Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед-ресейлік инженер, кәсіпкер және гуманитар (1831–1888)
Swedish Russian engineer, businessman and humanitarian (1831–1888)
Людвиг Иммануилович Нобель (27 шілде 1831 – 12 сәуір 1888) – швед-ресейлік инженер, танымал кәсіпкер және гуманитар. Нобель отбасының ең көрнекті мүшелерінің бірі, ол Иммануэль Нобельдің (сонымен қатар инженерлік саланың дамуына үлес қосқан) және Андриетте Нобельдің ұлы, сондай-ақ Альфред Нобельдің (Нобель сыйлығының негізін қалаушы) ағасы болды. Ағасы Робертпен бірге Бакуде (қазіргі Әзірбайжан) орналасқан «Бранабель» мұнай компаниясын басқарды, ол бір кезде әлемдегі мұнайдың 50% -ын өндірген. Ресейдегі мұнай өнеркәсібін құрушы ретінде танылады. Людвиг Нобель Нобель ағайындарының арасындағы ең ірі қалталы адам болды және әлемдегі ең бай адамдардың біріне жатты. Большевик революциясынан кейін коммунистер Нобель отбасының Ресейдегі зор байлығын тартып алды.
Ludvig Immanuel Nobel (/n//oʊ/'/b//ɛ//l/ nohBEL; Лю́двиг Эммануи́лович Нобе́ль; Ludvig Emmanuel Nobel ; 27 July 1831 – 12 April 1888) was a Swedish Russian engineer, a noted businessman and a humanitarian. One of the most prominent members of the Nobel family, he was the son of Immanuel Nobel (also an engineering pioneer) and Andriette Nobel, and the older brother of Alfred Nobel (founder of the Nobel Prize). With his brother Robert, he operated Branobel, an oil company in Baku (now in Azerbaijan) which at one point produced 50% of the world's oil. He is credited with creating the Russian oil industry. Ludvig Nobel built the largest fortune of any of the Nobel brothers and was one of the world's richest men. Following the Bolshevik revolution, the communists confiscated the Nobel family's vast fortune in Russia.
Ерте тарих
Нобель Стокгольмде дүниеге келді. 28 жасында әкесінің кредиторлары оған отбасылық бизнестің – Fonderies et Ateliers Mécaniques Nobel Fils зауытының техникалық басқаруын тапсырды, бұл зауыт миналар және бу машиналары сияқты соғысқа қажетті жабдықтарды өндірді. 1856 жылы Қырым соғысы аяқталғаннан кейін, жаңа патша Александр II-нің бұйрығымен әскери бюджет күрт қысқартылғандықтан компания қаржылық қиындықтарға тап болды. Нәтижесінде, 1862 жылы Иммануилдің фирмасы кредиторларымен сатылды. Ол үнемдеген қаражатымен Людвиг Нобель атындағы машина жасау зауысын ашты. Алғашқыда суытылған шойын қабықтар шығаратын зауыт, бірнеше жылдың ішінде Ресейдегі зеңбіректерді тасымалдаушы ең ірі кәсіпорындардың біріне айналды.
Nobel was born in Stockholm. At 28 years old, he was given by his father's creditors the technical management of the family business, Fonderies et Ateliers Mécaniques Nobel Fils, a factory making war supplies such as mines and steam engines. The company had been facing financial difficulties since the end of the Crimean War in 1856 due to a severe cut in the military budget ordered by the new Tsar Alexander II, and eventually, in 1862, Immanuel's firm was sold by his creditors. With some funds he had managed to save, Ludvig opened a new firm, the Machine Building Factory Ludvig Nobel. Initially producing chilled cast iron shells, the factory became in a few years one of the largest producers of gun carriages of Russia.
Ресейдегі алғашқы табыстар
Санкт-Петербургтегі зауытты басқарып жүргенде Людвиг Ресей үкіметі үшін мылтық жасау туралы үлкен келісімшарт алды және оған мылтық салдақтары үшін ағаш қажет болды. Ол 1873 жылы ағасы Роберт Нобельді Ресейдің оңтүстік Кавказ аймағынан жаңғақ ағашын сатып алуға жіберді. Роберт ағасымен кеңеспей, Людвигтің ағаш сатып алу үшін сеніп тапсырған 25 000 рубльді – "жаңғақ ақшасын" – жұмсап, оның орнына Бакудегі шағын мұнай өңдеу зауытын сатып алды. Людвиг Робертке мұнай өңдеу зауытын жаңғырту және тиімділігін арттыру үшін қосымша қаражат жіберді. 1876 жылға қарай Нобель ағайындары Бакудегі ең білікті мұнай өңдеушілер ретінде танылып, Санкт-Петербургке шам майының алғашқы партиясын жіберді. 1879 жылға қарай Людвиг бастапқы бизнесті «Браннобель» деп аталған акционерлік компанияға айналдырды, ол оның негізгі акционері болды, ал Роберт және Альфред Нобель ағалары оның серіктестері болды.
While running the factory in St. Petersburg, Ludvig obtained a large contract to manufacture rifles for the Russian government and he needed wood for the rifle stocks. He sent his oldest brother, Robert Nobel in 1873 to procure Russian walnut wood in the Caucasus region of southern Russia. Without consulting his brother, Robert spent the 25,000 rubbles that Ludvig entrusted to him for buying wood – "walnut money" – and instead bought a small refinery in Baku. Ludvig sent additional funds to Robert to invest in modernisation and refinery efficiency. By 1876, the Nobel brothers established themselves as the most competent refiner in Baku and sent the first shipment of illuminating oil to St. Petersburg. By 1879, Ludvig turned the initial business into a shareholding company, Branobel, of which he was the major shareholder and had as partners his brothers Robert and Alfred Nobel.
