Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айыпталушы
Accused person
Сот процесінде айыпталушы – қылмыстық қудалауда қылмыс жасады деп айыпталатын немесе азаматтық іс бойынша қандай да бір шара қолданылуын талап ететін тұлға немесе нысан. Терминология әртүрлі юрисдикцияларда өзгеше болуы мүмкін. Шотландия заң жүйесінде қылмыстық істерде "айыпталушы" немесе "топ" терминдері, ал азаматтық істерде "қорғаушы" термині қолданылады. Тағы бір қолданылатын термин – "жауап беруші".
In court proceedings, a defendant is a person or object who is the party either accused of committing a crime in criminal prosecution or against whom some type of civil relief is being sought in a civil case. Terminology varies from one jurisdiction to another. In Scots law, the terms "accused" or "panel" are used instead in criminal proceedings and "defender" in civil proceedings. Another term in use is "respondent".
Қылмыстық сотталушылар
Қылмыстық сот процесінде айыпталушы – қылмыс жасады деп айыпталған (құдайға сенбеу) адам (қылмыс; қылмыстық заң бойынша жазаланатын әрекет). Қылмыстық сот процесінің екінші тарапы әдетте прокурор болып табылады, бірақ кейбір юрисдикцияларда жеке шағымдануға рұқсат етіледі. Қылмыс жасады деген күдікпен айыпталушыларды полиция ұстап, сотқа алып келуі мүмкін. Айыпталушылар, әдетте, қамақтан босатылу үшін кепіл төлеуге міндетті. Өте ауыр қылмыстар үшін, мысалы, кісі өлтіру үшін кепілден бас тартуға болады. Айыпталушылар оларға қатысты іс жүргізудің барлық кезеңдерінде болуы керек. (Егер қылмыс аса жеңіл болса, мысалы, жол қозғалысы ережелерін бұзу, және сол юрисдикцияда оны қылмыс деп қараса, онда ерекшеліктер болуы мүмкін.) Егер бірнеше адам айыпталса, британдық және ортақ құқық соттарында оларды "бірлескен айыпталушы" немесе "бірлескен қылмыскер" деп атауға болады. Кейбір юрисдикцияларда, осал айыпталушылар сотта қарым-қатынас жасауға көмектесу үшін тіркелмеген делдалдың қызметтерін алуға құқылы.
In a criminal trial, a defendant is a person accused (charged) of committing an offense (a crime; an act defined as punishable under criminal law). The other party to a criminal trial is usually a public prosecutor, but in some jurisdictions, private prosecutions are allowed. Criminal defendants are often taken into custody by police and brought before a court under an arrest warrant. Criminal defendants are usually obliged to post bail before being released from custody. For serious cases, such as murder, bail may be refused. Defendants must be present at every stage of the proceedings against them. (There is an exception for very minor cases such as traffic offenses in jurisdictions which treat them as crimes.) If more than one person is accused, the people may be referred as "co defendant" or "co conspirator" in British and common law courts. In some jurisdictions, vulnerable defendants may be able to get access of services of a non registered intermediary to assist with communication at court.
Азаматтық жауапкерлер
Азаматтық сот ісінде жауапкер (немесе талапкерге жауап беруші) айыпталушы тарап болып табылады, бірақ қылмыс жасағаны үшін емес, азаматтық құқық бұзушылық (мысалы, зиян келтіру немесе келісімшартты бұзу) үшін. Азаматтық іс қозғаушы адам шағымдама берген арқылы талапкер (сондай-ақ, апелляциялық шағым беруші деп те аталады) деп аталады. Азаматтық іс бойынша жауапкерлер әдетте алғашқы сотқа шақыру қағазына жауап ретінде ерікті түрде келеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, азаматтық жауапкерді сотқа қамауға алуға болады. Қазіргі заманғы азаматтық жауапкерлер, әдетте, адвокат арқылы өкілдік етілген жағдайда, сотқа барудан қаша алады. Көбінесе және кең танылғандай, жауапкерлер адамдар болады: жеке тұлғалар (нақты адамдар) немесе заңды тұлғалар (құқықтық фикция ретінде ұйымдарға тұлға мәртебесі беріледі). Бірақ жауапкер зат болуы мүмкін, онда заттың өзі іс-әрекеттің тікелей нысаны болып табылады. Егер соттың бір затқа қатысты құзыреті болса, ол іс бойынша құзыретті деп есептеледі. Мұндай жағдайға мысал – АҚШ-тың «Кока-Коланың қырық баррелі мен жиырма бөшкесі» (1916) ісі, онда жауапкер «Кока-Кола» компаниясы емес, «Қырық баррель және жиырма бөшке Кока-Кола» болды. Қазіргі АҚШ заң практикасында, мүліктік конфискацияға қатысты істер, көбінесе есірткі заңнамасына негізделген, кең таралған (мысалы, АҚШ-тың 124 700 доллары, 2006 жыл). Жауапкерлер сот процесіне байланысты шығыстар мен заңдық қызметтерді төлеу үшін шот аша алады. Мұндай заңдық қорлар көптеген мүшелерден тұруы мүмкін, мүшелер қорға қаржылай үлес қосады. Қор мемлекеттік немесе жеке болуы мүмкін және жеке тұлғалар, ұйымдар немесе нақты мақсаттар үшін құрылады. Мұндай қорларды көбінесе мемлекеттік қызметкерлер, азаматтық құқықтарды қорғау ұйымдары және қоғамдық мүдделерді қорғау ұйымдары пайдаланады.
In a civil lawsuit, a defendant (or a respondent) is also the accused party, although not of an offense, but of a civil wrong (a tort or a breach of contract, for instance). The person who starts the civil action through filing a complaint is referred to as the plaintiff (also known as the appellant). Defendants in civil actions usually make their first court appearance voluntarily in response to a summons. Historically, civil defendants could be taken into custody under a writ of caspian ad respondent. Modern day civil defendants are usually able to avoid most (if not all) court appearances if represented by a lawyer. Most often and familiarly, defendants are persons: either natural persons (actual human beings) or juridical persons (persona fiction) under the legal fiction of treating organizations as persons. But a defendant may be an object, in which case the object itself is the direct subject of the action. When a court has jurisdiction over an object, it is said to have jurisdiction in rem. An example of an in rem case is United States v. Forty Barrels and Twenty Kegs of Coca Cola (1916), where the defendant was not the Coca Cola Company itself, but rather "Forty Barrels and Twenty Kegs of Coca Cola". In current United States legal practice, in rem suits are primarily asset forfeiture cases, based on drug laws, as in USA v. $124,700 (2006). Defendants can set up an account to pay for litigation costs and legal expenses. These legal defense funds can have large membership counts where members contribute to the fund. The fund can be public or private and is set up for individuals, organizations, or a particular purpose. These funds are often used by public officials, civil rights organizations, and public interest organizations.
Англия мен Уэльс
Тарихи тұрғыдан алғанда, "айыпкер" жеңіл қылмыс үшін қудаланған адамды білдіретін құқықтық термин болған. Ол ауыр қылмыс үшін қудаланған адамға қатысты қолданылмаған.
Historically, "defendant" was a legal term for a person prosecuted for misdemeanour. It was not applicable to a person prosecuted for felony.