Кіріспе

Аяқтарды көтеруге арналған жиһаз (footstool, footrest, footrest) – аяқтарды көтеру үшін қолданылатын жиһаз немесе тіреу. Аяқ тіреуіштердің екі негізгі түрі бар, оларды жайлылық және функционалдық мақсатта жасалғандары деп жіктеуге болады.

Көңіл көтеру

Аяқ тірегінің бұл түрі, мысалы, креслода немесе диванда отырған адамға қолайлы болу үшін қолданылады. Ол әдетте қысқа, кең, төрт аяқты төсек болады. Үстіңгі жағы мата немесе жануар терісімен, мысалы, былғарымен қапталып, жұмсақталған. Бұл аяқ тірегі османның да бір түрі. Ол отырған адамға аяғын қоюға мүмкіндік береді, арқаның бойын көлденеңге жақын деңгейде ұстап, демек, "аяқ тірегі" деген атау пайда болды. Жоғары сапалы аяқ тіректерінің биіктігі реттеледі.

Функция

Бұл аяқ тірегі адамның (әдетте баланың) аяқтары отырғанда жерге жетпегенде қолдау көрсетеді. Аяқ тірегі отырған адамның аяқтарына қойылады, осылайша аяқтарына ыңғайлы орын табуға мүмкіндік береді. Мысалы, фортепианомен бірге қолданылатын фортепиано аяқ тірегі. Ол денедегі қан айналымын жақсарту үшін де қолданылады. Шаштараз орындықтарында және аяқ тазалаушыларда аяқ тірегі болады. Автомобильдерде әдетте "жалған педаль" болады, ол "қосышқа отырудың" немесе "тормозға отырудың" алдын алу үшін аяқ тірегі ретінде қызмет етеді. Аяқ тірегі – BMX велосипедтерінде, мотоциклдерде, Ford N сериялы тракторларда, кейбір каяктарда, "Impossible Wheel" және басқа да көлік құралдарында кездесетін тағы бір аяқ тірегі түрі.

Тарих

Аяқ тіреуіштері көп жылдар бойы белгілі және тарих барысында өзгеріп келген. Аяқ тіреуішінің пайдаланылуы ежелгі Египетке дейін жетеді, онда олар жоғары орналасқан орындықтарға көтерілу үшін қолданылған. Отырғанда аяқты демалдыру үшін де пайдаланылған. 18 ғасырда төменгі, ұзын аяқ тіреуіші – пеш алды тіреуіші танымал болды. Ол камин алдына қойылып, отбасының барлық мүшелері аяқтарын қойып жылытуға мүмкіндік берді. 17 ғасырдан 19 ғасырдың басына дейін аяқ тіреуіштері күнделікті өмірде көбінесе алмастырылып қолданылды. Ерте американдық үйлерде аяқ тіреуіші өте құнды болды және тұрғын жайлар тар болғанымен, бағалы орынды алып жатты. Осыған байланысты, Корнуоллдағы Мевагисси мұражайындағы «Әлем тарихы» көрмесінде 1850 жылдар шамасында Солтүстік Америкаға Корнуоллдан көшіп келген адам жасаған көшпендінің аяқ тіреуіші көрсетілді.