Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай қарсылық күресшісі (1909–1944)
Chinese resistance fighter (1909–1944)
Лим Бо Сенг (27 сәуір 1909 – 29 маусым 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сингапур мен Малайядағы қытай қарсылық күресшісі. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ол Сингапур мен Малайядағы қытай диаспорасы арасында белгілі бизнесмен болды. 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін, ол Қытайдағы соғысқа көмектесу және жапон тауарларын бойкоттау мақсатындағы қаражат жинау шараларына қатысты. 1942 жылы Сингапур жапондықтар басып алғаннан кейін Лим Үндістанға қашып кетті, онда ол Арнайы операциялар басқармасының қолдауымен құрылған, 136-шы британиялық-қытай партизандық тобына қосылды. Олар жапондықтар басып алған Малайяда тыңшылық, саботаж және барлау операцияларын жүргізді. 1944 жылы ол Малайяда жапондықтарға тұтқынға түсті және азаптаулар мен дұрыс емес қарау салдарынан түрмеде қайтыс болды. Соғыстан кейін оның денесі Сингапурға қайтарылып, Макричи суқоймасының жанына жерленді. Ол қазіргі Сингапурда соғыс батыры ретінде есте сақталады және 1954 жылы оның құрметіне Еспланаде саябағында Лим Бо Сенг ескерткіші орнатылды.
Lim Bo Seng (; 27 April 1909 – 29 June 1944) was a Chinese resistance fighter based in Singapore and Malaya during World War II. Prior to the outbreak of World War II, he was a prominent businessman among the overseas Chinese community in Singapore and Malaya. Following the outbreak of the Second Sino Japanese War in 1937, he participated in fund raising activities to assist the war effort in China and boycott Japanese goods. After Singapore fell to the Japanese in 1942, Lim fled to India, where he joined Force 136, a Sino British guerrilla task force backed by the Special Operations Executive, to carry out espionage, sabotage and reconnaissance operations in Japanese occupied Malaya. In 1944, he was captured by Japanese forces in Malaya and ultimately died in prison due to torture and ill treatment. After the war, his remains were transported back to Singapore and buried near MacRitchie Reservoir. He is remembered as a war hero in contemporary Singapore and the Lim Bo Seng Memorial at Esplanade Park was constructed in 1954 to commemorate him.
Отбасылық тарихы және ерте өмір
Лим Қытайдағы Цинь династиясының соңында Фуцзянь провинциясының Наньань округі, Мелин қаласы, Хупу ауылында (қазіргі Маншанььон ауылы, Шэньсин қаласы, Наньань, Фуцзянь) дүниеге келген. Оның әкесі Лим Ло (1852–1929) құрылыс, резеңке, кірпіш және бисквит өндірісі сияқты әртүрлі салаларда бизнестерге ие болды, сондай-ақ Қытайда және Оңтүстік-Шығыс Азияда жылжымайтын мүліктері болды. Лим Лоның алты әйелі болды және барлығы 19 ұлы мен тоғыз қызы болды; оның алғашқы он ұлы мен алғашқы екі қызын оның алғашқы төрт әйелі асырап алды, ал бесінші әйелі оған жеті ұл мен алты қыз дүниеге келтірді, ал алтыншы әйелі екі ұл мен бір қыз өмірге әкелді. Лим Бо Сенг Лим Лоның бесінші әйелі Фанг Муданнан (1885–1930) туған. Ол Лим Лоның 11-ші ұлы, бірақ отбасыдағы бірінші туған ұлы. Лим бастапқыда Гулангю, Сямендегі ағылшын мектебінде (қазіргі Фуцзянь Сямен №2 орта мектеп) оқыды, содан кейін 16 жасында Сингапурға көшіп, Раффлс институтында оқыды. Бітіргеннен кейін ол Гонконг университетінде бизнес мамандығы бойынша білім алды.
Lim was born in Houpu Village, Meilin Town, Nan'an County, Fujian Province (now Manshanhong Village, Shengxin Town, Nan'an, Fujian) towards the end of the Qing dynasty in China. His father, Lim Loh (; 1852–1929), owned businesses in various industries, including construction, rubber, brick manufacturing and biscuit production, as well as properties in China and Southeast Asia. Lim Loh had six wives and a total of 19 sons and nine daughters; his first ten sons and first two daughters were adopted by his first four wives, while his fifth wife bore him seven sons and six daughters, and his sixth wife bore him two sons and a daughter. Lim Bo Seng was born to Lim Loh's fifth wife Fang Mudan (; 1885–1930) and he was Lim Loh's 11th son but the first biological son in the family. Lim initially attended an English school (now part of the Fujian Xiamen No. 2 Middle School) in Gulangyu, Xiamen before he moved to Singapore at the age of 16 and studied at Raffles Institution. After graduating, he went on to pursue a degree in business at the University of Hong Kong.
