Кіріспе

Сабақты өз саласының сарапашысы оқытады.

Шеберлік сыныбы – белгілі бір саланың маманы студенттерге өткізетін сабақ. Көбінесе бұл музыка, бірақ ғылым, сурет салу, театр, ойындар немесе дағдыларды жетілдіруге арналған кез келген жағдай болуы мүмкін. "Мастер-класс" сөзі білім беру мақсатында болмаған жағдайда, жоғары шеберлікті көрсету үшін метафоралық мағынада да қолданылады; мысалы, "оның соңғы бірнеше айналымы озудың шеберлік сыныбы болды" (жарыс жолында озуға қатысты).

Музыканың айналасында

Кәдімгі сынып пен шеберлік сыныбының айырмашылығы көбінесе ұйымдастыру тәсілінде болады. Шеберлік сыныпта барлық студенттер (көбінесе тыңдаушылар да) шебер бірден бір оқушымен жұмыс істегенде, оны қадағалап, тыңдайды. Оқушы (әдетте, шебердің деңгейіне қарай, орташа немесе жоғары деңгейдегі) әдетте өзі дайындаған бір туындыны орындайды, ал шебер оны қалай орындауға кеңес береді, көбінесе композитор туралы әңгімелер, белгілі бір бөлімдерді орындаудың мысалдары мен жиі кездесетін техникалық қателер туралы ескертулер жасайды. Содан кейін оқушыдан шебердің пікірлерін ескере отырып, туындыны қайта орындау талап етіледі, ал оқушыдан кемелдікке жету үшін бір бөлімді бірнеше рет ойнау сұралуы мүмкін. Музыкалық аспаптар бойынша шеберлік сыныптары шабуыл, тембр, фразалау және жалпы форма сияқты ұсақ-түйектерге назар аударады, ал оқушыдан ырғақ пен биіктік сияқты негізгі элементтерді толық меңгеру күтіледі. Шеберлік сыныбының бағалы жағы – барлық студенттер шебердің әр туындыға жасаған пікірлерінен пайда көре алады. Франц Листтен бастап, Ехуди Менухин, Исаак Стерн, Ицхак Перлман және Владимир Хоровиц сияқты көптеген концерттік орындаушылар шеберлік сыныптарын өткізген. Көбінесе, гастрольдік орындаушы белгілі бір қаладағы өнер көрсетуінен бір күн бұрын немесе сол күні шеберлік сыныбын өткізеді. Концерт алдында шеберлік сыныбын өткізу орындаушыға шығармашылық серпіліс пен үлкен аудиторияны тарту мүмкіндігін береді. Классикалық музыканттар мен олардың ұстаздары шеберлік сыныптарын байқаулар, емтихандар мен жаттығулармен қатар музыкалық дамудың ең тиімді жолдарының бірі деп санайды. Кейбір музыкалық театр композиторлары да өнерді оқып жатқан студенттерге шеберлік сабақтарын өткізеді. Кейбір арнайы сабақтарды «шағын шеберлік сыныптары» деп атайды. Бұлар жаңа тақырып бойынша қысқа, қарқынды сабақтарды қамтиды. Әдетте, бір сала бойынша тәжірибелі студенттер осы сабақтарға жаңа, байланысты саланың негіздерін үйрену үшін қатысады.

Тарих

1884 жылы Уильям Томсон, 1-ші барон Келвин молекулалық динамика және жарықтың толқындық теориясы бойынша жиырма дәріс оқыды. Роберт Каргон мен Питер Ачинштейн 1987 жылы жарық көрген «Келвиннің Балтимор лекциялары және қазіргі заманғы теориялық физика: тарихи және философиялық перспективалар» атты кітабында, шағын лекция залында өткен оқулардың «шебер-класс» ретінде жүргізілгенін жазады. Келвин көбінесе жазбаларға жүгінбей, әңгімелесу және бейресми тонды ұстады. Ол әдетте осы көзқарастардың бірінен дәріс оқып, содан кейін аудиторияны егжей-тегжейлі талқылауға қатыстырып, дәрісінің екінші бөлігінде басқа көзқарасқа көшетін. Олар былай деп түсіндіреді:

Осы оқуға қатысушылар физика және математика саласындағы терең білімге ие болулары керек еді. Олардың арасында британдық физиктер Лорд Рейли және Джордж Форбс; Жапониядан профессорлар Кикучи және Фудзиока; Шығыс және Батыс колледждерінен физика пәнінің американдық оқытушылары, оның ішінде Альберт Микельсон мен Эдвард Морли; Канада, Германия және Ресейден келген қатысушылар; сондай-ақ Хопкинс университетінің профессорлары мен студенттері – Роуленд, Томас Крейг, Фабиан Франклин, Генри Кру, Густав Либиг, Джозеф Свитман Эймс және Кристин Лэдд Франклин болды. А. С. Хатауэй жиырма дәрістің жазбасын жасап, кейін папирографты көшіру әдісімен таратып жүргізді. Осы жазбалар 1987 жылы Джонс Хопкинс ғылым тарихы және философиясы орталығының қолдауымен қайта жарық көрді. Шындығында, Хатауэй Келвинмен хат алмасып тұрды, ол жазбаларды толықтырып, «Лекциялар» 1904 жылы кеңінен таралды.