Поляк елтаңбасы: Корвин тарихы

Кіріспе

Польшаның елтаңбасы
Корвин – польша елтаңбасы. Ол Польша-Литва одағы дәуірінде бірнеше шляхта әулеттері мен орыс графтары Корвин-Литвицкие қолданған, олардың тегін Екатерина Ұлы патшайымға дейін жегізеді.

Тарих

Неге екені белгісіз, сармат тегінен тараған ежелгі польшалық рыцарлық руы өзінің символы ретінде қарғаны таңдады. Бұл, мүмкін, олардың тотемдік белгісі болған шығар, себебі сол кездегі дінсіздер, Польшаның христиан қабылдауынан және Пяст әулетінің билікке келуінен бұрынғылардан ертерек болған. Көп ғасырлар өткен соң, біз бұл туралы 1224 жылы Варшавадағы Ян Длугош, Бартоломей Папроцкий, граф Юлиус Островский сияқты адамдардың Wawrzęta (немесе Wawrzyniec Lawrence) Korwin z Ślepowronyға берген құқық грамотасынан білеміз. Авторлардың пікірінше, Корвиннің нақты бейнесі Польшаға Венгриядан шамамен екі ғасыр кейін келген. Рим-Венгриялық Корвин жырлары 16 ғасырдағы Ренессанс гуманизмінің және польшалық ақсүйектер мен венгрлік патша сарайы арасындағы тығыз байланыстың әсерінен пайда болды. Осы патшалықта 1400 жылдары Корвиннің валахиялық-венгрлік әулеті гүлденді, ал барокко жырлары олардың римдік Валлерий әулеттерінің бірінен шыққандығын айтады. Бір кезде Римде Марк Валерий Корв деген танымал трибун болған, ол римдік генерал болған және 349 ж.б.д. варварларға қарсы жорылыс кезінде Corvinus атын алған: Рим армиясы варварларға қарсы шыққанда, шайқас басталмас бұрын, зор денелі және күшті жауынгер алға шығып, рим атты әскерінің кез келгенін жеке шайқасқа шақырды, сонда Валерий алға шықты. Ол варвармен күресуге дайындалып жатқанда, қарға ағаштан ұшып шығып, Валерийдің қаруына қонды да, қарғасымен жаудың көзін аяусыз шауып, соқыр етті. Осыдан кейін римдік оны оңай жеңіп алды және сол кезден бастап Валерий Корвин (Corvus – «қарға») деп аталды. Оның ұрпағы Марк Валерий Мессалла Корвин (б.з.д. 64 – 8 ж.) Цезарь Августпен бірге Рим консулы болып сайланды және барокко авторлары оның Дакия-Панония шекарасындағы ірі жер иесі болғанын айтады. Бірақ оның венгрлік ұрпақтарының бірі, осы әулеттің польшалық тармағы осы есімді сақтап қалған-қалмағаны белгісіз. Шындығында, Янос Хуняди және оның ұлы Матиас Корвинус Хуняди, Венгрия королі және Богемияның қарсы королі өздерін «Корвинус» деп атады және монеталарына «сақинасы бар қарға» бейнесін түсірді. Корвин есімін Матиас туралы өмірбаян жазған итальяндық Антонио Бонфини ойлап тапты, ол Хуняди әулетінің Марк Валерий Корвиннан шыққандығын мәлімдеді. Венгр жырларында айтылуынша, король Матиас саусағынан шешкен сақинасын алып кеткен қарғаны қуғанда, оны өлтіріп, сақинаны қайтарып алған. Осы оқиғаны еске алу үшін ол қарғаны өзінің мөртаңбасының символы ретінде қабылдады. Бірақ бұл герб Матиасқа дейін оның ата-бабалары тарапынан қолданылған. Оның әкесі, Трансильвания воеводасы және Венгрия регенті Ян Хуняди ортағасырлық латын тілінде Иоанн Корвин деп аталды. Сонымен қатар, Силезия жылнамалары (осы жырдың басқа нұсқасы) корольдің өзі емес, Корвин гербімен марапатталған польшалық сарбаз қарғаны атқандығын айтады. Матиас Корвинус Глогов герцогтігінің де билеушісі болды, сондай-ақ титулды Богемия королі (және Богемия тәжінің көп бөлігін бағындырушы) ретінде барлық Силезия герцогтіктерінің сюзерені болды. Шын мәнінде, Матиас Корвинус Рим империясынан бері тұрақты жалдамалы және жалақы алатын еуропалық континенттік әскердің алғашқысы болып танылған Қара армияны құрды. Қара армияның сарбаздары негізінен богемиялық жалдамалылар (бұрынғы гуситтер) болды, бірақ поляктар, немістер, венгрлер және бүкіл Еуропадан келген авантюристтер де қосылды. Кейде офицерлер жермен және абыроймен марапатталды. Бұл Корвин гербінің бастапқыда Силезияда (Богемия патшалығының бөлігі), кейін Польша-Литва одақтастығының барлық жерінде пайда болғандығының ықтимал түсіндірмесі болуы мүмкін. Уақыт өте келе барокко авторлары ескі Слепрон гербін сол кездегі «модалы» Корвин есімімен байланыстырды. Корвин гербі Краков академиясының канцлері Лукаш Носковскийдің (сонымен қатар Носковалық Лукас; †1532) қабірінде табылды. 1490 жылдың 17 наурызындағы Глогов қалалық мөрінде де қарғаның суреті бар. Бұтақта отырған қарға Корвин/Корвин әулетінің эмблемасы болды, ол 15 ғасырдың екінші жартысында Глогов герцогтігінде билік етті және қалаға өздерінің эмблемасын сыйлады.

For some reason, an old Polish chivalry clan from Sarmatian breeding, chose raven as his symbol. Perhaps it was their totem symbol because those clans, then pagans, were more ancients than the christening of Poland and the rise of the Kingdom of Piast Dynasty. Many centuries later, we know about it from a grant of privilege to Wawrzęta (or Wawrzyniec Lawrence) Korwin z Ślepowrony from Duke Konrad I of Masovia, at Warsaw in 1224, according to Jan Długosz, Bartholomew Paprocki, Count Juliusz Ostrowski, etc. The authors understand the Korwin "proper" actual drawing came to Poland from Hungary, more or less two centuries later. The so called Roman Hungarian legend of Korwin starts in the 16th century under the influence of Renaissance humanism culture and vivacious contacts between Polish nobility and Hungarian Royal Court. In that kingdom, the Wallachian Hungarian family of Korvin had flourish in 1400, and a baroque legend argues them descending from one of the Roman gens Valerii. At one time there was in Rome a distinguished tribune named Marcus Valerius Corvus, a Roman general who got the agnomen Corvinus in the following manner: In 349BC, the Roman Army moved against the Barbarians, and before the battle began, a warrior of great size and strength came forward and challenged anyone in the Roman cavalry to single combat, whereupon Valerius stepped forward. Just as he was about to engage the barbarian, a raven flew from a trunk, perched upon Valerius's helmet, and began to attack his foe’s eyes with its beak so fiercely that the warrior was blind. With this, the Roman beat him easily, and from that time, Valerius was called Corvinus (from Corvus, "raven"). His descendant, Marcus Valerius Messalla Corvinus (64BC – 8AD) was chosen to the Roman consulate with Caesar Augustus and the Baroque authors understand he became a big landowner in the Dacian Panonnian frontiers. If however any of his supposed Hungarians descendants, and a Polish branch of this family carried on the name, nobody really knows

