Кіріспе

Қарақұмырдың әртүрлі түрі

Қарақұмыр, сальмиак қарақұмыры немесе сальмиак қарақұмыры — сальмиак тұзымен (сал аммиак; аммоний хлориді) дәмделген қарақұмырдың бір түрі. Бұл Скандинавия елдерінде, Бенилюкс және Солтүстік Германияда кең таралған тәтті тағам. Сальмиак тұзы тұщы қарақұмырға қызыл шарапқа тән таниндерге ұқсас, тартымды, тұзды дәм береді, бұл дәмге ащылық пен құрғақтық қосады. Фин жазушысы Юкка Аннала тұзды қарақұмырдың пайда болуы жөтелге қарсы дәрі-дәрмектерін өздері жасаған дәріханалармен байланысты болуы мүмкін деген болжам айтады. Аммоний хлориді мен қарақұмыр тұзды қарақұмырды жасау үшін алғаш рет қайда және қашан қосылғаны белгісіз, бірақ 1930 жылдары ол Финляндияда, Норвегияда, Данияда, Швецияда және Нидерландыда пастиль түрінде өндірілді. Еуропалық Одақ қазір көптеген тағамдарда аммоний хлоридін қолдануды 0,3%-ға дейін шектейді, бірақ қарақұмыр мен мұзқаймақта оған ерекше шектеу қойылмаған. 7,99%-ға дейін аммоний хлориді бар сальмиак пастильдері «тыныс жолдарынан қақырықты шығаруға көмектесетін дәстүрлі медициналық препарат» саналады. Аммоний хлоридінің (pH шамамен 5,5) сәл қышқылдығын салыстырмалы түрде сілтілі сілекеймен (pH шамамен 7) бейтараптандыруға байланысты антибактериялық әсерге ие болуы мүмкін. Аммоний хлоридінің (сальмиак тұзы) мөлшері 4,49% пен 7,99% аралығында болған жағдайда, қаптамада «күшті» (экстра қатты) деп белгілеу қажет болды. Германияда сол кезде 7,99% амоний хлориді (сальмиак тұзы) рұқсат етілмеді. Содан бері аммоний хлоридінің жоғары шегі алынып тасталды.

Басқа қолданыстар

Кәмпиттерде қолданылатыннан бөлек, салмак арақ, шоколад, дистилленген қара шарап, балмұздақ, кола сусындары, снус және еттің дәмін беру үшін де пайдаланылады.