Кіріспе

Сол аттас би
Жаңа Зеландияның Төменгі Хатт қаласының маңындағы шағын елді мекен.

Дегенмен, «Naenae» деген шағын елді мекеннің атауы – отарлаушылардың дәстүрлі маори атауы «Te Ngaengae» жазбасындағы қателік. Шындығында, «Naenae» сөзі «Te Ngaengae» сөзінен туындаған, ол «жарылыс арқылы әсер ету» дегенді білдіреді. Naenae тарихы Мауидің Hāhā te Whenua балығын көтеруімен және оның бауырларының балықты кесіп, таулар, көлдер және өзендер жасауымен басталады. Naenae зираты орналасқан жерде бұрын тұщы сулы көл болған. Онда адам жейтін екі таниуа мекендеген, сондықтан адамдар суға баруға тыйым салынған, себебі олар жоғалып кететін. Бір күні бір бала суға түсіп кеткенде, екі таниуа балаға қарай шапқан да, бір-бірін жыртып салады. Осылайша екі өзен пайда болды: Waiwhetū және Te Awamutu. Таниуалар – түсіндіріле алмайтын құбылыстар, олар көбінесе бейнеленгендей үлкен емес. «Te Ngaengae» су астындағы жанартаулық белсенділік болуы мүмкін. Мауидің балығы Hāhā te Whenua деп аталды – су астындағы плиталардың қозғалысына сілтеме.

Орнату

Наэнае Вайвету өзенінің су жиналатын алабының жоғарғы бөлігіндегі Шығыс Хатт төбелерінің жазықтары мен төменгі беткейлерін алып жатыр.

Вайвету өзені

Ағынның бастауы Шығыс Хатт төбелерінде, Төменгі Хатт қаласындағы Уингейт және Наэнае шағын аудандарының үстінде орналасқан. Оның су жиналатын алабы шамамен ... құрайды. Ағынның ұзындығы шамамен ... шақырымды құрайды және ол Фэрфилд, Ватерлоо және Вайвету қалаларының шығыс бөліктерінен, сондай-ақ Сейвиу және Грейсфилд өнеркәсіптік аймақтарынан өтіп, Веллингтон гаваньына жеткенде Хатт өзенінің Те Ава Каиранги сағасына құяды.

Тарих

Еуропалық қоныстанудың алғашқы күндерінен бастап Наэнаэ мен Тайта айналасындағы жерлер базаршалықтарға арналған жер ретінде пайдаланылып, Веллингтон аймағын көкөністермен қамтамасыз еткен. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Лоуэр-Хатт кеңейген кезде Питер Фрейзер басшылығындағы Лейбористтік партия үкіметі Наэнаны "жобаланған қауымдастық" болуға лайықты орын деп таңдады – белгілі бір деңгейде үлгілі қалашық, онда мемлекеттік тұрғын үйлердің ауданы үлкен сауда орталығымен үйлесім табатын еді. Бұл қауымдастық орталығы аймақтың әлеуметтік орталығы қызметін атқаратын еді. Жоспарлаушылар мұндай жобада отбасылық өмірді дамытуға үміттенді. Жаңа Зеландияның қалалануының артуына байланысты, тұрғын үйге деген сұраныс мұндай орталықтардың қажеттілігінен асып кетті, нәтижесінде жоба толыққанды жүзеге аспады. Австриялық сәулетші Эрнст Плишке 1942 және 1943 жылдар аралығында жаңа қауымдастық орталығының жоспарларын жасады. Алайда, мемлекеттік архитектор Гордон Уилсон кейіннен жобаны күрт өзгертті. Наэнаэ теміржол станциясы (1946 жылы ашылды), Ваирарапа желісінің Хатт аңғарындағы бөлігінде орналасқан, Наэнаэ сауда орталығымен іргелес жатыр. Наэнаэдегі постмодернистік пошта ғимараты (ресми түрде 1966 жылы ашылды, 2016 жылы пошта орталығы ретінде жабылды) Төменгі Хатт қаласының орталығындағы Ар-Деко стиліндегі Бас пошта кеңсесіне құрмет көрсетеді. 1960 жылдары Наэнаэ қайта құрылымдалды, нәтижесінде оның бір бөлігі өнеркәсіптік аймаққа айналды, бірақ ол негізінен тұрғын үй ауданы болып қала берді. Өркендеген кезеңінде Наэнаэ голландтық байланыстары мықты екі өндірушімен мақтанды: Philips, теледидар мен радио өндірген. Осы зауытта соңғы теледидар 1988 жылдың 11 маусымында шығарылды. Resene Paints екінші дүниежүзілік соғыстан кейін голланд тігіншілері құрған Rembrandt Suits ғимаратын пайдаланды. Ол 2012 жылы 1950 жылдардағы Наэнаэ зауытынан көшіп кетті.

Бассейн

Наэна сауда орталығында Жаңа Зеландия халықаралық су спорты чемпионатын қабылдаған кезде салынған Олимпиада стандартындағы бассейн болды. Бассейн 1956 жылдың 10 қарашасында ашылды және үш секіру тақтасымен жабдылды. Бастапқыда ашық ауада болған бассейнге 1987 жылы шатыр салынды, соның арқасында оны жыл бойы пайдалану мүмкін болды. Осы жоба аясында бассейнге жақын жерде гидрослайд салынды. Кішкентай балаларға арналған шағын бассейн тағы бірнеше жыл бойы ашық ауада қызмет етті. Шатыр аяқталған кезде, бұл бассейн Веллингтондағы 50 метрлік бассейнмен және жарысқа арналған секіру платформаларымен жабдықталған жалғыз нысан болды. 2021 жылы Хатт қалалық кеңесі 10 жылдық жоспар аясында бассейнды жаңартуға 68 миллион долларлық бюджетті мақұлдады. 2020 жылы кеңес орталық үкіметтен 27 миллион доллар көлемінде қаржылық қолдау алды. Бассейннің бұрынғы ғимаратын қайта құруға дайындық ретінде 2021 жылы сөйіш басталды. 2022 жылы бұрынғы қоғамдық зал Наэна бассейні мен фитнес орталығының жаңа кешенін салуға дайындық мақсатында бұзылды, онда 10 жолақты Олимпиада стандартындағы бассейн болады. Басқа жобаларға кітапхананы жаңарту, жаңа қоғамдық орталық салу және Уолтер Милденхолл паркін қайта дамыту кіреді.