Кіріспе
Төменгі аяқ-қолдардың қозғалыс және сезім функцияларының бұзылуы
Параплегия немесе парапарез – төменгі аяқ-қолдардың қозғалыс немесе сезім функцияларының бұзылуы. Бұл сөз иондық грек тілінен (παραπληγίη) – "жартылай сал болу" деген мағынаны білдіреді. Ол көбінесе омыртқа миының зақымдануынан немесе омыртқа каналының жүйке (ми) элементтеріне әсер ететін туа біткен жағдайдан туындайды. Параплегияда омыртқа каналының зардап шеккен бөлігі – кеуде, бел немесе сакральдық аймақтар болып табылады. Егер төрт аяқ-қол сал болса, дұрыс термині – тетраплегия немесе квадриплегия. Егер тек бір аяқ-қол зардап шексе, дұрыс термині – моноплегия. Спастикалық параплегия – параплегияның бір түрі, ол сал болуға қарағанда зардап шеккен бұлшық еттердің спастикалық болуымен сипатталады. Американдық омыртқа жарақаттары қауымдастығы омыртқа миының зақымдану деңгейін келесідей жіктейді: ASIA A – зақымдану деңгейінен төменгі деңгейдегі сезім және қозғалыс функцияларының толық жоғалуы. ASIA B – зақымданудан төменгі бөлігінде сезім функциясы сақталған, бірақ қозғалыс функциясы жоқ. ASIA C – зақымдану деңгейінен төменгі моторлық функция бар, бірақ бұлшық еттердің жартысы гравитацияға қарсы қозғала алмайды. ASIA D – зақымдану деңгейінен төменгі бұлшық еттердің жартысынан астамы гравитацияға қарсы қозғала алады. ASIA E – барлық неврологиялық функциялардың қалпына келтірілуі.
"half stricken". It is usually caused by spinal cord injury or a congenital condition that affects the neural (brain) elements of the spinal canal. The area of the spinal canal that is affected in paraplegia is either the thoracic, lumbar, or sacral regions. If four limbs are affected by paralysis, tetraplegia or quadriplegia is the correct term. If only one limb is affected, the correct term is monoplegia. Spastic paraplegia is a form of paraplegia defined by spasticity of the affected muscles, rather than flaccid paralysis. The American Spinal Injury Association classifies spinal cord injury severity in the following manner. ASIA A is the complete loss of sensory function and motor skills below the injury. ASIA B is having some sensory function below the injury, but no motor function. In ASIA C, there is some motor function below the level of injury, but half of the muscles cannot move against gravity. In ASIA D, more than half of the muscles below the level of injury can move against gravity. ASIA E is the restoration of all neurologic function.
Емдеу
Параплегиямен ауыратын адамдардың мүгедектік деңгейі әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан емдеу әдістері әр жағдайға қарай өзгеріп отыруы керек. Реабилитацияның мақсаты – науқасқа мүмкіндігінше функционалдығын және тәуелсіздігін қайтаруға көмектесу. Физиотерапия күштілікті, қозғалыс амплитудасын, созу және денені бір орыннан екінші орынға жылжыту дағдыларын жақсартуға көмектеседі. Көптеген параплегиямен ауыратын адамдар көлік құралы ретінде коляскаға тәуелді болады. Жұлын жарақаты (ЖЖ) бар адамдар үшін күнделікті өмірлік қажеттіліктерді (КӨҚ) орындау бастапқыда қиын болуы мүмкін. Физиотерапевтер мен еңбек терапевтерінің көмегімен жұлын жарақаты бар адамдар жаңа дағдыларды үйреніп, бұрынғыларын бейімдей алады, соның арқасында тәуелсіздігін арттырып, көбінесе қоғамда дербес өмір сүруге қол жеткізеді.
Омыртқа миының регенерациясы
2010 жылы пышақпен шабуылдан аман қалған, паралич болған Дарек Фидика есімді поляк елінің азаматына иіс сезу қабықшаларының жасушалары (OEC) омыртқасына сәтті трансплантацияланды.