Кәсіпкер ретінде
1929 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Лим отбасылық бизнесті мұраға алды және оны бауырларымен бірге басқарды. Ол Сингапур мен Малайзиядағы теңізден тыс қытай бизнес қауымдастығында да өте белсенді болды және Сингапур құрылыс индустриясы қауымдастығының төрағасы, Сингапур қытай сауда-өнеркәсіп палатасының мүшесі, Сингапур хоккин қауымдастығының атқарушы мүшесі және білім беру директоры сияқты маңызды лауазымдарды иеленді. Ол Голландияның "O 24" су асты кемесімен Британдық Цейлон әскери-теңіз базасынан шығып, Малайзияның Перак штатына келді. "O 24" 1943 жылдың қыркүйек және қараша айларында "Густавус I" кемесімен қайта кездесіп, "Густавус IV" және "Густавус V" кемелерінен тиесілі түрде жабдықтар мен қызметкерлерді тасымалдады. Оның серік кемесі, капитан Ричард Брум басқаратын "O 23" кемесі 1943 жылдың 25 маусымы мен 4 тамызында "Густавус II" және "Густавус III" кемелерін Малайзияға жеткізді. Лим 1943 жылдың 2 қарашасында "Густавус V" кемесімен Перакқа келді. 136-шы топтың бас кеңсесі мен басқару орталығы Бидордағы төбеде орналастырылды.
After his father died in 1929, Lim inherited the family businesses and continued running them with his brothers. He was also very active in the overseas Chinese business community in Singapore and Malaya, and had held key positions such as Chairman of the Singapore Building Industry Association, Board Member of the Singapore Chinese Chamber of Commerce and Industry, and Executive Member and Education Director of the Singapore Hokkien Association. departed the British naval base in Ceylon on board the Dutch submarine O 24 and arrived in Perak, Malaya. The O 24 would rendezvous with "Gustavus I" again in September and November 1943 to transfer supplies and personnel from "Gustavus IV" and "Gustavus V" respectively. Its sister ship, the O 23 under Captain Richard Broome, transported "Gustavus II" and "Gustavus III" to Malaya on 25 June and 4 August 1943 respectively. Lim arrived in Perak on 2 November 1943 as part of "Gustavus V". Force 136's head office and command centre was established on a hill in Bidor.
Тұтқындалу және өлім
Лимді 1944 жылдың наурыз немесе сәуір айларында Перак штатының Гопенг қаласында майор Ониси Сатору (大西覺) басқарған Кемпейтай жол тосқауылда тұтқындап, тергеуге алды. Ол азаптауларға ұшырағанмен, жапондықтарға 136-шы топ туралы ешқандай ақпарат беруден бас тартты және түрмедегі әріптестеріне жасалған қатыгездікке қарсылық білдірді. 1944 жылдың мамыр айының соңында ол дизентериямен ауырып, төсекке жатты. Лим 1944 жылдың 29 маусымында 35 жасында қайтыс болды және Бату-Гаджа түрмесінің ауласының артында белгісіз жерге жерленді. Жапондықтар капитуляциядан кейін Ган Чоо Неоға күйеуінің өлімі туралы Сент-Эндрю мектебінің пасторы хабарлады. Ол күйеуінің мәйітін әкелу үшін үлкен ұлымен бірге Бату-Гаджаға барды. Лимнің мәйіті 1945 жылдың 7 желтоқсанында Сингапурдың Танжонг Пагар теміржол стансасына жеткізілді. Стансадан Армян көшесі арқылы Жоғарғы Серангон жолындағы Хок Энн бисквит фабрикасына мәйіт көлігін британдық офицерлер мен көрнекті бизнесмендердің үлкен процессиясы сүйемелдеді. Сол күні Сингапурдағы Гоминьдан қауымдастығының Тонг Тех кітапханасында Лимнің естелік жиналысы өтті. 1946 жылдың 13 қаңтарында қалалық әкімдікте жерлеу рәсімі болды. Лимнің мәйіті МакРитчи су қоймасындағы төбеге (координаттары: 1°20'31.76"N 103°49'50.60"E) толық әскери салтанатпен жерлену үшін табытпен жеткізілді. Лим Қытай Республикасының Ұлттық үкіметі тарапынан қайтыс болғаннан кейін шаоцзян (генерал-майор) шенімен марапатталды. Лим Бо Сенг ескерткіші 1954 жылдың 29 маусымында, оның қайтыс болғандығының 10 жылдығында Эспланадада ашылды. Лимнің құрметіне аталған жерлер де бар, мысалы, Сингапурдың Томсон ауданындағы Бо Сенг даңғылы және Малайзияның Ипох қаласындағы Джалан Лим Бо Сенг.
