Кіріспе

Құрама Штаттарда кінәлі деп мойындаудың бір түрі.

АҚШ заңнамасында Альфорд кінәлі деп мойындауы, сондай-ақ Батыс Вирджиния штатында Кеннеди кінәлі деп мойындауы, Альфорд кінәлі деп мойындауы және Альфорд қағидасы – қылмыстық сотта кінәлі деп мойындау болып табылады. Бұл мойындау, егер айыптау тарапы ұсынған дәлелдер судьяны немесе қазылар алқасын күдік тудырмайынша айыпталушыны кінәлі деп тануға жеткілікті болса да, қабылдануы мүмкін. Мұндай жағдайға жанама дәлелдер мен айыптау тарапына қолайлы куәліктердің болуы, сондай-ақ қорғауға көмектесетін дәлелдер мен куәларды табудың қиындығы себеп болуы мүмкін. Альфорд кінәлі деп мойындаулары АҚШ-тың барлық федералды және штаттық соттарында заңмен рұқсат етіледі, бірақ Индиана, Мичиган және Нью-Джерси штаттарының соттарында немесе АҚШ Қарулы Күштерінің соттарында қабылданбайды.

Шығу тегі

Альфордтың кінәсін мойындау туралы шешім АҚШ Жоғарғы Сотының «Солтүстік Каролина штаты мен Альфорд» (1970) ісіне байланысты аталды. Альфорд сот талқысы барысында судья кінә тану туралы келісімді қабылдағаннан кейін және қорғаушы адвокатының кеңесін жеткілікті түрде алғанын растағаннан кейін 30 жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл шешімде, кінә тану қабылдалуы үшін, күшті қорғаушы адвокаттың кеңесімен қамтамасыз етілуі керек еді, ол адамға оның ісі бойынша ең дұрыс шешім – кінәсін мойындау екенін түсіндіруге қабілетті болуы тиіс. Сот, сотталушы «өзінің мүддесі үшін кінәлі екенін мойындау қажет деп шешкенде және оның кінәлі екеніне күшті дәлелдер болғанда» мұндай өтініш беруге құқылы екенін мәлімдеді.

Анықтама

"Америкалық және шетелдік саяси және құқықтық терминдер сөздігі" (The Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms) "Алфорд мойындауын" былай анықтайды: "Айыпкер қылмысты мойындамаса да, прокурордың айыптама қою және сотта айыпты тану үшін жеткілікті дәлелдері болған жағдайда, кінәлі деп мойындауға құқылы. Бұл процедура АҚШ-тағы жергілікті және штаттық соттарда кеңінен қолданылады". Айыпкер кінәлі екенін мойындайды, бірақ өзінің кінәлі екенін нақты мойындауға міндетті емес. Айыпкер өзін кінәсіз деп санайды, бірақ тағылған қылмыс бойынша сот үкімі шығаруға келіседі. Сот айыпкерден "Алфорд мойындауын" қабылдағаннан кейін, кінәлі деп танып, қылмыстың жасалғаны дәлелденген жағдайдағыдай жаза тағайындауы мүмкін. Басқа кінәлі мойындаулар сияқты, судья да бұл мойындаудың негізделуін тексеруі керек. Айыпкерлер әдетте сотта істі жоғалтып, одан да ауыр жаза алу мүмкіндігінен қашу үшін "Алфорд мойындауын" қолданады.

