Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джорнико шайқасында (итальянша: Battaglia di Giornico, dei Sassi Grossi; немісше: Schlacht bei Giornico) (1478 жылдың 28 желтоқсанында) 600 швейцариялық сарбаз 10 000 миландық әскерді жеңіп шықты.
In the Battle of Giornico (Italian: Battaglia di Giornico, dei Sassi Grossi; German: Schlacht bei Giornico) (28 December 1478) a Swiss force of 600 defeated 10,000 Milanese troops.
Тарих
Джорнико шайқасы – 15 ғасырда Ескі Швейцария Конфедерациясының кеңею саясатының бір бөлігі болды. Конфедерация Альп тауларының оңтүстік етегіне кеңейіп, құнды тау жолдарының екі басын бақылауға алуды мақсат етті. 1478 жылдың қараша айында Ури әскерлері Готтард асуы арқылы Левентина аңғарына оңтүстікке қарай жылжыды. Ұзақ уақыттан бері Миланға қарсы болған аңғар тұрғындары швейцариялық әскерлерді босатушылар мен одақтастар ретінде қарсы алды. Бірақ, аңғардың төменгі жағындағы Беллинзонада қала қақпалары жабық екенін көрді. Уриге басқа Конфедерация кантондарынан күштер қосылып, 1478 жылдың 30 қарашасында Беллинзона қабырғаларының астында қоршау лагерін құрды. Милан герцогы Конфедерация әскерін кері қайтару және Левентинаны өз бақылауына қайтару үшін Беллинзонаға 10 000 адамдық әскер жіберді.
The Battle of Giornico was part of an expansionist policy of the Old Swiss Confederation during the 15th century. The confederation attempted to expand into the southern foothills of the Alps to gain control of both ends of the valuable mountain passes. In November 1478, Uri troops moved south over the Gotthard pass into the Leventina valley. The population of the valley, who had long been opposed to Milan, greeted the Swiss troops as liberators and allies. However, below the valley at Bellinzona, they found the city gates closed. Uri was quickly joined by forces from other Confederation cantons and established a siege camp below the walls of Bellinzona on 30 November 1478. The Duke of Milan responded by sending 10,000 men toward Bellinzona to drive the Confederates back and reassert his control over the Leventina.
Шайқас
16 желтоқсанда Милан әскері Маджоре көліндегі Магадиноға, Беллинзонадан шамамен келді. Бірақ Конфедерация әскерлері Беллинзонаны 14 күн қоршаудан кейін Готтард асуына қайтарылып кеткен еді. Левентина аңғарындағы Джорникода, Левентинадан келген шамамен 400 әскермен күшейтілген, 175 сарбаздық резервтік әскер ғана артты қорғап тұрды. 1478 жылғы 28 желтоқсанда Милан әскерінің барлығы Джорникоға жетті және олар қорғаушылардан жиырма есе көп болды. Қорғаушылар одан әлдеқайда үлкен күшті жеңе алды, себебі Милан әскері тар аңғарға сығысып, желтоқсанның қар мен мұзында тұрақтап қалуға тырысты. Швейцариялықтар жоғарыдан шабуылдап, төбеден үлкен тастарды құлатып, жағдайды шатастырды. Сонымен қатар, олар жақсырақ тұрақтап қалу үшін крампон тағынған деген хабар бар. Осы шабуылға қарсы Милан әскері, көп санды болғанына қарамастан, көмектесе алмады және олар қашуға мәжбүр болды, нәтижесінде шамамен 1400 адам қаза тапты.
On 16 December the Milanese army reached Magadino on Lake Maggiore about from Bellinzona. However, the Confederates had already retired, after a 14 day siege of Bellinzona, to the Gotthard Pass. Only a 175 strong reserve army, reinforced by about 400 soldiers from the Leventina, were guarding the rear at Giornico in the Leventina valley. The entire Milanese army reached Giornico on 28 December 1478 and outnumbered the defenders by about twenty to one. The defenders were able to defeat the much larger force because the Milanese army was confined in a narrow valley, struggling for foothold on the December snow and ice. The Swiss ambushed the army from above, creating confusion by rolling large boulders down the hillside. They reportedly also wore crampons for better foothold. Against this attack, the Milanese army was helpless regardless of its superior number, and they were forced to flee, leaving an estimated 1,400 dead.
Салдары
Бұл шешуші жеңілістен кейін Милан герцогы Левентинадан шығып, оны Уридің басқаруына қалдырды. 1480 жылдың 3 наурызында Люцерн шартына қол қойылып, Левентинаның Миланнан Уриге өтуі ресмиланды. Беллинзонадағы өкіметін бекіту үшін Милан герцогы кішкентай Сассо Корбаро қамалын салдырды. Тоғыз жыл өткен соң, 1487 жылы швейцариялықтар мен миландықтар Кревола шайқасында қайта кездесті.
Following this decisive defeat, the Duke of Milan withdrew from the Leventina, leaving it under Uri's control. The treaty of Lucerne was signed on 3 March 1480 establishing the cession of Leventina from Milan to Uri. To consolidate his power in Bellinzona, the Duke of Milan built the small Sasso Corbaro castle. Nine years later, the Swiss and the Milanese met again, in 1487, at the Battle of Crevola.