Кіріспе

Неврологиялық оңалтуға қатысты тәсіл. Бобат концепциясы – пациенттерді бағалау және емдеу кезінде қолданылатын неврологиялық оңалтудың бір тәсілі (мысалы, инсульттан кейін ересектерде). Бастапқыда Бобат концепциясы қозғалысты қайта оқыту арқылы қалыпқа келтіруге бағытталған. Содан бері ол нейропластичность, моторлық оқыту және моторлық бақылау туралы жаңа мәліметтерді қосу үшін дамыды. Бобат терапиясында қолданылатын стратегиялар мен техникалар терапиялық басқару, жеңілдету және маңызды бақылау нүктелерін жандандыруды қамтиды. Терапиялық басқару – қозғалыс сапасына әсер ету үшін қолданылатын әдіс, ол жеңілдету және тежеу тәсілдерін біріктіреді.

Зерттеу

Paci (2003) инсульттан кейін гемиплегиямен ауырған ересектердегі Бобат концепциясының тиімділігін анықтау мақсатында зерттеулерге қатысты жан-жақты сын тұрғысынан талдау жасады. Таңдалған сынақтар Бобат концепциясының емдеудің ең тиімді түрі екенін дәлелдейтін ешқандай мәлімет көрсетпеді. Ол инсульт немесе ми травмасы бар ересектерді басқару және емдеу, сондай-ақ церебральды парез және басқа да нейромоторлық бұзылыстары бар балаларды басқару және емдеу үшін НДТ (Neuro-Developmental Treatment) сертификациясын ұсынады. Осы сертификатқа ие адамдар кейде «нейробиологиялық дамушылар» деп аталады.

Сын

Бобаттың «эволюция» жасай алатыны және оны әлі де Бобат деп атауға болатыны туралы тұжырымды Американдық церебральды паралич және даму медицинасы академиясының президенті және Ұлыбританиядағы неврология бойынша физиотерапевттер қауымдастығының (ACPIN) төрағасы сынға алды. Сонымен қатар, 2020 жылы инсульттан кейінгі төменгі аяқ-қолдарды оңалту бойынша жасалған шолу Бобат терапиясының міндетке бағытталған жаттығудан нашар екенін және Бобат терапиясын басқа араласуларға қарағанда басымдыққа қоюдың қазіргі дәлелдермен қолдау таппағанын көрсетті. Ұлыбританияда профессор Тайсонның жүргізген инсультты реабилитациялау жөніндегі NHS шолуында «жұмысқа байланысты функционалды жаттығулар мен күшті жаттығулардың тиімділігіне қатысты дәлелдердің күші, ал Бобаттың тиімділігі жоқ екені, Ұлыбританиядағы инсульт физиотерапиясында парадигмалық өзгерістің қажеттігін көрсетеді. Бобат тұжырымдамасын немесе онымен байланысты әдістерді қолдануды жалғастыруды негіздеу қиын» делінген. Сондай-ақ, жоғарыда аталған авторлар мен Бобат оқытушылары арасындағы қызықты хат алмасуды қараңыз. Англия, Нидерланды, Канада, Австралия және Жаңа Зеландия үшін инсультты реабилитациялаудың ұлттық нұсқаулары жарияланды, бірақ олардың ешқайсысы Бобат әдісін ұсынбайды. Керісінше, 2016 жылы Америкалық инсульт қауымдастығы NDT/Bobath-тың тиімділігі (басқа емдеу тәсілдерімен салыстырғанда) анықталмағанын, бірақ оны қозғалыс үшін емдеу опциясы ретінде қарастыруға болатынын мәлімдеді. Алайда, бұл олардың ең төменгі бағасы болды. Олардың ең жоғары екі ұсынымы («орындалуы керек» және «орындалуы орынды») жақсы дәлелдері бар көптеген емдеулерді қамтыды. NDT/Bobath қол мен/немесе қолды оңалту үшін опция ретінде көрсетілмеді. Сондай-ақ, 2016 жылы инсульт бойынша жаңартылған RCP нұсқаулықтарында Бобат/NDT туралы ештеңе айтылмады, ал көптеген баламалар ұсынылды. Олар емдеу туралы айтылмаса, оны ұсынудың қажеті жоқ және оны қаржыландырудың қажеті жоқ деп мәлімдеді. Сондай-ақ, мұндай әдістерді қолданатын терапевтер ұсынылатын баламаларды қолдайтын дәлелдер негізінде өздерінің нұсқаларын объективті түрде қарастыруы керек. Мұндай араласуларды қабылдайтын пациенттерге оның негізгі тәжірибеден тыс екендігі туралы хабарлануы керек. Америкалық физикалық терапия қауымдастығының Неврологиялық физикалық терапия академиясының 2021 жылғы «позициялық құжаты» дәлелдік базаның болмауына қарамастан, АҚШ-тағы кейбір терапевтер НДТ/Бобат әдістерін әлі де жақтыратынын көрсетті. Бұл мәселені шешу үшін олар тәжірибеге негізделген ең жақсы тәжірибелерді ынталандыру және жеке және ұйымдық деңгейде дәстүрлі (NDT/Bobath) жұмыс әдістерін тоқтату үшін қолданылатын стратегиялардың тізбесін сипаттады. Бобат (NDT) әдісі церебральды параличі бар балаларға да кеңінен қолданылады. Алайда, Novak және басқалардың церебральды параличті емдеуге арналған араласулардың тиімділігін қарағанда, олар «Осылайша, НДТ мақсаттарының ешқайсысы тиімді емдеу арқылы жүзеге аспайтын жағдайлар жоқ» деген қорытындыға келді. Сондықтан, церебральды параличі бар балаларға ең жақсысын жасауды мақсат ететін болсақ, клиникалық көмек көрсетуде дәстүрлі НДТ-ны жалғастыруды рационалды түрде түсіну қиын. Сондықтан олар «Бұл өте танымал НДТ-ны тоқтатуды» ұсынды. Бұл әдістің танымалдылығы мен институционалдық қаржыландыруы арасындағы қайшылық, ал көптеген RCT-лердің теріс нәтижелері RCT-лер нейрореабилитацияға жарамсыз болуы мүмкін деген негізде ақталды. Дегенмен, Британдық Бобат оқытушылар қауымдастығының веб-сайтында олардың әдісін қолдайтын аздаған RCT-лер келтірілген.