It is true that Janos Hunyadi and his son Matthias Corvinus Hunyadi, King of Hungary and anti king of Bohemia, called themselves "Corvinus" and had their coins minted displaying a “raven with a ring”. The epithet Corvinus was coined by Matthias' biographer, the Italian Antonio Bonfini, who claimed that the Hunyadi family descended from Marcus Valerius Corvinus. The Hungarian legend relates that when a raven carried off the ring King Matthias had removed from his finger he chased the bird down and slew him retrieving the ring, and in commemoration of this event, he took the raven as a symbol for his signet sign. Really, this coat of arms was used by Matthias's ancestors far earlier than he did. His own father John Hunyadi, voivode of Transylvania and regent of Hungary, is known as Ioannes Corvinus in Medieval Latin. In addition the Silesian Annals (other version of this legend) tell that was not the king himself who shot the raven but a Polish soldier, who was rewarded with the Korwin coat of arms. Matthias Corvinus was also ruler of the Duchy of Głogów, and as titular Bohemian king (and as conqueror most of territory of the Bohemian Crown), suzerain of all Silesian duchies. Actually, Matthias Corvinus raised the Black Army which is recognized as the first standing continental European fighting force not under conscription and with regular pay since the Roman Empire. The soldiers of the Black Army were mainly Bohemian mercenaries (former Hussites), but Poles, Germans, Hungarians and adventurers from all over Europe joined as well. Sometimes officers were rewarded with lands and ennoblement. This may be a more realistic origin of the Korwin coat of arms, in Silesia at first (part of the Bohemian kingdom), and all around the Polish–Lithuanian commonwealth later. In time, baroque authors related the old Slepowron coat of arms with then more "fashionable" name Korwin. Korwin coat of arms can be found on the tombstone of the Chancellor of Cracow Academy Łukasz Noskowski (also Łukasz of Noskowa; †1532), buried in St. Mary's Basilica, Kraków. Image of a raven also appears on the city seal of Głogów from March 17, 1490. A raven sitting on a branch was the emblem of the Corvinus/Korwin family, which ruled in the Duchy of Głogów in the second half of the 15th century and gave their emblem to the city.

Блезон

Гүлес, кесілген ағаш сабағы тік жатып, екі жоғарғы және екі төменгі түйіні арасында сол қабаққа қараған құлан сабылы қара қасқыр тұр, оның тұмсығында төмен қарап тұрған алмазды сақина бар. Қалпақтың үстінде үш страустың қауырсыны орналасқан. Польшалық әулеттердің гербтері кітабы. 2-том, 150/151 бет, 076 фотосурет, Варшава университетінің электрондық кітапханасында граф Юлиус Островскийдің DjVu форматында (Польша тілінен аударма: Księga herbowa rodów polskich. Cz. 2).

"Корвин I, кейде Ślepowron нұсқасы ретінде танылады. Қызыл далада қара қасқыр сол қабаққа қарап тұр, тұмсығында алтын сақина бар; ол табиғи ағаш сабағының үстінде, жоғарыда екі түйін және төменде екі түйінмен қиылысқан күйде жатыр. Қалпақ пен тәждің үстінде үш страустың қауырсыны орналасқан. Бұл Польшаның ең көне гербтерінің бірі, бірақ оны Длугош немесе XV ғасырдың ресми жазбаларында кездестіруге болмайды. Профессор Малецки бұл герб Ślepowron гербінен тек XVI ғасырдың басында бөлінгенін жазады (алғашқыда Папроцкий ғана осы екі геральдикалық белгіні бөлек деп қарастырған). Кейінірек Корвин гербін қолданған отбасылардың кейбіреуі осы фактіні дәлелдейді, бірақ XV ғасырда олар әлі де Ślepowron әулетіне жатқан деп есептелді (мысалы, Кохановский әулеті). Ślepowron атауы гербке қатысты, ал соғыс айғайы немесе шақыруы Бойно немесе Буйно болды, бұл ресми жазбаларда көрсетілген. Корвин гербі кейінірек пайда болғандықтан, оның шақыруы болған жоқ." "Корвин II – Суреттерді кері қайтару поляк геральдикасында қолданылатын әдіс, ол батыс геральдикасының жалпы қағидаларына сәйкес келмейді; сол қабаққа қараған орнына оң қабаққа қараған Корвиннің кері нұсқасы да бар. Бұл туралы Нисецкий өзі айтады." "Корвин III – Қызыл далада екі жағында екі түйінмен қиылысқан кесілген ағаш сабағының үстінде, тұмсығында алтын сақинасы бар қара қасқыр бейнеленген. Қалпақ пен тәждің үстінде де сақинасы бар қара қасқыр бейнеленген. Бұл нұсқаның гербі мен Ślepowron гербінің гербі арасында ұқсастықтар бар."