Кіріспе
Американдық жарыс жүргізушісі (1931–2019)
Роберт Гленн Джонсон кіші (28 маусым 1931 – 20 желтоқсан 2019), Джуниор Джонсон деп кеңінен танымал, американдық кәсіби автокөлік жарысының жүргізушісі, инженер, команда иесі және кәсіпкер болды. 1966 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін карьерасында 50 NASCAR жарысын жеңіп алды. 1970-ші және 1980-ші жылдары NASCAR жарыс командасының иесі болды, Кале Ярборо және Даррел Уолтриппен NASCAR чемпионатында жеңіске жетті. Ол автокөлік жарыстарында алғаш рет "аэродинамикалық озу" (drafting) техникасын қолданған адам ретінде танылады. Оны "Соңғы американдық батыр" деп атады, ал оның өмірбаяны мен оның бала кезіне негізделген фильм де осы атпен аталады. 2007 жылдың мамыр айында Джонсон Солтүстік Каролина штатының Мэдисон қаласындағы Piedmont Distillers компаниясымен бірлесіп, компанияның екінші ай шайыны өнімін "Midnight Moon Moonshine" деп атады, бұл 1940-шы жылдардағы оның жастық шағын еске түсіреді, ол сол кезде ай шайыны жасаушы және контрабандашы болып жұмыс істеген.
Ерте өмір және жарыс мансабы
Джонсон Солтүстік Каролина штатының Ронда қаласында Лора Белл (Мони) мен Роберт Гленн Джонсонның жеті баласының төртіншісі болып дүниеге келді. Оның отбасы Ольстер шотландтарының ұрпағы және Солтүстік Каролинаның етегінде он сегізінші ғасырда қоныстанды. Джонсон отбасы оның туылмастан бұрын-ақ виски бизнесімен айналысқан. Оның анасының әкесі Солтүстік Каролинадағы Конфедерацияның екінші жоғары дәрежелі генералы болған. Оның әкесі, өмір бойы заңсыз сауда жасаған адам, алпыс үш жылдың жиырма жылын түрмеде өткізді, себебі олардың үйіне салық инспекторлары жиі шабуыл жасады. Джуниор 1956 жылы Огайода заңсыз құрылғы ұстағаны үшін тұтқындалды және бір жыл түрмеде отырды, бірақ ол көп жылдар бойы заңсыз спиртті жоғары жылдамдықпен тасымалдаған кезде ешқашан ұсталған емес. 1955 жылы Джонсон NASCAR жүргізушісі ретінде мансабын бастады. Бірінші толық маусымда ол бес жарыста жеңіске жетіп, 1955 жылғы NASCAR Grand National ұпалдары бойынша алтыншы орынды иеленді. 1958 жылы Джонсон алты жарыста жеңіске жетті. 1959 жылы Джонсон тағы бес NASCAR Grand National жарысында жеңіске жетті (соның ішінде 1959 жылғы Hickory 250 жарысында поул позициясынан жеңіске жетті); осы кезде ол спорттағы ең үздік қысқа трассалық жарыскерлердің бірі саналды. 1960 жылы "суперспидвейде" алғашқы жеңісі Дейтона 500 жарысында болды. Джонсон және оның команда жетекшісі Рей Фокс жарысқа дайындық үстінде болды, олар жарыстағы үздік машиналардан баяу жылдамдықтарын қалай арттыруға болатынын ойлады. Сынақ кезінде жылдам машина Джонсонды басып өтті. Ол сол машинаның артынан жылжи бастағанда, оның машинасының жылдамдығы артқанына көз жеткізді, себебі жылдам машинаның аэродинамикалық оқшаулануының әсерінен. Джонсон содан кейін сынақ жүрісінің соңғы айналымына дейін басқа машинаның артында тұра алды, ол "аэродинамикалық оқшаулану" эффектін пайдаланып, оны озуға қол жеткізді. Осы тәсілді қолдана отырып, Джонсон 1960 жылы Дейтона 500 жарысында жеңіске жетті, оның машинасы басқаларға қарағанда баяу болғанына қарамастан. Джонсонның техникасын басқа жүргізушілер тез қабылдады, ал оның "аэродинамикалық оқшаулану" тәжірибесі NASCAR жарыстарында кең таралған тактикаға айналды. 1963 жылы Шарлоттада өткен әлемдік 600 жарысында ол екі айналымға көш соқты, содан кейін көрермен трассаға бөтелке тастап, апатқа себепкер болды; Джонсон жеңіл жарақат алды. Джонсон да 1963 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысуға тырысты, бірақ ілікпеді. 1966 жылы ол жүргізушіліктен кетті. Өзінің мансабында Джонсон 50 жеңіске қол жеткізді, оның 11-і ірі жарыстарда болды. Ол чемпиондық атаққа ие болмаған ең табысты жүргізуші ретінде зейнеткерлікке шықты. Джонсон топырақ трассада жарысудың шебері болды. "Мен топырақ трассада жарысқан ең үздік екі жүргізушіге келер болсам, бұл Джуниор Джонсон мен Дик Хатчерсон", - деді екі мәрте NASCAR чемпионы Нед Джаррет.
