Кіріспе

Индо-грек патшайымы Агатоклея Теотроп (Ἀγαθόκλεια Θεότροπος; епітеті, мүмкін, құдай сияқты дегенді білдіреді) – Менондар I-ге үйленген индо-грек патшайымы. Ол б.з.б. 2 ғасырында Солтүстік Үндістанның бір бөлігін билеген, ұлы Стратон I үшін регент болды. Бактрияда, ықтимал ақсүйек отбасында (мүмкін, патшалық) туған. Кейбір авторлар, мысалы Тарн, оның Евкратидтің қызы болғанын айтады, бірақ бұл белгісіз және қазіргі авторлар Тарндың тегін анықтаудағы ойсыздығын жиі сынап бағалайды. Дегенмен, Агатоклея эллиндік әлемдегі алғашқы әйел билеушілердің бірі болды және Стратон I-нің монеталарында кеңінен бейнеленгендіктен, оның маңыздылығы жоғары болған сияқты.

Күн және санжыра

Тарн енгізген және 1998 жылы Бопеарахчи қорғаған дәстүрлі көзқарас бойынша, Агатоклея Менандр I-нің жесірі болған. Ол Эвкратидтің қызы болуы да мүмкін. Менандрдың қайтысынан кейінгі азаматтық соғыстарда Индо-грек империясы бөлініп, Агатоклея мен оның кішкентай ұлы Стратон Гандхара мен Пенджабтың шығыс аймақтарында билік жүргізді. Р.С. Старший қолдаған және нумизматикалық талдауларға негізделген қазіргі көзқарас, Агатоклея кейінірек патшайым болған, шамамен б.з.б. 110-100 жылдары немесе одан сәл кейін билік құрған болуы мүмкін. Бұл жағдайда Агатоклея басқа бір патшаның, мүмкін Никийдің немесе Теофилдің жесірі болған. Қай жағдайда болса да, Агатоклея эллинистік патшалықты басқарған алғашқы әйелдердің бірі болды. Оның халқының кейбіреуі бала патша мен регент патшайымды қабылдауға құлшынбаған болуы мүмкін: Селевкидтер мен Птолемей патшалықтарынан өзгеше, барлық дерлік Индо-грек билеушілері ересек адамдар ретінде бейнеленген. Бұл, әлдебір патшалар әскерге басшылық етуге міндетті болғандықтан болған шығар, олардың монеталарында көбінесе қару-жарақпен бейнеленген. Агатоклея соғыс құдайы Афинамен байланыс орнатқандай көрінеді. Афина сонымен қатар Менандр әулетінің династиялық құдайы болды, ал Агатоклеяның жоғары мәртебесі оның өзі патшаның қызы болғанын көрсетеді, бірақ ол Бактрия патшасы Агатоклдың қызы болу үшін тым кеш болған болуы мүмкін.