Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық мемлекет қайраткері (1766–1814)
Italian statesman (1766–1814)
Граф Джузеппе Прина (20 шілде 1766 жылы Новарада дүниеге келген – 20 сәуір 1814 жылы қайтыс болған) – 1814 жылғы Милан көтерілісінде қаза тапқан итальяндық мемлекет қайраткері.
Count Giuseppe Prina (20 July 1766 in Novara – 20 April 1814) was an Italian statesman killed in the Milan riots of 1814.
Өмірбаян
Прина сирек кездесетін дарынының алғашқы белгілерін көрсетті. Павия университетінде оқығаннан кейін 1789 жылы заң ғылымының докторы атанды. Бірнеше жыл туған қаласы Новарада заңгер болып жұмыс істеді. 1791 жылдан бастап Сардиния Корольдігінің Пьемонт әкімшілігінде түрлі лауазымдарға тағайындалды. Пьемонтқа француз әскерлері басып кірген кезде Прина француздықтармен ынтымақтасудан бас тартты, бірақ Маренго шайқасынан кейін қоғамдық қызметке қайта оралды. Наполеон Бонапарт 1802 жылы Италия Республикасының, ал 1805 жылы Италия Корольдігінің қаржы министрі етіп тағайындады. Жеке өмірінде ол мейірімді болса, лауазымында қатал және кешірімсіз болды. Наполеон үкіметінің зор қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жаңа салықтар ойлап табудағы ерекше шеберлігі оны Ломбардиядағы ең жек көрінетін адамға айналдырды. Бұл оның Пьемонттық болғаны және шетелдік саналғаны себепті одан әрі күшейді.
Prina gave early evidence of his rare talent. After studying at the University of Pavia, he became a doctor of law in 1789. He worked in his native town, Novara, for some years as a lawyer. From 1791 he was appointed with different charges in the Piedmontese administration of the Kingdom of Sardinia. In the first years of the French invasion of Piedmont, Prina refused any collaboration with the French, but after the battle of Marengo, he returned to public life. Napoleon Bonaparte appointed Prina Minister of Finance first in 1802 for the Italian Republic and then in 1805 for the new Kingdom of Italy. Genial in private life, he was harsh and unyielding in his official capacity. His singular skill in devising fresh taxes to meet the enormous demands of Napoleon's government made him the most hated man in Lombardy. This was further intensified because he was a Piedmontese and he was regarded as a foreigner.
Өлтіру
1814 жылғы 11 сәуірде императордың күштеп тақтан басқаны туралы жаңалық 16 сәуірде Миланға жетті және итальяндық тәуелсіздікке үміттерді оялды. Сенат 19 сәуірде шақырылды, ал Принаның жақтастары делегаттарды Венаға жіберіп, Евгений Богарне итальян еркін корольдігінің тағына отыруын сұрауды ұсынды. Сақтық шараларына қарамастан, ұсыныс жарияланды және "шатырлар шайқасы" деп аталған қызу бүлікке әкелді. 1814 жылғы 20 сәуірде ашулы халық сенатқа басып кіріп, залдарын тонады және Принаны іздеді. Оны сол жерде таба алмағандықтан, бүлікшілер оның үйіне шапты, оны қиратты және жасырынған министрді ұстады, ол шалқасынан бір бөлмеде жасырынып отырған. Төрт сағат бойы ашулы бүлікшілер оны қала бойынша сүйреп әкелді, жараланған, мүжілген, жартылай тірі қалған Прина соңында қаза тапты. Содан кейін халық оның қалдықтарын қорлады, аузына мөрленген қағаз тығып тастады. Бұл әрекеттер күндіз, жаңбырдан шатырлармен қорғалған азаматтармен толы көшеде жасалды. Билік өкілдері немқұрайлы болды, ал кейбір батыл азаматтар құрбанды ертерек құтқарып, дос үйге жасырғанмен, бүлікшілер оның жасырынуын тез арада анықтап, кіруге мәжбүрлеуге дайын болды, бірақ өліп бара жатқан Прина құтқарушыларының мүлкін сақтау үшін өзін берді. Бүлік пен кісі өлтіру Миланда австриялық билікті қайта орнатуға тікелей себеп болды. Принаның өлімі туралы оқиға Г. Роветтаның "Principio di secolo" атты пьесасының негізгі тақырыбы болып табылады.
The news of the emperor's forced abdication on 11 April 1814 reached Milan on the 16th, and raised hopes of Italian independence. The Senate assembled on 19 April and Prina's party suggested that delegates should be despatched to Vienna to request that Eugene Beauharnais be raised to the throne of a free Italian kingdom. Despite precautions, the suggestion became public and provoked the formidable riot called the "battle of the umbrellas". A furious mob burst into the senate on 20 April 1814, pillaged its halls and searched for Prina. Not finding him there, the rioters rushed to his house, which they wrecked, and seized the doomed minister, who was discovered in a remote chamber donning a disguise. Over the course of four hours, the angry rioters dragged him about the town, until wounded, mutilated, almost torn to pieces, Prina received his death blow. The mob then insulted his miserable remains, stuffing stamped paper into his mouth. These indignities were enacted by day, in a thoroughfare crowded with citizens sheltered from the rain by umbrellas. The authorities were passive, and although some courageous persons actually rescued the victim at an early stage and concealed him in a friendly house, the mob soon discovered his refuge and were about to force an entrance, when the dying man surrendered to save his saviours' property. The riots and murder directly contributed to the re establishment of Austrian rule in Milan. The story of the murder of Prina is the subject of a play by G. Rovetta, entitled Principio di secolo.