Густав Малердің 5-ші симфониясы: 1901-02 ж. жазған туындысы. Ең әйгілі бөлімдері – труба солисі, валторна солосы және Adagietto. Музыкалық шығарма туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Густав Малердің 5-ші симфониясы
Symphony by Gustav Mahler
Густав Малердің 5-ші симфониясы 1901 және 1902 жылдары, көбінесе жаз айларында Малердің Майерниггтегі демалыс үйінде жазылған. Оның ең ерекше белгілері – Людвиг ван Бетховеннің 5-ші симфониясының бастауына ұқсас ырғақты мотивпен шығарманы ашатын труба солосы, үшінші бөлімдегі валторна сололары және жиі орындалатын Адажиетто. Бұл шығарманың музыкалық көлемі мен эмоционалдық ауқымы өте зор, ол шамамен 70 минутқа созылады. Симфония кейде C минор тональностьда сипатталады, себебі бірінші бөлім осы тональностьда (дегенмен, финал D мажор тональностьда). Малер бұл атауға қарсылық білдірді: «Бөлімдердің ретіне байланысты (әдеттегі бірінші бөлім енді екінші болады), «бүкіл симфонияның» тональностьын айту қиын, және қатыстықтарды болдырмау үшін тональностьды көрсетуден аулақ болу керек».
The Symphony No. 5 by Gustav Mahler was composed in 1901 and 1902, mostly during the summer months at Mahler's holiday cottage at Maiernigg. Among its most distinctive features are the trumpet solo that opens the work with a rhythmic motif similar to the opening of Ludwig van Beethoven's Symphony No. 5, the horn solos in the third movement and the frequently performed Adagietto. The musical canvas and emotional scope of the work, which lasts nearly 70 minutes, are huge. The symphony is sometimes described as being in the key of C minor since the first movement is in this key (the finale, however, is in D major). Mahler objected to the label: "From the order of the movements (where the usual first movement now comes second) it is difficult to speak of a key for the 'whole Symphony', and to avoid misunderstandings the key should best be omitted."
Құрастыру тарихы
Малер өзінің бесінші симфониясын 1901 және 1902 жылдардың жазында жазды. 1901 жылдың ақпан айында Малер күрт қан кетуден зардап шекті, ал дәрігері кейінрек оған өлімге бір сағат қалғанын айтты. Композитор көп уақыт бойы емделіп жазылды. 1901 жылдың маусым айында ол Оңтүстік Австрияның Каринтия провинциясындағы көл жағасындағы жеке вилласына көшті. Малер үлкен вилланың иесі болған жаңа мәртебесіне қатты қуанды. Достарының айтуынша, ол өзінің қарапайым бастауынан қаншалықты алға жылғанын түсіне алмады. Ол Вена опера театрының директоры және Вена филармониясының бас дирижері болды. Оның өзінің музыкасы да сәттілікке ие бола бастады. 1901 жылдың соңында ол Альма Шиндлермен танысты, ал 1902 жылдың жазында вилласына оралған кезде олар үйленді және бірінші балаларын күтті. Осы кезеңге жататын 5, 6 және 7-ші симфониялардың көптеген ортақ белгілері бар және олар вокалдық музыкамен тығыз байланысты болған алғашқы төрт симфониядан ерекшеленеді. Ал ортаңғы симфониялар, керісінше, таза оркестрлік туындылар болып табылады және Малердің стандарттары бойынша, ықшам және қарапайым. Контрпункт Малердің музыкасында 5-ші симфониядан бастап маңызды элементке айналады. Жақсы контрпункт жазу қабілеті барокко композиторлары үшін өте бағалы болды, ал Иоганн Себастьян Бах контрпункт музыкасының ең ұлы композиторы деп есептеледі. Бах осы кезде Малердің музыкалық өмірінде маңызды рөл атқарды. Ол ғасырдың басында жарық көрген Бахтың жинақталған шығармаларының басылымына жазылды, содан кейін Бахтың шығармаларын дирижерлік етіп, аранжировкалады. Малердің контрпунктқа деген жаңа қызығушылығын осы симфонияның екінші, үшінші және бесінші бөлімдерінде ең жақсы естіуге болады.