NASCAR иеленушісі ретінде мансап
Команда иесі ретінде ол көптеген NASCAR жүргізушілерімен жұмыс істеді, соның ішінде Даррел Дирингер, Ли Рой Ярбро, Кейл Ярбро, Бобби Эллисон, Даррел Уолтрип, Нил Боннетт, Терри Лабонте, Джеффри Бодин, Стерлинг Марлин, Джимми Спенсер және Билл Эллиотт. Оның жүргізушілері барлығы 132 жарыста жеңіске жетті, бұл барлық уақыттағы нәтижелер бойынша Petty Enterprises, Hendrick Motorsports, Joe Gibbs Racing және Roush Fenway Racing командаларынан кейін бесінші орында. Оның жүргізушілері алты рет Уинстон кубогының чемпионы атанды – Ярборо (1976–1978) және Уолтрип (1981–1982, 1985) үш рет. 2011 жылы Джонсон ұлы Робертті жүргізуші етіп, жарыс командасын қайта іске қосатынын хабарлады. Junior Johnson Racing Солтүстік Каролина штатының Хэмптонвилл қаласында орналасқан. 2010 жылғы UARA жаңа жыл жүргізушісі Роберт 2011 жылы 28–30 жарысқа қатысуды жоспарлаған, соның ішінде K&N East Series кестесінің барлық жарыстары және UARA мен Whelen All American Series жарыстары да бар.
Отбасы
Джонсон 1949 жылы Мэри Грейге қысқа мерзімге үйленді. Балалық шағындағы сүйіктісі Флосси Кларкпен (1929–2020) арадағы неке 1992 жылы ажырасып бітті; олар 1950 жылдардың басынан бері бірге болғанмен, 1975 жылы заңды түрде некелесті. (Жарыс көшбасшылары оларды 1958 жылы үйленген деп есептейді). Лиза Дейге (1965 ж.т.) 1992 жылы үйленгеннен кейін екі бала дүниеге келді: қызы Мередит Сюзанна (1995 ж.т.) және ұлы Роберт Гленн Джонсон III (1993 ж.т.), екеуі де Дьюк университетін бітірді. Джонсон 1997 жылы отбасы үшін жаңа үй салды, бірақ 2012 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты сатты. 2019 жылы қайтыс болған кезде ол Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласында тұрды. Флосси 2020 жылдың 9 сәуірінде қайтыс болғанға дейін 1964 жылы Джуниор салған отбасылық үйде (Джонсонның ескі Ингл Холлоу жарыс шеберханасының жанында) тұрды, ол ажырасу келісімі бойынша сақтап қалды.
Президент кешірім беруі
1986 жылғы 26 желтоқсанда президент Рональд Рейган Джонсонға 1956 жылы айқын қылмыс жасағаны үшін президенттік кешірім берді. Кешірімге жауап ретінде, оның дауыс беру құқығын қайтаруға мүмкіндік берген бұл кешірімге, Джонсон: "Мен бұдан да жақсы нәрсені көзге елестете алмас едім" деді.
Фильм
1960 жылдардың ортасында жазушы Том Вулф Джонсон туралы мақала зерттеп жазып, 1965 жылдың наурыз айында Esquire журналында жариялады, және ол Вулфтың “The Kandy Kolored Tangerine Flake Streamline Baby” кітабында қайта басылды. Кейіннен бұл мақала Дэвид Халберштамның (1999) редакторы болған “The Best American Sports Writing of the Century” жинағында жарық көрді. Бастапқыда “Ұлы от шарлары” деп аталған мақала Джонсонды ұлттық деңгейде танымал есімге айналдырып, NASCAR жанкүйерлерінен тысқары да кең танылды. Бұл мақаланың негізінде 1973 жылы Джонсонның жүргізуші және айшылық мансабын көрсететін “Соңғы американдық батыры” (басқаша атауы – “Hard Driver”) фильмі түсірілді. Джефф Бриджес ойдан шығарылған Джонсон рөлін сомдады, ал Джонсоннің өзі фильмнің техникалық кеңесшісі болды. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Джим Кроустың “Менің атым бар” хит әні саундтрекке енді. Follow Your Dreams Productions компаниясының президенті және бас директоры Фред Гриффит Джуниор Джонсонның өмір тарихы туралы фильмнің құқықтарын сатып алды (Sports Illustrated Vault, 2006). Оңтүстік Каролинадан шыққан американдық актер және продюсер Гриффит қазір Том Хиггинс пен Стив Уэйдтің “Junior Johnson, Brave In Life” кітабына негізделген сценарийді бейімдеп жатыр (Big West Racing, 2006). Тәжірибелі актер және продюсер Крис Малки фильмнің сценарийлік жұмыстарын жасайды. Гриффиттің сөзіне сүйенсек, бұл фильм – Джонсонның “Junior “Jackson” атымен ойдан шығарылған нұсқасы туралы болған “Соңғы американдық батырынан” ерекшеленеді, ол Джуниор Джонсонның нағыз өміріне адал болады. (Morris 2006, C 1 бет). Джонсон “Cars 3” анимациялық фильмінде Junior “Midnight” Moon рөлінде дауыстап, оның Moonshine Company компаниясына сілтеме жасады.
