Кіріспе

SR Z класы - Ричард Маунселл жобалаған, Оңтүстік теміржолында ауыр маневр жұмыстары үшін арналған 0-8-0T 3 цилиндрлі танк локомотиві. Алғашқы сегіз локомотив 1929 жылы пайдалануға берілді. Бұл жоба табысты болды және одан көп локомотивтер салынған болар еді, бірақ 1930 жылы Ұлы депрессия салдарынан жүк көлемінің төмендеуіне байланысты тағы он локомотивке берілген тапсырыс тоқтатылды.

Өмірбаян

Жаңадан біріктірілген Оңтүстік темір жолы Лондон төңірегіндегі және олар арасындағы жүк тасымалдау жұмыстары үшін қуатты маневрлік танк локомотивтерінің тобына мұқтаж болды. Роберт Уридің G16 класты 4-8-0 локомотивтері бұл міндетті жақсы атқарды, және 1922 жылы қосымша үлгілерге тапсырыс берілді, бірақ Ричард Маунселл оттық шаңғысы тым ірі деп санды, ал супергидтер мұндай локомотивтер үшін артық шығын боларлық жайт деп есептеді. Сондықтан ол жаңа конструкцияға қатысты тапсырыстың орындалуын тоқтатты. Ауыр маневрлік қажеттіліктерді ескере отырып, локомотивтерге жүк аулаларында жиі кездесетін тар бұрылыстарды жеңуге мүмкіндік беру үшін, сүйреуді арттыратын 0-8-0 дөңгелек орналасуы қарастырылды. Тағы бір талап – локомотивтің ұзақ уақыт тоқтағаннан кейін де қуатын сақтай білуі болды, себебі жүк жөнелтуі үзіліс-үзіліс болып жүзеге асырылатын жұмыс еді. Сонымен қатар, су құю жиілігін азайту үшін үлкен су сыйымдылығы қажет болды.

Құрылыс тарихы

Жаңа сынып негізінен Эшфорд теміржол жұмыстарында жобаланды, бірақ күтпеген жағдайға байланысты Эшфордта SECR K класы локомотивтерін қайта жобалау және қайта құру қажет болғандықтан, Маунселл Брайтонда Z класын салуға шешім қабылдады. Бұл өзгерістің бір салдары – қолданылған қазандық, Брайтонның бұрыннан бар дизайны, D. E. Marsh C3 класының дизайны болды. Соның нәтижесінде үш цилиндрлі локомотив құрылды, ол Валсхарт сыртқы клапандық механизмін, сыртқы цилиндрлерді басқаратын және орталық цилиндрді басқаратын арнайы жасалған ішкі механизмді қамтыды. Кластың алғашқы локомотиві 1929 жылдың наурыз айында Брайтоннан шықты, ал қалғандары келесі алты айда дайын болды. Бу және вакуумды тежегіштер, сондай-ақ бумен жылыту жүйесі қарастырылды. Бұл локомотивке қажет болған жағдайда жолаушылар вагондарын маневрлеуге мүмкіндік берді. Он локомотивтен тұратын екінші партияны Истлиде салу жоспарланған, бірақ 1931 жылғы экономикалық жағдай тапсырыстың тоқтатылуына әкелді. 1930 жылдардың ортасында экономика жақсарған кезде Маунселл осы мақсаттар үшін дизель-электрлік маневрлік локомотивтерді сынақтан өткізе бастады және басқа үлгілер жасалмады.

