Кіріспе

130 129 128 NOTOC 129 жыл б.з.д. – Юлиан күнтізбесіне дейінгі римдік жыл. Сол кезде бұл жыл Тудитан мен Аквиллийдің консулдық жылы (немесе, одан да сирек, 625 Ab urbe condita) және Юангуанның алтыншы жылы деп белгіленген. Бұл жылға б.з.д. 129 деген атау ерте орта ғасырларда қолданыла бастады, сол кезде Anno Domini күнтізбесі Еуропада жылдарды атаудың басым әдісіне айналды.

Рим республикасы

Пергам патшалығы Аристоник, Атталидтер тағына талапкер, М. Перпернадан жеңілгеннен кейін Азияның рим провинциясына айналады. К. Семпроний Тудитан Иллирияның япидтерін жеңгендігі үшін жеңіс тойын тойлайды. Карфагенді жеңген Сципион Эмилиан Римдегі жауларының қолынан қаза тапқан болуы мүмкін.

Сирия

Экбатана шайқасы: Селевкид патшасы Антиох VII Сидет Фраат II басқаратын парфтардан жеңіліп, қаза табады, осымен Медия немесе Месопотамиядағы Селевкидтердің үстемдігі аяқталады. Парфтар босатып жіберген Сирияның Димитрий II Селевкид империясының тағына қайта оралады.

Қытай

Наурыз: Чэнь Цзяо император Вудың сүйікті әйелі Вэй Цзифуды қарғау үшін соқыр жыншыға сұрағандықтан императорлық тақтан алынады. Бұл дінге қарсылық және мемлекетке опасыздық деп есептеледі. Вэй Цзифу жаңа император болады. Көктем: Сяньбилер Шангуға шабуыл жасап, шенеуніктер мен басқа да тұрғындарды өлтіреді. Күз: Император Ву Шионну және олардың одақтастарына қарсы солтүстік далаға алғашқы жорыққа шығады. Жорықта әрқайсысында 10 000 атты әскері бар төрт әскер қатысады. Төрт әскердің екеуі, атап айтқанда Ли Гуан мен Гунсунь Ао жеңіліске ұшырайды, тек Вэй Циннің әскері жеңіске жетеді. Вэй Циннің жеңісі, болғанмен шағын табыс, Шионнуға қарсы Ханның алғашқы жеңісі. Сонымен қатар, бұл жеңіс Шионну құрбандық шалатын, алыс солтүстікте, Гобі шөлінен әрі орналасқан Лончэн қасиетті жерінде болады. Қыс: Шионнулар бірнеше рет шекараны кесіп өтіп, әсіресе Юянды қиратады. Хан елшісі Чжан Цян Шионну тұтқынынан қашып, Юэчжимен Шионнуға қарсы одақ құру миссиясын жаңартады. Ол Ферғана алқабындағы Даюань мемлекетіне жетеді, Шионнулар Ханмен сауда жасауына кедергі келтірген және Чжанға жол көрсетушілер берген мемлекет. Содан кейін Чжан Канджу, Ұлы Юэчжи және Даксия (Бактрия) мемлекеттеріне сапар шегеді. Ол сондай-ақ Парфия империясы, Дацин, Каспий теңізі және Сары өзеннің бастауы туралы біледі.

Астрономия

Гиппарх жұлдыздар каталогын жариялайды. Айға дейінгі қашықтықты анықтау үшін Гиппарх пайдаланған толық күн тұтылуы.