Кіріспе

Америка Азамат соғысының Одақ армиясының генералы Лайсандр Катлер (16 ақпан 1807 – 30 шілде 1866) – американдық бизнесмен, педагог, саясаткер және Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясының генералы болған.

Алғашқы жылдар

Катлер Массачусетс штатының Роялстон қаласында фермердің ұлы болып дүниеге келген. Әкесінің қарсылығына қарамастан, ол жергілікті мектепте алған қарапайым білімнен гөрі жақсы білім алуды қалағандықтан, геодезияны оқып, содан кейін мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. 21 жасында Мэн штатының Декстер қаласына көшіп келгенде, ол бұрынғы бірнеше мұғалімдерді "сабап, қуған" тәртіпсіз оқушылармен бетпе-бет келді. Катлер өзінің беделін "мектептегі әрбір бұзақыны жақсылап сабап" қалыптастырды. Азамат соғысына дейінгі уақытының көп бөлігін түрлі кәсіптермен айналысты. Ол жүнді, қорытқыш, ұн тартатын және ағаш кесетін зауыттарды ашып, осы арқылы зор байлыққа ие болды. Катлер түрлі зауыттарға және жалға берілетін үйлерге инвестиция салды. Ол қоғамдық істерде белсенді болды – 1841 жылы Мэн штатының сенатының мүшесі, темір жол директоры, Тафтс колледжінің қамқоршысы және сенатор болды. 1843 жылы салынған Катлердің жүнді фабрикасы 1853 жылы толығымен өртеніп кетті, осылайша ол барлық инвестициясын жоғалтты. 1856 жылғы қаржылық дағдарыс және 1857 жылғы экономикалық төмендеу оны қаржылық жағдайдан құлатты, сондықтан ол Мэн штатын тастап, өзінің мансабын жаңадан бастау үшін Висконсин штатының Милуоки қаласына көшіп кетті. Күз бен қыс айларында ол командирлік қызметке жаман бастама жасады, кіші офицерлерін әскери тақырыптар бойынша емтихан тапсыруға мәжбүрледі және нәтижелеріне наразы болған жағдайда оларды қызметтен шеттетуге тырысты. Полктің көптеген сарбаздары жақында көшіп келген иммигранттар болды, сондықтан ол кейде ротадағы сарбаздарды ашуландыратын, олардың офицерлерін басқа ұлттан келген, тіпті басқа тілде сөйлейтін адамдармен ауыстыратын. Осы қиындықтарға қарамастан, Катлер 1862 жылдың 13 наурызында Потомак армиясының I корпусында уақытша бригада командирі болып тағайындалды. Браунер фермасындағы Стоунволл Джексонға қарсы шайқас кезінде Катлер оң жамбасына ауыр жарақат алды, осының салдарынан Мэриленд науқанына және 1862 жылдың қыркүйегіндегі Антиетам шайқасына қатыса алмады. Генерал Гиббон дивизия командирі болып тағайындалғанда, ол жазылып жатқан Катлерді Темір бригадасының командирі етіп тағайындауды ұсынды, бірақ 19-шы Индиана полкінің полковнигі Соломон Мередит жақсы саяси байланыстарға ие болды және тағайындалды, бұл Катлерді көңілсіздікке түсірді. Фредериксбург шайқасы кезінде желтоқсан айында дивизия командирі генерал-майор Абнер Даблдей Катлерді бірнеше сағатқа Темір бригадасының уақытша командирі етіп тағайындады, өйткені ол полковник Мередиттің бұйрықтарды орындауда кешіккеніне қанағаттанбады. Шабадан кейін Катлер генерал-бригадир болып тағайындалды, шені 1862 жылдың 29 қарашасынан бастап күшіне енді.

1863 жыл

1863 жылдың көктемінде Катлерге Джеймс С. Уодсворттың 1-дивизиясы, 1-корпусының 2-бригадасы басқаруға берілді. Ол май айында Канцельорсвилл шайқасында бұл бригаданы жетектеді, бірақ оның бөлімшесі жеңіл ғана қатысты. Геттисбург шайқасында олар Чемберсбург жолының солтүстігінде (76-шы Нью-Йорк, 147-ші Нью-Йорк және 56-шы Пенсильвания) генерал-майор Генри Хет пен Роберт Родстің дивизияларынан бірнеше конфедерат шабуылдарына қарсы тұрды. Бұл дивизиялар батыстан және солтүстіктен келді. Бұрын генерал-майор Джон Рейнольдс бригаданы бөлген болатын, 14-ші Бруклин полкінің полковнигі Фаулердің басқаруымен 14-ші Бруклин және 95-ші Нью-Йорк бөлімшелері Чемберсбург жолының оңтүстігінде генерал-бригадир Джеймс Арчердің бригадасымен шайқасты. I корпус сапы бұзылған кезде, шамамен сағат 16:00-де, оның бригадасы 50%-дан астам шығынға ұшырады. Геттисбург қаласынан асыққан шегіну кезінде Катлердің астынан екі жылқысы атылып түсті. Үш күндік шайқастың қалған бөлігінде Катлер бригадасы Калпс-Хиллдегі қорғаныс позицияларын басып алып, ондағы бекіністерді пайдаланып, көп шығынға ұшырамады.

186465

Потомак армиясы 1864 жылдың көктемінде қайта ұйымдастырылды және 25 наурызда Катлерге V корпустың 4-ші дивизиясының 1-ші бригадасының басқаруы тапсырылды. Генерал Уодсворттың Шөл дала шайқасында қаза болғаннан кейін, Катлер 6 мамырда 4-ші дивизияның басқаруын өз мойнына алды. Ол дивизияны қалған жер үсті науқаны және Петербургты қоршауға дейін жетектеді. 1864 жылдың 21 тамызында Глоб таверна шайқасында оның бетіне снарядтың сынығы тиіп, қатты жарақаттанды және оның далалық басқаруды жалғастыруына мүмкіндік болмады. Ол соғыстың қалған бөлігін мүгедек ретінде өткізді, Мичиган штатындағы Джексон қаласында әскерге шақыруды ұйымдастырды. 1864 жылдың 12 желтоқсанында президент Абрахам Линкольн Катлерді 1864 жылдың 19 тамызынан бастап генерал-майор шеніне тағайындауға ұсынды, ал АҚШ Сенаты 1865 жылдың 14 ақпанында бұл ұсынысты бекітті.

Соғыстан кейінгі өмір

1865 жылдың 30 маусымында денсаулығы күрт нашарлағандықтан Кэтлер армиядан кетіп қалды. Ол Висконсин штатының Милуоки қаласында Globe Tavern-де алған жарақатының салдарынан туған асқынуларға байланысты инсульттан қайтыс болды және сол жердегі Forest Home зиратында жерленді.

Халықтық мәдениеттегі бейнелер

Катлер 1982 жылғы 28 сәуірде эфирге шыққан CBS радиосының «Құпия Театр» 1321-ші эпизодында Роберт Калибан ойнаған рөлімен көрсетілген, «Андерсонвилльдің шайыры». Эпизод Катлер мен әйгілі Андерсонвилль түрмесінің бұрынғы тұтқыны Кал Расселлдің (Тони Робертс ойнаған) арасындағы ойдан шығарылған қарым-қатынасты баяндайды. Расселл генералдың соғыс кезіндегі күмәнді бұйрықтарына байланысты терең ашуға толы болғандықтан, Катлердің президенттікке үміткерлігін қолдаудан бас тартады.