Кіріспе

Орыс балетінің ерекшеліктері Орыс балеті (Русский балет) – Ресейде қалыптасқан немесе Ресейден бастау алған балет түрі.

Императорлық орыс балеті

1689 жылға дейін Ресейде балет болған жоқ (балет 15 және 16 ғасырлардағы итальяндық Ренессанс сарайларында пайда болды). Ресейдегі патшалық билік пен оқшаулану батыстың ықпалын шектеді. Ұлы Петр билікке келгеннен кейін ғана ресейлік қоғам батысқа ашылды. Санкт-Петербург батысты қабылдап, Мәскеудің оқшаулануына қарсы тұру үшін салынды. Ұлы Петр батыс қоғамымен теңесетін, сұлу сарайлары мен қамалдары бар жаңа Ресейді құрды. Оның мақсаты – батысқа үстемдік ету. Классикалық балет Ресейге көңіл көтеру үшін емес, "дене ұстауының үлгісі, еліктеуге және қабылдауға тиіс – мінез-құлқының идеалды жолы" ретінде келді. Мақсат – ресейліктердің көпшілігін ойын-сауыққа бауырса, жаңа ресейліктерді тәрбиелеу болды. Императрица Анна (1730–1740) әсем ойын-сауықтарға (балдырғандар, отшашулар, сахналық қойылымдар) құштарлық танытты және 1734 жылдың жазында ол 1731 жылы аристократтардың ұлдары үшін құрған әскери академияда Жан Батист Ландені би шебері етіп тағайындады. 1738 жылы ол балетмейстер және жаңа балет мектебінің директоры болды, Ресейде балеттің терең зерттелуін бастады және элиталық отбасылардың қолдауын алды. Франция Санкт-Петербургте Шарль Диделот (1801–1831), Жюль Перро (1848–1859) және Артур Сент-Леон (1859–1869) сияқты көптеген жетекшілерді берді. 19 ғасырдың басында театрлар билет ала алатын барлық адамдарға ашылды. "Рай галереясы" деп аталатын орындықтар қарапайым ағаш төсектерінен тұрды. Бұл балетке мүмкіндігі шектеулі адамдардың да қатысуына мүмкіндік берді, себебі осы бөлімдегі билеттер арзан болды. Бір автор императорлық балетті "әлемдегі басқа елдердің балерінен өзгеше" деп сипаттады. Балет труппаларының ең беделділері мемлекеттік қолдауға ие театрларға қарасты болды. Бұл компаниялардың директорларын патша жеке тағайындайтын, ал барлық бишілер белгілі бір дәрежеде императорлық қызметкерлер саналды. Театрда көрермендер патша ложасына кіргенше тұрып тұратын, ал спектакль аяқталғаннан кейін оның келуіне дейін өз орындарында қалатын. Ылдамдықтар қатаң ретпен жүзеге асырылды: балерина бірінші кезекте патша ложасына, содан кейін театр директорының ложасына және соңында жалпы жұртшылыққа иіліп құрмет көрсетті.

Әдістер

Орыс балетінде бірнеше әдіс бар. Ең көп тараған әдіс – балерина және педагог Агриппина Ваганованың есімімен аталған Ваганова әдісі.

Белгілі бишілер

Орыс балеті стилінде билейтін көптеген бишілер әлемдік деңгейде танымал болды. Атақты бишілер: