Мозамбиктің Гүрүэ қаласы: Тарихы мен қазіргі жағдайы
Gurúè
Гуруэ – Мозамбиктің Замбезия провинциясындағы ірі шай плантациясы және халық саны көп қала. 145 мыңнан астам тұрғыны бар, тарихы 19 ғасырға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуруэ (кейде Гуруэ деп жазылады; тәуелсіздік алғанға дейін Вила Джункейро деп аталған) – Мозамбиктің солтүстік бөлігінде, Замбезия провинциясының шамамен ортасында орналасқан қала. Гуруэ ауданының бас қаласы болып табылады және Мозамбиктің ең ірі шай плантациясы. 2007 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 145 466 адамды құрайды, бұл 1997 жылғы халық санауында тіркелген 99 335 адамнан асып түседі.
Gurúè (also spelt Gurué; known before independence as Vila Junqueiro) is a town located in the northern part of Mozambique, near the center of the province of Zambezia. It serves as the principal town of Gurué District, and is Mozambique's largest tea estate. According to the 2007 census, the town had a population of 145,466, an increase from the 99,335 inhabitants counted in the 1997 census.
Португалия билігі
Гуруэ атауы жергілікті тайпаның диалектісі (ломве) тілінде "porco do mato" (қабан) деген мағынаны білдіреді, немесе ол жергілікті тайпа басшысының аты болуы мүмкін. Гуруэ қаласын португалдар 19 ғасырда құрып, оған атау берген. 1930 жылдары қала ірі шай өндіруші орталық ретінде дамыды. Португалия үкіметі дамыған экономикалық жағдай жасады, ал жергілікті шай компаниялары саланың маңызды ойыншыларына айналды. SDZ Cha, Chá Moçambique, Companhia da Zambézia, Chá Gurúè және Plantações Manuel Saraiva Junqueiro қаладағы негізгі шай компаниялары болды. Жақсы табиғи мүмкіндіктерімен – Намули тау тізбегі (2419 м), үлкен шай плантациялары (португал тілінде "chá"), және өзендерімен қатар, Cha St Antonio, Cha Murrace, Chá Moçambique, Chá Licungo, Chá Gurúè және Chá Montebranco Junqueiro сияқты жетекші шай брендтері халықаралық деңгейде танылды. Өндірістің көп бөлігі Ұлыбритания, АҚШ және Канадаға экспортталды. Басқа да ауыл шаруашылық салалары дамыды. 1940 жылдары шағын Гуруэ қаласында 300-ден астам португал тұрды, олардың өмірі шай аристократиясымен байланысты болды. Олар барлық жұмысшы халыққа қажетті жағдайларды жасады, соның ішінде Нампула және Квилимане (Португалиялық Шығыс Африкадағы Замбезияның астанасы) сияқты жағалаудағы ірі қалаларға бағытталған жекеменшік шағын әуе тасымалдау қызметі де болды. Тей магнаты Мануэль Сараива Жункейроның ұшақ апатында қаза болғаннан кейін, 1959 жылдың қазанында Гуруэ қаласы Вила Жункейро деп аталды. 1950 жылдардың соңына қарай қала кеңейді, кинотеатр салынды және TAZ әуе компаниясы (Transportes Aéreos da Zambézia) қала әуежайындағы рейстерін арттырды. Португалдық басқару кезінде қала қала құрылысы және сәулеттік ландшафты тұрғысынан үйлесімді түрде дамыды.