Операциялық мәліметтер

Жұмыс істеу кезеңінде Z класы локомотивтері Feltham, Hither Green, Norwood Junction, Exmouth Junction және Eastleigh ірі локомотив деполарында ауыр маневрлік локомотивтер ретінде өз қызметін атқарып, 1950 жылдардың басында D3/13 класының (кейін 12-сынып) дизельді маневрлік локомотивтерімен ауыстырылғанға дейін локомотив экипаждары арасында өте танымал болды. Nine Elms депосында олар тиімді болмады, себебі локомотивтердің буферлік балкалары олардың ұштарынан барлығы 3 метрге (11 фут) асып тұрды, бұл шектеулі кеңістікте тар бұрылыстарда маневр жасау кезінде қиындық тудыруы мүмкін еді. 1942 жылдың желтоқсан айында осы сыныптың үш локомотиві Соғыс министрлігіне уақытша берілді және Шотландияда әскер пойыздары мен соғыс материалдарын қисық жолдармен тасымалдау үшін ауыр жүк тасымалдау қабілеттеріне зәрулік болғандықтан, қызмет етті. Бұл локомотивтер локомотивтер экипаждары арасында сирек кездесетін құрылғы саналды, ал ішкі клапан механизмінің ерекшелігіне байланысты реттегіштердің жұмыс принципі әдеттегіден өзгеше болды, бұл осы конструкциямен таныс емес жүргізушілер үшін қиындықтар тудырды. 1943 жылдың мамыр айында олар Оңтүстік темір жолына қайтарылды. 1950 жылдары дизель-электрлік маневрлік локомотивтер жеткізіліп болған соң, сынып біртіндеп Брайтон және Тонбридж жүк деполарындағы аз талапты жұмыстарға ауыстырылды. Қызметтік өмірінің соңына қарай, сыныптың барлық локомотивтері BR Southern Region (BR(SR)) аймағының Батыс бөліміне көшірілді, онда олардың тарту күші Эксетер Сент-Дэвидс және Эксетер Орталық станциялары арасындағы тік көтерілімге пойыздарды итеруге пайдаланылды. Алайда, 1962 жылы BR аймақтарын қайта ұйымдастыру кезінде BR(SR) аймағының Батыс бөлімі BR Western Region (BR(WR)) бақылауына өтті. Z класы локомотивтері BR(WR) бақылауында стандартты конструкция болмағандықтан, 1962 жыл бойына олар қызметтен алынды, ал пойыздарды итеру жұмысын бұрынғы GWR Pannier Tank локомотивтері өз мойнына алды.

Оңтүстік

Ливерь қара түсті, сары нөмірлермен және танктың екі жағында "Оңтүстік" деген жазуы бар еді. Локомотивтер Брайтон қаласында салынғандықтан, логикалық түрде оларға "B" (Брайтон) сериясынан нөмірлер берілуі керек еді, бірақ олар Ашфордтан шыққандықтарын көрсететін A950–A957 нөмірлерімен пайдалануға түсті. Дегенмен, 1931 жылғы қайта нөмірлеу кезінде Ашфорд локомотивтеріне 1000 саны қосылғанда, 1950–1957 нөмірлері бұрыннан берілген еді. Сондықтан, осы топ батыс бөліміндегі тізбек бойынша 950–957 деп нөмірленді.

1948 жылдан кейін (ұлтандыру)

Локомотивтердің сыртын Бр жүк тасымалының қара түсі сақталды, ал локомотивтердің жанар май бактерінде Бр логотипі орналастырылды, ал нөмірлері көмір бункерінің бүйір жағында көрсетілді. Z класының локомотивтеріне Бр стандартты нөмірлеу жүйесі бойынша 30950–30957 нөмірлері тағайындалды.

Сақтау әрекеті

1960 жылдары Z кластың BR No 30952 локомотивін сақтау үшін жеке бастама жасалды, оны Сассекс округындағы Блюбелл темір жолына орналастыру жоспарланды. Локомотив 1962 жылдың қараша айында қызметтен алынып, 1963 жылдың көктеміне дейін Эксмоут депосында жұмыс жағдайында сақталды. Кейін Фраттон депосына көшіріліп, 1963 жылдың соңына дейін және 1964 жылдың басым бөлігіне дейін онда сақталды. Ақырында, сақтауға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, ал локомотив 1964 жылдың қазан айына дейін Истли депосындағы металл темір жолында тұрды, сонда байланыстырғыш таяқтары алынып, бір жағына байланды. 1965 жылдың басында ол қысқа мерзімге Бристоль (Барроу Роуд) депосында болды, Оңтүстік Уэльске жол ақысымен тасымалдауға бара жатқанда. 1965 жылдың мамыр айында Ньюпорттағы Кашморс фирмасында бөлшектелді.

Локомотивтің қысқаша сипаттамасы

+Z класындағы локомотивтер паркінің шолуы SRNo. БРNo. Салынған күні Қызметтен шығарылған күні 950 30950 1929 1962 951 30951 1929 1962 952 30952 1929 1962 953 30953 1929 1962 954 30954 1929 1962 955 30955 1929 1962 956 30956 1929 1962 957 30957 1929 1962