Кіріспе

Солтүстік Атлантика мұхитындағы теңіз жағалауы

Жорж жағалауы (бұрынғы атауы – Сент-Жорж жағалауы) – Массачусетс штатының Кейп-Код мүйісі мен Нова-Скотия провинциясының Кейп-Сейбл аралы арасындағы теңіз түбінің кең және көтеріңкі аймағы. Ол Мэн шығанағын Атлант мұхитынан бөліп тұрады. Атауының шығу тегі белгісіз. 1610 жылы Англия королі Джеймс I үшін жасалған Веласко картасында «S. Жорж Банк» деген атау қолданылған, бұл Англияның отарлаушы әлемінде әулие Жоржтың есімін жиі қолданумен байланысты болған. 1850 жылдары ол Жорж жағалауы деп белгілі болды.

Физикалық орта

Жорж Банкі – Атлантика мұхитындағы ірі балық аулау аймақтарының ең батысында орналасқан. Солтүстік Америка құрлығының қазір су астында қалған бөліктері Ньюфаундлендтің Гранд Банктерінен Жорж Банкіне дейін созылатын континенттік шельфті құрайды. Жорж Банкі 12 мың жыл бұрын ғана Солтүстік Америка құрлығының бір бөлігі болған. Шамамен сопақ пішіндес Жорж Банкінің ұзындығы 240 шақырым, ені 121 шақырымды құрайды. Жағалаудан 100 шақырым қашықтықта орналасқан Жорж Банкі континенттік шельфтің бөлігі болып табылады. Оның тереңдігі бірнеше метрден бірнеше ондаған метрге дейін жетеді; бүкіл аймақ солтүстіктегі Мэн шығанағынан кемінде 101 метр (330 фут) көтеріңкі. Мэн шығанағының сулары Банктің негізгі көзі болып табылады. Олар солтүстік жағынан кіріп, шығыс жағынан сағат тілі бойынша айналып, содан кейін оңтүстік жағынан батысқа қарай ағып, көбінесе Атлант аралық бұғазына (Хаттерас мүйісі мен Жорж Банкі арасындағы континенттік шельфтің теңіз алабы) құяды.

Коммерциялық балық аулау

Georges Bank, әлемдегі ең өнімді балық шаруашылығы болмаса да (Grand Banks осы мәлімдемеге ие), ол Солтүстік Атлантикадағы барлық балық аулау аймақтарының арасында географиялық тұрғыдан ең қолжетімдісі болып ерекшеленеді. Жаңа Англияның танымал теңіз порттарының жанында орналасқан Georges Bank, Глостер (Массачусетс) және Ярмут (Нова-Скотия) сияқты қалалардағы жағалау балық шаруашылығының дамуына тікелей себепкер болды. 400 жылдан астам уақыт бойы Georges Bank Атлантикалық треска және палтус балықтарын аулауға мүмкіндік берді. Уақыт өте келе, түбінде сүйреп аулайтын кемелердің тиімділігі артып, кейбіреулері дәстүрлі қайықтар бір маусымда аулайтын балық көлемін бір сағаттың ішінде аулауға жете алды. Алайда, түбінде сүйреп аулау теңіз түбіндегі кораллдар мен губкалардың мекендеу ортасына зиян келтірді, ал федералды балық шаруашылығы ережелері осы кең ауқымды балық аулауды бақылап, болашақтағы тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. 1976 жылдан 1982 жылға дейін мұнай компаниялары Georges Bank-тің АҚШ бөлігінде он зерттеу ұңғымасын бұрғылады. Бірақ, ешқайсысы табысқа жете қойған жоқ, содан кейін Канада мен АҚШ балық шаруашылығын сақтау мақсатында Georges Bank-те мұнайды іздеуге және өндіруге мораторий енгізді. 1977 жылы Канада мен АҚШ балық аулау құқығын 200 шақырымға дейін кеңейткені Georges Bank-ке қатысты таластарға әкеліп соқты, бұл екі елдің балықшылары арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына себеп болды. 1979 жылы екі ел теңіз шекарасын белгілеу мәселесін Гаагадағы Халықаралық сотқа жүктеуге келісті. Халықаралық сот 1984 жылы шешім шығарып, Georges Bank-тің балық аулау аймағын екі ел арасында бөлді, бұл американдық балықшыларды көңілсіздікке түсірді. 2016 жылдың 15 қыркүйегінде АҚШ президенті Барак Обама аймақтың теңіз биоәртүрлілігін қорғау үшін Солтүстік-Шығыс каньондары мен теңіз тауларын Ұлттық теңіз қорығы деп жариялады. Бұл Georges Bank-тің бір бөлігін балық аулау және кен өндіруден қорғады. Қорғауға қарамастан, терең теңіздегі қызыл краб пен американдық омарларды коммерциялық аулауға қорық ішінде жеті жылдық жеңілдік мерзімі берілді.