The name Gurúè is said to be local tribal dialect (Lomwe) for "porco do mato" (peccary), or the name of a local tribal chief. Gurúè was founded and named by the Portuguese in the 19th century and developed as a major tea producing town starting in the 1930s. The Portuguese authorities promoted a thriving economic climate and local tea companies become major players in the industry. SDZ Cha, Chá Moçambique, Companhia da Zambézia, Chá Gurúè and Plantações Manuel Saraiva Junqueiro were the major tea companies headquartered in the town. With good natural attractions Namuli mountain range (2419 m), large tea plantations (chá in Portuguese), and rivers, leading tea brands, such as Cha St Antonio, Cha Murrace, Chá Moçambique, Chá Licungo, Chá Gurúè, and Chá Montebranco Junqueiro, achieved international recognition – most of the production was exported to the United Kingdom, United States and Canada. Other agricultural activities were developed as well. In the 1940s, over 300 Portuguese lived in the small town of Gurúè which gravitated around the tea aristocracy who provided all the amenities for the entire working population, including a private small airline to the largest cities on the coast, like Nampula, and the port city of Quelimane, the capital of Zambezia, in Portuguese East Africa. After the death of tea tycoon Manuel Saraiva Junqueiro, in an airplane crash, the town of Gurúè was renamed Vila Junqueiro in October 1959. By the late 1950s the town had grown, the cinema was founded and TAZ airline (Transportes Aéreos da Zambézia) increased its flights in the town's airfield. Under Portuguese administration the town expanded harmoniously in terms of urbanism and architectural landscape.
Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін
1975 жылы Мозамбик Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін Вила Джункейро бастапқы атауы Гуруэге қайта аталды және терең құлдырау мен экономикалық және әлеуметтік төмендеу процесі басталды. Португалдардың елден кетуі, Мозамбик азамат соғысының (1977–1992) басталуы және ФРЕЛИМО-ның коммунистік идеологиясының салдары бірнеше жылдың ішінде бұрын гүлденген қаланы өзгертіп жіберді. Аймақтағы адамдардың көпшілігі ломве тілінде сөйлейді.
After the independence of Mozambique from Portugal in 1975, Vila Junqueiro returned to its original name, Gurúè, and started a process of deep deterioration and economic and social decline. The exodus of the Portuguese, the eruption of the Mozambican Civil War (1977 1992) and the effects of FRELIMO's communist ideology, transformed the once thriving town in a few years. Most people in the area speak Lomwe.
Көлік
Гуруэге көлікпен баруға болады. Шағын ұшақтар үшін бір әуежай бар. Қазіргі уақытта макадамия жаңғағымен айналысатын Оңтүстік Африка инвесторлары осы әуежайды пайдалануда. Гуруэге жалдамалы ұшақтар қона алады. Жолдар 2015 жылғы су тасқынына дейін асфальтталған және жақсы күйде болды.
Gurúè can be reached by car. One aerodrome is available for small aero planes. At present some South African investors engaged in Macadamia nuts use the aerodrome. Chartered planes could land at Gurue. The roads were tarred and in good condition until the floods of 2015.
Жабайы табиғат
1998 жылы Гуруэге жасалған құстарды зерттеу экспедициясы 1932 жылы ашылғасын бері көрінбеген елдің жалғыз эндемикалық құсын – Намули апалисін қайта ашты. Қазір бұл құс осы аймақтағы орманды жерлерде жақсы көбейіп, өсіп жатқаны белгілі. Кейптаун университетінің соңғы ғылыми экспедициясы мәлімдегендей, "көптеген табиғи байлықтарға ие елде Намули (Гуруэ маңындағы, 2419 метр биіктігіндегі және Мозамбиктегі екінші ең биік тау) – нағыз қазына" және "Африка құстарын сақтау үшін ең маңызды орын". SDZ Cha шай плантациясы өз иеліктеріндегі жаңбырлы орманның кішкентай бөлігін сақтап, табиғаттың тазалығын қорғайды. Сонымен қатар, олар туристерге жалға берілетін шағын демалыс үйлеріне де ие.
A 1998 birding expedition to Gurúè re discovered the country's only endemic bird, Namuli apalis, unseen since it was discovered in 1932. It is now known to be thriving in forests in this area. According to a recent University of Cape Town scientific expedition "in a land of many natural treasures, Namuli (a mount near Gurúè, with 2419m and being the second highest mountain in Mozambique) is the jewel in the crown" and "a high priority site for birds in Africa". SDZ Cha, one of the tea plantation companies, maintain amidst their estate a small patch of rainforest, preserving the pristine nature. They also have some camp huts which are rented out for tourists.