Mahler wrote his fifth symphony during the summers of 1901 and 1902. In February 1901 Mahler had suffered a sudden major hemorrhage and his doctor later told him that he had come within an hour of bleeding to death. The composer spent quite a while recuperating. He moved into his own lakeside villa in the southern Austrian province of Carinthia in June 1901. Mahler was delighted with his newfound status as the owner of a grand villa. According to friends, he could hardly believe how far he had come from his humble beginnings. He was director of the Vienna Court Opera and the principal conductor of the Vienna Philharmonic. His own music was also starting to be successful. Later in 1901 he met Alma Schindler and by the time he returned to his summer villa in summer 1902, they were married and she was expecting their first child. Symphonies Nos. 5, 6 and 7, which all belong to this period, have much in common and are markedly different from the first four, which all have strong links to vocal music. The middle symphonies, by contrast, are pure orchestral works and are, by Mahler's standards, taut and lean. Counterpoint also becomes a more important element in Mahler's music from Symphony No. 5 onwards. The ability to write good counterpoint was highly cherished by Baroque composers, and Johann Sebastian Bach is generally regarded as the greatest composer of contrapuntal music. Bach played an important part in Mahler's musical life at this time. He subscribed to the edition of Bach's collected works that was being published at the turn of the century, and later conducted and arranged works by Bach for performance. Mahler's renewed interest in counterpoint can best be heard in the second, third and fifth movements of this symphony.
Дауыс берудің қайта қаралуы
Партитура алғаш рет 1904 жылы Петерс баспасында (Лейпциг) жарық көрді. 1905 жылы Малердің 1904 жылы енгізген түзетулері қосылған екінші "Жаңа басылым" жарыққа шықты. Малердің 1911 жылы жасаған соңғы түзетулері (сол кезде ол 9-шы симфониясын аяқтаған болатын) 1964 жылға дейін жарияланбады (ред. Рац), осы кезде партитура Малердің толық шығармалар жинағында қайта басылды. 2001 жылы Edition Peters тағы да түзетілген басылымды шығарды (ред. Рейнхольд Кубик), ол Жаңа толық сын басылымының бір бөлігі болды. Бұл басылым қазірге дейін қол жетімді ең дәл басылым болып табылады. Алдыңғы басылымдар қазірде таба алмайсыз.
The score appeared first in print in 1904 at Peters, Leipzig. A second "New Edition", incorporating revisions that Mahler made in 1904, appeared in 1905. Final revisions made by Mahler in 1911 (by which time he had completed his 9th Symphony) did not appear until 1964 (ed. Ratz), when the score was republished in the Complete Edition of Mahler's works. In 2001, Edition Peters published a further revised edition (ed. Reinhold Kubik) as part of the New Complete Critical Edition. This edition is the most accurate edition available so far. Previous editions have now gone out of print.
3. Шерзо
Орталық шекерцода бірнеше вальс және лендлерлік тақырыптар дамытылады. Көңіл-күй алғашқы екі бөлімнің қайғысы мен дауылдылығынан би ритмдерінің көмегімен жеңіл, қуантарлыққа күрт өзгереді. Музыкалық темпераменттің кенеттен өзгеруі симфонияның "шизофрениялық мінезін" ашады, себебі алғашқы екі бөлімнің трагедиялық сипаты шекерцоның көтеріңкі көңіл-күйімен келісім таппайды. Бүкіл бөлім бойында маңызды рөлде міндетті солистік мүйіз ойнайды.
The central scherzo develops several waltz and ländler themes. The mood abruptly shifts from the pessimism and storminess of the first two movements to a lighter, affirmative disposition, aided by the dance rhythms. This sudden change in the musical temperament exposes the "schizophrenic character" of the symphony, since the tragic nature of the first two movements is not reconciled with the more joyful mood of the scherzo. An obbligato solo horn is featured prominently throughout the movement.
5. Рондо финалы
Соңғы рондо – контрапункт шеберлігінің көрнекті үлгісі. Көптеген тақырыптар туындысы шығарылыс бөлімінде естілген үзінділерден өрбиді. Соңғы бөлім Адажиеттодан және екінші бөлімдегі хоралдық тақырыптарды да пайдаланады.
The final rondo is a contrapuntal tour de force. Several of the themes evolve out of the fragments heard in the opening measures. The last movement also utilizes themes from the Adagietto as well as the chorale from the second movement.
Реакция
Премьерадан кейін Малердің: "Ешкім түсінбеді. Мен өлімнен кейін елу жыл өткен соң, алғашқы орындалымды өзім өткізе алсам деймін" деген сөзі жеткен. Герберт фон Караян бірде симфонияны тыңдағанда: "Уақыттың өтіп бара жатыр дегенді ұмытасың. Бесінші симфонияның ұлы орындалуы – өзгерткіш тәжірибе. Соңғы бөлімінің кереметі тыныс-теніс алмай қалуға итермелейді" деген еді.
After its premiere, Mahler is reported to have said, "Nobody understood it. I wish I could conduct the first performance fifty years after my death." Herbert von Karajan once said that when you hear the symphony, "you forget that time has passed. A great performance of the Fifth is a transforming experience. The fantastic finale almost forces you to hold your breath."