Түн ортасындағы ай
2007 жылдың мамыр айында Джонсон Piedmont Distillers компаниясымен бірігіп, Midnight Moon деп аталған компанияның екінші ай шайыны өнімін таныстырды. Джонсон сол кезде Солтүстік Каролина штатындағы жалғыз заңды дистиллятор – Piedmont Distillers компаниясының бір бөлігіне ие болды. Piedmont Distillers Мэдисон қаласында, 1915 жылы салынған қаланың бұрынғы теміржол станциясында орналасқан. Ай шайыны Джонсон отбасының ай шайыны жасау дәстүріне сай, мыс құбырда шағын партиялармен жасалады.
Өлім
Джонсон 2019 жылдың 20 желтоқсанында Шарлоттадағы хоспис орталығында 88 жасында дүние салды. Ол кезде оған Альцгеймер ауруы диагнозы қойылған еді.
NASCAR
(түйін) (Қалың – Біліктілік уақытымен берілген поул-позиция. Курсив – Ұпайлар тізімі немесе жаттығу уақытымен алынған поул-позиция. * – Көптеген кезеңдерді жетекке шығарды.)
Ұлы ұлттық сериясы
NASCAR Grand National Series нәтижелері Жыл Командасы № Түрі 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 Ұп 1953 Junior Johnson & Associates 75 Olds PBS DAB HAR NWS CLT RCH CCS LAN CLB HCY MAR PMS RSP LOU FFS LAN TCS WIL MCF PIF MOR ATL RVS LCF DAV HBO AWS PAS HCY DAR CCS LAN BLF WIL NWS MAR ATL NA 1954 George Miller 23 Hudson PBS DAB JSP ATL OSP OAK NWS HBO CCS LAN WIL MAR SHA RSP CLT GAR CLB LND HCY MCF WGS PIF AWS SFS GRS MOR OAK CLT SAN COR DAR CCS CLT 55-орын 465 Paul Whiteman 7 Cadillac LAN 17 MAS51 MAR NWS 1955 7 TCS 6-орын 4810 B & L Motors 55 Olds PBS JSP DAB OSP CLB HBO NWS MGY LAN CLT HCY ASF TUS MAR RCH NCF FOR LIN MCF FON AIR CLT PIF CLB AWS MOR ALS CLT FOR MAS RSP DAR MGY LAN RSP CLB MAR LVP NWS HBO Henry Ford 303 Chrysler NYF SAN Petty Enterprises 44 Chevy GPS MAS 1956 A. L. Bumgarner 55 Pontiac HCY CLT WSS PBS ASF DAB PBS WIL NWS LAN RCH CLB CON GPS HCY HBO MAR LIN CLT MCF POR AWS RSP PIF CSF CHI CCF MGY OKL 37-орын 1372 Jim Stephens 286 Pontiac ATL Carl Kiekhaefer 502 Dodge CLT POR EUR NYF MER MAS DePaolo Engineering 296 Ford ROA OBS SAN NOR PIF MYB POR Smokey Yunick 32 Chevy DAR CSH CLT LAN POR CLB HBO NWP CLT CCF MAR DePaolo Engineering 2 Ford HCY WIL 1957 A. L. Bumgarner 55 Pontiac WSS CON TIC DAB CON WIL HBO AWS NWS LAN CLT PIF GBF POR CCF RCH MAR POR EUR LIN LCS ASP NWP CLB CPS PIF JAC RSP CLT MAS POR HCY NOR LCS GLN KPC LIN OBS MYB DAR NYF AWS CSF SCF LAN CLB CCF CLT MAR NBR CON NWS GBF 154-орын 1958 Paul Spaulding 11 Ford FAY DAB CON FAY WIL HBO FAY CLB PIF ATL CLT MAR ODS OBS GPS GBF STR NWS BGS TRN RSD CLB NBS REF LIN HCY AWS RSP54 