және осы тезисті қолдау үшін көп жазғанын мәлімдеді.

Ықпал

Діни сезім қоғам мен мәдениетті біріктіретін тұтастырушы күш болып табылады. Дінін жоғалтқан қоғам ерте не кеш, мәдениетін де жоғалтады. 1920-1930 жылдардағы жазбалары оны сол заманның маңызды тұлғасына айналдырды және әсіресе Т. С. Элиотқа ықпал етті, ол оның маңыздылығы туралы жазған. Доусон "The Moot" әдеби талқылау тобының шеңберінде болды, сондай-ақ "Рухтың қылышы" экуменикалық тобының мүшесі болды. Брэдли Бирзердің сөзіне сүйенсек, Доусон Дж. Р. Р. Толкиннің шығармаларының теологиялық негіздеріне де әсер еткен. Доусон ұсынған христиан мәдениетін зерттеудің тақырыптық тәсілі Аквин колледжіндегі католиктану бағдарламасының ядросын құрайды. Оның еңбектері Кампион колледжінің құрылуына және 2012 жылы Батыс Австралиядағы Перт қаласында Кристофер Доусон философия және мәдениет қоғамының құрылуына септігін тигізді. Доусонның көзқарастары сонымен қатар Стеубенвиллдегі Францискан университетінің Гуманитарлық ғылымдар және католик мәдениеті бағдарламасының негізінде жатыр.

Салыстырмалы тарихшылар

Христиан тарихын жаңғыртушы ретінде Кристофер Доусонды Кеннет Скотт Латурет пен Герберт Баттерфилдпен салыстырған. Доусонның және Макс Вебердің еңбектері де салыстырылып қарастырылған. Екеуі де өз зерттеулеріне метатарихи көзқарас қолданады, ал зерттеу тақырыптарының өзі ұқсастықтарды көрсетеді, атап айтқанда, діннің батыс мәдениетінің түрлі салаларына тигізген әсері.