Өнертабыстар
Людвиг Нобель мұнай танкерлерін, жақсартылған мұнай өңдеу зауыттарын және құбырларын ойлап тапты. 1880 жылға дейін АҚШ мұнай бизнесінің көптеген салаларында Ресейге ұстаздық еткен. Нобель кейбір жағынан бұл рөлдерді кері өзгертті. Мұнай бизнесінде техникалық білім мен ғылыми әдістеме жетіспеді. Бұл кемшілікті жою үшін Нобель Бакуде техникалық химиялық зерттеу зертханаларын құрды. Бұл зерттеу орталықтары өте белсенді жұмыс істеді және коммерциялық қызығушылық тудырған жаңалықтар табылар болған сайын, Нобель жаңа өнімдерді ірі масштабта сынауға асықты. Оннан астам ғалым мұнайды өңдеудің жолдарын, мұнайды жаңа мақсаттарда қолданудың тәсілдерін және мұнайдан алынған өнімдерді әзірлеумен айналысты. Нобель алғашқыда бір корпусты баржаларда мұнайды көлемді тасымалдауды тәжірибеледі. Өзі жүретін танкерлерге көшкен кезде, өрттің алдын алу үшін жүк пен газды қозғалтқыш бөлмесінен мүмкіндігінше алыс ұстауға басты назар бөлді. Басқа да қиындықтарға температура өзгерісіне байланысты жүктің кеңеюі мен жирылуына мүмкіндік беру және резервуарларды желдету әдісін қарастыру кірді. Әлемдегі ең алғашқы сәтті мұнай танкері – Нобельдің «Зороастр» кемесі болды. Ол бұл кемені Швециядағы Линдхольмен-Мотала қаласында Свен Александр Алмквистпен бірге жобалады. Олар бірлесіп, кемеге мұнайды құю мәселесін шешті, мұнайды резервуарларға салып, кеменің тұрақсыздығын болдырмады. Оны салу туралы келісімшарт 1878 жылдың қаңтарында жасалды және сол жылдың соңында Бакудан Астраханға алғашқы рейсін жасады. Бұл жоба кеңінен зерттелді және көшірілді, бірақ Нобель оның ешбір бөлігін патенттеуден бас тартты. 1878 жылдың қазан айында ол тағы екі «Будда» және «Норденшёльд» танкерлерін тапсырыс берді. АҚШ-тың алғашқы танк-буы Нобельдің 1888 жылы Канн қаласында қайтыс болғаннан кейін оның суреттері мен есептеулері негізінде салынды.
Ludvig Nobel invented oil tankers, and better refineries, pipelines. Before 1880 the United States was Russia's teacher in most aspects of the oil business. The roles were reversed in some respects by Nobel. The oil business lacked technical know how and scientific methodology. To rectify this, Nobel established technical chemical research labs in Baku. These research centers were very active and when something of commercial interest was found, Nobel was fast in trying the new products out on a large scale. Dozens of scientists were employed, finding ways to treat oil, developing new uses for oil, and developing products derived from oil. Nobel first experimented with carrying oil in bulk on single hulled barges. Turning his attention to self propelled tankships, a primary concern was to keep the cargo and fumes well away from the engine room to avoid fires. Other challenges included allowing for the cargo to expand and contract due to temperature changes, and providing a method to ventilate the tanks. The world's first successful oil tanker was Nobel's Zoroaster. He designed this in Lindholmen Motala in Sweden with Sven Alexander Almqvist. Together they solved the issue of putting oil in the bulk of a ship without it getting unstable, through putting the oil in tanks The contract to build it was signed January 1878, and it made its first run later that year from Baku to Astrakhan. The design was widely studied and copied, with Nobel refusing to patent any part of it. In October 1878, he ordered two more tankers of the same design: the Buddha and the Nordenskjöld. The first tank steamer of the United States was built after drawings and calculations of Nobel after his 1888 death in Cannes.
Гуманитарлық көмек
Нобель – идеялар мен көрегендікке толы, зор гуманист және кәсіпкер болатын. Ол пайданы бөлісу жүйесін енгізді және өзінің фабрикаларындағы еңбек жағдайларын жақсартуға белсенді түрде еңбек етті. Оның адамгершілігі мен әлеуметтік көзқарасы сол заман үшін ерекше жағдай еді. 1885 жылы ол жұмысшылар үшін кооперативтік банк – спаркассаны ашты. Бакуде жұмысшылар үшін асханалар, бильярд бөлмелері, кітапханалар және лекциялар мен пікір-таластар өткізілетін конференц-залдар сияқты әлеуметтік аймақтар салынды. Оның Вилла Петролеа иелігіне жақын жерде жұмысшылар үшін бірнеше үйлер салынды, ал қала мен порты арасында тегін қайық қызметі ұйымдастырылды. Компания мектептерге қаржы жұмсады және аурухана ашты. Людвиг пен Роберт Вилла Петролеаның жанындағы Бакудің "Қара қала" ауданында қазірге дейін сақталған үлкен саябақ құрды.
Nobel was a strong humanitarian as well as a businessman, full of ideas and visions. He introduced profit sharing and worked actively to improve working conditions in his factories. His humanity and social approach was unique for the time. In 1885 he started a cooperative bank, sparkasse, for the workers. In Baku, social areas were built for the workers like dining rooms, billiard rooms, libraries and conference rooms where speeches and discussions were held. Near his estate, Villa Petrolea, several houses for the workers were built and a shuttle boat was offered between the city and the harbour. The company donated funds to schools and ran a hospital. Ludvig and Robert created a large park, still existent, in the "Black City" section of Baku near Villa Petrolea.