BRR CLB NSV AWS BGS MBS DAR CLT BIR CSF GAF RCH HBO15* SAS MAR NWS ATL 8-орын 6380 Dick Beaty 34 Ford MCC SLS TOR BUF MCF BEL 1959 Paul Spaulding 11 Ford FAY DAY DAY HBO CON ATL WIL BGS CLB NWS REF HCY MAR TRN CLT NSV ASP PIF GPS ATL CLB WIL RCH BGS AWS DAY HEI CLT MBS HBO MAR AWS NWS CON 11-орын 4864 Wood Brothers Racing 21 Ford CLT NSV AWS BGS GPS CLB DAR HCY RCH CSF 1960 Paul Spaulding 11 Dodge CLT CLB 7-орын 9932 John Masoni 27 Chevy DAY DAY DAY NWS5* PHO CLB MAR HCY WIL DAR PIF HBO RCH HMS CLT59 BGS DAY HEI MAB MBS ATL43 BIR NSV AWS PIF CLB SBO BGS DAR47 HCY CSF GSP HBO MAR NWS RCH Wood Brothers Racing 21 Ford CLT AWS Bob Welborn 14 Chevy BGS W. T. Coppedge 50 Chevy GPS John Masoni 27 Pontiac CLT ATL 1961 Rex Lovette CLT JSP DAY DAY DAY47 PIF10* AWS HMS ATL GPS HBO BGS MAR NWS CLB HCY RCH MAR DAR CLT CLT PIF BIR GPS BGS NOR HAS STR DAY ATL CLB MBS BRI22* NSV BGS AWS RCH SBO DAR HCY RCH CSF ATL MAR NWS CLT BRI24* GPS HBO 6-орын 17178 John Masoni 3 CLT RSD ASP 1962 Rex Lovette 27 CON AWS DAY DAY DAY CON RCH CLB NWS GPS MBS MAR BGS BRI RCH HCY CON NWS 20-орын 11140 Buck Baker Racing 86 Chrysler AWS SVH HBO Nichels Engineering 39 Pontiac DAR PIF Owens Racing 6 Pontiac CLT ATL BGS AUG RCH SBO DAY CLB ASH GPS AUG SVH MBS BRI29* Fox Racing 3 Pontiac CHT NSV HUN AWS STR BGS PIF VAL DAR HCY RCH DTS AUG MAR CLT ATL 1963 Chevy BIR GGS THS RSD DAY DAY DAY PIF AWS HBO ATL HCY BRI AUG RCH5* GPS SBO BGS MAR NWS CLB THS DAR ODS RCH CLT BIR ATL DAY17* MBS SVH DTS BGS17* ASH OBS BRR BRI GPS NSV CLB AWS PIF BGS ONA DAR HCY RCH MAR DTS NWS THS CLT SBO15* HBO 12-орын 17720 Bill Stroppe 26 Mercury RSD 1964 Fox Racing 3 Chevy CON AUG JSP SVH RSD 14-орын 17066 Dodge DAY DAY DAY RCH BRI GPS BGS ATL AWS HBO PIF CLB NWS Matthews Racing 00 Ford MAR SVH 27 DAR LGY CLT GPS ASH ATL CON NSV CHT BIR VAL PIF DAY ODS OBS BRR ISP GLN LIN BRI NSV MBS AWS DTS ONA CLB14* BGS STR DAR HCY RCH8* ODS HBO MAR SVH NWS13* CLT HAR AUG JAC Holman Moody 28 Ford HCY SBO 1965 Junior Johnson & Associates 27 Ford RSD DAY DAY 12-орын 18486 26 DAY PIF ASW RCH HBO ATL GPS NWS MAR CLB BRI DAR LGY BGS HCY CLT CCF ASH HAR NSV BIR ATL GPS MBS VAL DAY ODS OBS ISP GLN BRI NSV CCF AWS SMR PIF AUG CLB DTS BLV BGS DAR44 HCY LIN ODS RCH MAR NWS CLT HBO CAR DTS 1966 AUG RSD DAY DAY DAY CAR BRI ATL HCY CLB GPS BGS NWS MAR DAR LGY MGR MON RCH CLT DTS ASH PIF SMR AWS BLV GPS DAY ODS BRR OXF FON ISP BRI SMR NSV ATL CLB AWS19* BLV BGS DAR HCY RCH HBO MAR NWS CLT 49-орын 3750 47 CAR