Кіріспе

Отриколи – Италияның орталық бөлігіндегі Умбрия аймағының Терни провинциясындағы қала және коммуна. Ол Виа Фламиниа тас жолының жанында, Тибр өзенінің шығыс жағалауына жақын, Римнен шамамен 70 км солтүстікке және Нарниден 20 км оңтүстікке қарай орналасқан. Бұл қаланың алғашқы атауы ежелгі Умбриялық Оцикулум қаласы болған.

Тарих

Умбрия қаласы қазіргі қаланың астындағы төбеде орналасқан болуы мүмкін. Самнит соғыстарында Мевния шайқасында Умбрия тайпалары жеңілгеннен кейін Окрикулум тұрғындары б.з.б. 308 жылы Риммен одақ жасады. Осы күннен бастап қала Умбрия, Агер Фалиск және Сабина арасындағы шекаралық қала ретінде стратегиялық маңызға ие болды, әсіресе 220 жылы Фламин жолы салынғаннан кейін. Бұл шамада, қазіргі қаладан оңтүстікке қарай 2 шақырым жерде және төменде, Тибр өзенінің қисығына және Фламин жолына жақын болу үшін қабырғасыз жаңа қала салынды, себебі Фламин жолы осы жерде өзеннен өтіп Умбрияға кіретін. Оның өзен порты – «май порты», бұл оның экономикасын қолдаған зәйтүн өсіруді көрсетеді. Бір жазудағы *pensor lignarius* («ағаш салмағы») ағаш және, мүмкін, отын саудасымен айналысқанын көрсетеді. Қала муниципалитетке айналып, *quattuorvirs* басқаратын, ал Арненсис тайпасына жатқызылды, бұл туралы жергілікті жерде табылған бірнеше эпиграфтар куәлік етеді. Айналасындағы әдемілігі оны патрицийлер үшін тамаша демалыс орнына айналдырды: Цицеронның досы және б.з.д. I ғасырдың ортасындағы маңызды саясаткер Титус Анний Мило онда виллаға ие болды. Ол Клодийді өлтіргені үшін айыпталды (б.з.д. 52 ж.), оның вилласына Тибр арқылы қару-жарақ тасымалдағаннан кейін; Плиний Кішінің өте бай енесі Помпея Целерина да б.з.б. I ғасырдың соңында онда мүлікке ие болды. Императорлық дәуірде қала гүлденді, бұл оның ұлы ескерткіштері мен ерекше өнер туындыларында көрінді, оның экономикасы ауыл шаруашылығына, саудаға және керамика өнеркәсібіне негізделген: «Попилий тостағандары» деп аталатын рельефті тостағандар және Римде Тибрде табылған, мөрлері белгілі плитка және кірпіш фабрикалары әйгілі. Диоклетианның Италия аймақтарын реформалау кезінде Окрикулум Туския мен Умбрияның құрамына кірді. IV ғасырда император Констанций II Римге жол тартқанда осы жерде тоқтады. V ғасырда өмір сүрген тарихшы Гидатийдың айтуынша, қала аумағында болған ең маңызды оқиға – 412 жылы қысында Отикулумда Гераклиан, Африканың узурпаторы (3700 кемемен Карфагеннен келген) мен император Гонорийдің әскері арасындағы қанды шайқас (50 000 қаза тапқан). Төрт епископтың есімдері белгілі: 487 жылғы Рим кеңесіне қатысқан Эркулий, 499 жылғы Рим кеңесіне қатысқан Костанций, Рим папасы Григорий I есімдерін атаған Фулгенций, оның Сан-Витореге орнатқан алтарьдан корбель және 595 және 601 жылғы кеңестерге қатысқан Доминик. Қала 569 және 605 жылдар аралығында Ломбардтардың шапқыны кезінде қиратылды, содан кейін төменгі қала тасталып, төбедегі қала пайдаланылды.