Сот және үкімет пайдалануы

Бұл айыпты мойындау нысаны АҚШ-тың жергілікті және штаттық соттарында жиі қолданылады. Бұл нысан АҚШ әскери соттарында рұқсат етілмейді. 2000 жылы АҚШ Әділет министрлігі былай деп мәлімдеді: «Алфорд өтініші бойынша күдікті кінәлі екенін мойындайды, себебі оның кінәлі екенін дәлелдейтін мықты дәлелдер болғандықтан, ақталуға мүмкіндік аз екенін түсінеді. Штаттық сотталғандардың 17%-ы және федералдық сотталғандардың 5%-ы адвокаттың түріне қарамастан, Альфорд өтініші немесе кінәні мойындамау өтініші білдірді. Бұл айырмашылық штаттық соттардың, федералдық соттармен салыстырғанда, балама өтініштерді қабылдауға дайындығын көрсетеді». 1995 жылы Айдахо штаты мен Хаури арасындағы Айдахо апелляциялық сотындағы іс бойынша, сот Альфорд кінәсін мойындауының болашақ үкімге тигізетін әсері туралы пікір білдірді. 1999 жылы Оңтүстік Каролина Жоғарғы сотының «Мемлекетке қарсы Гейнс» ісінде сот Альфорд кінәсін мойындауы, егер сотталушының еркімен жасалған мойындауды қабылдау ережелеріне сәйкес әрекет еткен жағдайда, нақты шешім қабылдамаса да жарамды деп танылды деп шешті. Сот үкім шығару актісі арқылы өтініштің еркімен берілгені туралы шешімді білдіреді. 2008 жылдың қазан айында АҚШ Әділет министрлігі Альфорд өтінішін былай анықтады: «Күдікті айыпталуға қатысты өзінің кінәсіздігін сақтайды, бірақ кінәлі деп мойындауға келіседі». 2009 жылдың наурызында Миннесота штатының Өкілдер палатасы Альфорд өтінішін былай сипаттады: «Күдікті өзінің кінәсіздігін мәлімдейді, бірақ прокурордың кінәлі екенін дәлелдеу үшін жеткілікті дәлелдер ұсына алатынын сотта жазбада мойындайды». Миннесота сот жүйесі де осыған ұқсас мәлімдеме жасады: «Альфорд өтініші: Сот күдікті кінәлі екенін мойындамаса да, қабылдауы мүмкін. Альфорд өтініші бойынша күдікті мемлекеттік дәлелдерді қарағанын, ақылға қонымды қазылар алқасы оны кінәлі деп таба алатынын және ұсынылған келісімге ие болғысы келетінін мойындауы керек. Сот мұндай өтінішті қабылдау немесе қабылдамау құқығына ие». АҚШ прокурорларының нұсқаулығында федералдық жүйеде Альфорд өтініштері «көбінесе ерекше жағдайларды қоспағанда, тіпті егер келісім болмаса және өтініш барлық күтілетін айыптарды қамтыса да, болдырмау керек» делінген. АҚШ прокурорлары мұндай өтінішті қабылдамас бұрын, осы мәселеге қадағалау жауапкершілігі бар Бас прокурордың көмекшісінен рұқсат алуы тиіс.

Сотталғаннан кейінгі іс жүргізуде қолдану

Алфорд өтініші, ол жасамаған қылмыстар үшін қате сотталғандарын мәлімдеген адамдар үшін соттан кейінгі маңызды істерді шешуде қолданылуына байланысты көпшілік назарына іліккен. 2011 жылы «Батыс Мемфис Үштігі» – 1993 жылы үш баланың өліміне кінәлі деп танылған үш жасөспірім, оларға өмір бойы түрмеде отыру немесе бір айыпталушыға өлім жазасы тағайындалған болатын – алғашқы сот шешімінен ондаған жылдар өткен соң Алфорд өтінішін берді. Оларды ақтауға мүмкіндік беретін жаңа дәлелдер пайда болғандықтан, Арканзас Жоғарғы соты жаңа сот отырысын өткізу қажеттігін қарастыру үшін дәлелді тыңдауды бұйырды. Бірақ сот отырысын өткізудің орнына, айыпталушылар мен мемлекеттік прокурорлар сотқа бұрынғы айыптауларды күштен шығарып, айыпталушыларға Алфорд өтінішін беруге, «өткен мерзімге» қайта сотталуға және түрмеден дереу босатуға рұқсат беруге келісті. Каспер Жоғарғы соттың мұндай өтініште кінәлі екенін дәлелдеуді талап ету туралы шешімінің әсеріне қатысты: «Бұл шешім осындай жағдайда кінәлі екенін дәлелдеуді талап ету арқылы «шынайы» кінәсіздерді айыптау және қорғау адвокаттарының оларды азғыруы мүмкін жағдайлардан қорғауға тырысады». Дреннан: «Бізде көп заң бар, бірақ адамдардың өзара әрекеттесуі ерекше жағдайларды тудырады және заң сол жағдайға бейімделуі керек».