Lim was captured by the Kempeitai under Major Ōnishi Satoru (大西覺) at a roadblock in Gopeng, Perak around March or April 1944, and taken to the Kempeitai headquarters for interrogation. He refused to provide the Japanese with any information about Force 136 despite being subjected to torture, and protested against the ill treatment of his comrades in prison. He fell ill with dysentery and was bedridden by the end of May 1944. Lim died in the early hours of 29 June 1944 at the age of 35, and was buried behind the Batu Gajah prison compound in an unmarked spot. After the Japanese surrender, Gan Choo Neo was informed of her husband's death by the priest of St. Andrew's School. She went to Batu Gajah with her eldest son to bring her husband's remains home. Lim's remains arrived at the Tanjong Pagar railway station in Singapore on 7 December 1945. Upon arrival, the hearse was sent off by a large procession of British officers and prominent businessmen from the station to Hock Ann Biscuit Factory in Upper Serangoon Road via Armenian Street. On the same day, a memorial service for Lim was held at the Tong Teh Library of the Kuomintang Association in Singapore. A funeral service was held on 13 January 1946 at City Hall. Lim's remains was transported in a coffin to a hill in MacRitchie Reservoir (coordinates: 1°20'31.76"N 103°49'50.60"E) for burial with full military honours. Lim was posthumously awarded the rank of shaojiang (major general) by the Nationalist government of the Republic of China. The Lim Bo Seng Memorial was unveiled at the Esplanade on 29 June 1954, the 10th anniversary of his death. There are also places named after Lim, such as Bo Seng Avenue in Thomson, Singapore, and Jalan Lim Bo Seng in Ipoh, Malaysia.
Жеке өмір
1930 жылы Лим Сингапурдағы Лим руының қауымдастығынан шыққан Ньонья әйелі Ган Чоо Неоға үйленді және некелескен соң христиан дініне ауысты. Олардың төрт ұлы мен төрт қызы болды; қыздарының біреуі екі жасында қайтыс болды. Ган 1979 жылдың 25 қыркүйегінде 71 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Лимнің үлкен ұлы Лим Леонг Гек (1932–2004) SMRT корпорациясының атқарушы директоры және Массалық жылдам транзит (MRT) жүйесінің, сондай-ақ Сингапурдың қоғамдық көлік жүйесінің дамуындағы маңызды тұлға болды. 2010 жылдың 31 наурызында Құрлық көлігі басқармасы оған қайтыс болғаннан кейін "Ерен еңбегі үшін" сыйлығын табыс етті.
In 1930, Lim married Gan Choo Neo , a Nyonya woman from the Lim clan association in Singapore, and converted to Christianity after their marriage. They had four sons and four daughters; one of their daughters died around the age of two. Gan died of cancer on 25 September 1979 at the age of 71. Lim's eldest son, Lim Leong Geok (1932–2004), was an executive director of the SMRT Corporation and a key figure in the development of the Mass Rapid Transit (MRT) and Singapore's public transport system. He was posthumously awarded the Distinguished Contribution award by the Land Transport Authority on 31 March 2010.
Танымал мәдениетте
1998 жылы Asiapac Books Лимнің өміріне негізделген комикс кітабын жариялады. Оны Клара Шоу жазды, ал суреттерін Чу И Мин салған. 1997 жылы Сингапурдың қытай тіліндегі телеарнасы TCS Channel 8 Сингапурдың жапон оккупациясы туралы "Бейбітшілік бағасы" атты телесериалды көрсетті. Сингапурлық актер Рейсон Тан Лимді драмадағы жартылай көркем кейіпкер ретінде сомдады. 1999 жылы ағылшын тіліндегі TCS Channel Five арнасы "Бейбітшілік бағасы" телесериалының ағылшын тіліне дубляждалған нұсқасын көрсетті.
In 1998, Asiapac Books published a comic book based on Lim's life. It was written by Clara Show and illustrated by Chu Yi Min. In 1997, Singapore's Chinese language television channel, TCS Channel 8, aired a television series, The Price of Peace, about the Japanese occupation of Singapore. Singaporean actor Rayson Tan portrayed Lim as a semi fictional protagonist in the drama. In 1999, the English language channel TCS Channel Five aired an English dubbed version of The Price of Peace.