Сайт

Археологиялық аймақ шамамен 36 гектарды құрайды. 1775 жылы және одан кейінгі жылдары римдік учаскедегі қазба жұмыстары моншаларды, театрды, базиликаны және басқа да ғимараттарды табуға әкелді. Үлкен монша ғимараттарының ішінде үлкен "сегізбұрышты бөлме" бар, онда тамаша мозаикалық еден табылды, қазір ол Sala della Rotonda, Museo Pio Clementino-да сақталуда. Көптеген басқа да керемет өнер туындылары (көпшілігі Ватикан мұражайында) арасында атақты Отриколилік Зевс мүсіні және Клавдийдің басы бар, екеуі де Sala della Rotonda-да көрсетілген. IV ғасырда жаңартылғанын көрсететін жазбалар мен мүсін негіздеріне сүйенсек, солтүстік жақта қысқы моншалар да болған. Театр жердің табиғи беткейін пайдаланып салынған, тек қана екі жағында оң және сол жақта үш қабаттан тұратын күмбезді құрылыстар орналасқан. Орындықтардың артында екі жартылай көрінетін амбулатория орналасқан. Жоғарғы галереяның тек бір бөлігі цилиндрлі күмбезбен жабылған; сыртқы шекараны тіректермен нығайтылған тіреу қабырғасы құрайды. Кавеяның алдында қымбат түсті мәрмәрлермен, мүсіндермен және әшекейлермен безендірілген сценалық қасбет болған, соның ішінде қазір Ватикан мұражайында сақталған алып Музалар да бар. Қала орталығында, театрдың жанында "Ұлы субструктуралар" деп аталатын үлкен және бірегей ғимарат орналасқан. Ол қаланың көп бөлігінен биік орналасқан террасаны қолдаған екі деңгейлі он екі күмбезді бөлмеден тұрады. Ол б.з.б. I ғасырдың соңынан б.з. I ғасырының басына дейін салынған. Бұл ғимарат храмға арналған теменос (қоршалған қасиетті аймақ) үшін монументалды алаңды қамтамасыз еткен болуы мүмкін, бұл Тибурдағы сияқты сол кезеңдегі киелі орындарға ұқсас. Жоғарғы қабаттағы бөлмелердің қабырғалары әлі де кейбір жерлерде гипспен жабылған opus reticulatumмен салынған. Жақын жердегі "dell'Olio" деп аталатын өзен портына жақындығын ескере отырып, ол қойма ретінде де пайдаланылған болуы мүмкін. Жақын маңдағы субструктуралардың кішірек нұсқасы орталық қала аумағын террасамен кеңейтті. 50 метрлік монументалды нимфеум аңғардың беткейінде монументалды қасбетті құрайтын ғимараттардың бірі болып табылады. Ол б.з.б. I ғасырдың соңынан б.з. I ғасырының басына дейін салынған және opus reticulatumмен қапталған, сондай-ақ кезектесетін жартылай дөңгелек және тікбұрышты нишаларда үш фонтаны бар. Ол туннельдер жүйесі арқылы Антиквариум Касале Сан Фулгенц ішіндегі цистернамен байланысқан және Сан-Виторе өзенімен сумен жабдықталады. 1778-81 жылдарғы қазба жұмыстары кезінде табылған форум Сан-Виторе өзенінің солтүстігінде орналасқан және көптеген императорлық мүсіндері бар "базилика" деп аталатын ғимаратты қамтыды, бұл императорлық культ немесе Аугустеум үшін арналған қоғамдық ғимаратты көрсетеді. Фламиния жолының жанындағы аңғарда бірнеше монументалды қабірлер орналасқан, олар қала ішінде ерекше көзге түседі, олардың бірі қоғамдық құдық пен орындықтардың жанында үлкен барабан тәрізді және Арненсис руының Каи ұлы Люций Коминус Тускусқа тиесілі. Виа Фламиния жақсы сақталған және қабірлердің алдында үлкен базальт тастармен төселген.