Кіріспе

Исландиялық епископ Гудбрандур Торлаксон немесе Гудбранд Торлаксон (шамамен 1542 – 20 шілде 1627) 1571 жылдың 8 сәуірінен өліміне дейін Холар епископы болды. Ол Исландиядағы ең ұзақ қызмет еткен епископ және Гудбрандсбиблияны – Библияның алғашқы толық исланд тіліне аудармасын басып шығарғанымен белгілі.

Ерте өмір

Гудбрандур – Мидфьёрдурдағы дін қызметкері Торлакс Холлгримссон мен адвокат Хельга Йонсдотирдің қызы болған. Гудбрандур 1553-1559 жылдары Холар колледжінде оқыды, содан кейін Копенгаген университетінде теология және логиканы оқыды. Гудбрандур Германияда емес, Данияда оқыған алғашқы исландиялықтардың бірі еді. 1564 жылы Исландияға оралғаннан кейін ол үш жыл бойы Скалхольт мектебінің ректоры қызметін атқарды, содан кейін Батысхоптағы тарихи Брейдаболстадурда дін қызметкері болды.

Епископ

1571 жылы Дания королі Фредерик II, Копенгагендегі ұстазы, Зеландия епискобы Пол Мадсеннің ұсынысымен Гудбрандурды Холар епискобы етіп тағайындады. Ол көптеген шығармаларды өзі жазып, аударды, оның ішінде әндер мен Киелі кітапты. Баспа жұмысының арқасында, сондай-ақ аударманың дәлдігіне назар аударғандықтан, Гудбрандур исланд тілін нығайтуға үлкен үлес қосты. Гудбрандсбиблия, яки "Гудбрандур Киелі кітабы" 1584 жылы жарық көрді. Онда бұрынғы аудармалар, соның ішінде Оддур Готскалкссонның Жаңа өсиет аудармасы, және Гудбрандурдың латын, неміс және дания тілдерінен жасаған жаңа аудармалары кірді. 1826 жылға дейін Гудбрандсбиблия исланд тіліндегі Киелі кітап аудармаларының көпшілігі үшін негіз болды. Гудбрандурдың басқа да еңбектерінің ішінде 1575 жылы Нильс Хемингсеннің "Өмір жолы" ("Liffsens Vey") аудармасы, 1589 жылы алғашқы исландтық ән жинағы, 1594 жылы исландтық Градуал және 1612 жылы рухани әндер жинағы "Vísnabók" бар. Ол Арнгримур Йонссонның бірнеше жазбаларын жариялады. Сондай-ақ, Исландия туралы ақпараттың әлемге дәл жеткеніне көз жеткізуге тырысты.

Жеке өмір

Епископ болғаннан кейін көп ұзамай Гудбрандур Гудрун Гисладотирден бала тапты. Олардың қызы Стайннн Гудбрандсдотир фермер Скула Эйнарссонға үйленді, ал Скула мен Стайнннның ұлдарының бірі Торлакур Скуласон Гудбрандурдан кейін Холар епископы болды. 1572 жылдың 7 қыркүйегінде Гудбрандур Хальдора Арнадотирге (1547–1585) үйленді, ол Хлидаренда судьясы болған Арни Гисласон мен Гудрун Сэмундсдотирдің қызы еді. Олардың балаларының арасында Палл Гудбрандсон (1573–1621), Халльдора Гудбрандсдотир (1574–1658) және Кристин Гудбрандсдотир (1574–1652) болды.

50 кроналық банкнота

1981 жылы Исландияның Орталық банкі Гудбрандурдің суреті бар және Гудбрандсбиблиясының бір бөлігі мен ерте баспагерлер жұмыс істеп тұрған суреті бейнеленген банкноттардың жаңа сериясын енгізді. 1987 жылы қағаз банкнот монетамен ауыстырылды.