Ирландиялық филолог және тарихшы Юджин О'Карри

Кіріспе

Ирландиялық филолог және ежелгі нәрселерді зерттеуші Юджин О'Карри (Eoghan Ó Comhraí немесе Eoghan Ó Comhraidhe, 20 қараша 1794 – 30 шілде 1862) – ирландиялық филолог және ежелгі нәрселерді зерттеуші.

Өмір

Ол Клэр графтығының Карригахолт маңындағы Дунахада, фермер Эоган О Комхрай мен оның әйелі Кейттің ұлы ретінде дүниеге келді. Эоган бір кезде саяхатшы саудагер болып жұмыс істеген, ирланд халық ауыз әдебиеті мен дәстүрлі музыкаға қызығушылық танытқан. Өзінің әлеуметтік жағдайына ерекшелік еткендей, ол сауатты болғанға ұқсайды және бірнеше ирланд қолжазбаларына ие болған. Еуган басты назарды ұлының біліміне аударған болуы мүмкін. Әкесінің шаруа қожалығында бірнеше жыл жұмыс істеген және мектеп мұғалімі болған Юджин О'Карри 1824 жыл шамасында Лимерикке көшіп, жеті жыл психиатриялық ауруханада жұмыс істеді. 1824 жылдың 3 қазанында Лимерик графтығының Бродфорд маңындағы Килладерриде тұратын Джон Броттонның қызы Энн Броттонға үйленді. О'Карри католиктердің эмансипациясын қолдаған және 1828 жылы Дэниел О'Коннеллді парламент депутаты болып сайланғаны құттықтаған өлең жазған. Осы кезеңде О'Карри ирланд тілі мен ирланд тарихындағы білімімен танымал болды және 1834 жылы антиквар Джон О'Донованмен хат алмасып жүрді. 1835 жылдан 1842 жылға дейін О'Донованның ұсынысымен Ирландияның топографиялық және тарихи зерттеу бөлімінде жұмыс істеді. О'Донован 1840 жылы О'Карридің қарындасы Мэри Энн Брутонға үйленді. О'Карри өмірінің қалған бөлігін Дублинде өткізіп, ирланд қолжазбаларын аудару және көшіру арқылы күнкөріс жасады; 1849 жылғы Британ мұражайындағы ирланд қолжазбаларының каталогын 100 фунт стерлингке жасады. О'Карри 1848 және 1851 жылдар аралығында О'Донованның "Төрт шебердің жылнамасын" редакциялау үшін қолданған ирланд қолжазбаларының көшірмелеріне жауапты болды. 1851 жылы Корольдік Ирланд академиясының мүшесі болып сайланды және 1854 жылы Ирландия католик университеті құрылғанда, Ирландия тарихы мен археологиясының профессоры болып тағайындалды. Ол Джордж Петримен бірге «Ирландияның ежелгі музыкасы» (1855) еңбегін жазды. 1852 жылы О'Донованмен бірлесіп «Ирланд тілінің сөздігін» құруды ұсынды, оны 1913 жылы Корольдік Ирланд академиясы бастап, 1976 жылы аяқтады. Оның лекциялары 1860 жылы университеттен жарияланды және ортағасырлық ирланд әдебиеті туралы басқа ешбір көзден алуға болмайтын білім береді. Оның өлімінен кейін «Ежелгі ирландтардың әдет-ғұрыптары мен салты туралы» (1873) деген атпен үш томдық лекциялар жарық көрді. Оның көптеген көшірмелері, әсіресе ежелгі ирланд құқығының сегіз үлкен томы, оның үздіксіз еңбекқорлығын көрсетеді. Ол мүшесі болған кельт қоғамы ортағасырлық әңгімелердің екі аудармасын жариялады. Ол 1862 жылдың 30 шілдесінде Дублиндегі үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды, одан екі ұлы мен екі қызы қалды. Ол Дублиндегі Гласневин зиратында жерленген. Дублин 8 Тентерс ауданындағы О'Карри көшесі оның құрметіне аталған. Loop Head түбегіндегі О'Карри GAA клубы және Килкидегі О'Карри көшесі де оның есімімен аталған.

He was born at Doonaha, near Carrigaholt, County Clare, the son of Eoghan Ó Comhraí, a farmer, and his wife Cáit. Eoghan had spent some time as a travelling pedlar and had developed an interest in Irish folklore and traditional music. Unusually for someone of his background, he appears to have been literate and he is known to have possessed a number of Irish manuscripts. It is likely that Eoghan was primarily responsible for his son's education. Having spent some years working on his father's farm and as a school teacher, Eugene O'Curry moved to Limerick around 1824 and spent seven years working there at a mental hospital. He married Anne Broughton, daughter of John Broughton of Killaderry near Broadford, County Limerick on 3 October 1824. O'Curry was a supporter of Catholic Emancipation and in 1828 wrote a poem congratulating Daniel O'Connell on his election as an MP. During this period O'Curry was establishing a reputation for his knowledge of the Irish language and Irish history, and, by 1834, was in correspondence with the antiquary John O'Donovan. He was employed, from 1835 to 1842, on O'Donovan's recommendation, in the topographical and historical section of the Irish Ordnance Survey. O'Donovan went on to marry O'Curry's sister in law, Mary Anne Broughton, in 1840. O'Curry spent much of the remainder of his life in Dublin and earned his living by translating and copying Irish manuscripts; the catalogue of Irish manuscripts in the British Museum (1849) was compiled by him for a fee of £100. O'Curry was responsible for the transcripts of Irish manuscripts from which O'Donovan edited The Annals of the Four Masters between 1848 and 1851. In 1851, he was elected a member of the Royal Irish Academy and, on the founding of the Catholic University of Ireland in 1854, he was appointed professor of Irish history and archaeology. He worked with George Petrie on the Ancient Music of Ireland (1855). In 1852, he and O'Donovan proposed the Dictionary of the Irish Language, which was eventually begun by the Royal Irish Academy in 1913 and finally completed in 1976. His lectures were published by the university in 1860, and give a better knowledge of Irish medieval literature than can be obtained from any other source. Three other volumes of lectures were published posthumously, under the title On the Manners and Customs of the Ancient Irish (1873). His voluminous transcripts, notably eight huge volumes of ancient Irish law, testify to his unremitting industry. The Celtic Society, of the council of which he was a member, published two of his translations of medieval tales. He died of a heart attack, at his home in Dublin, on 30 July 1862, and was survived by two sons and two daughters. He is buried at Glasnevin cemetery, Dublin. O'Curry Road in the Tenters area of Dublin 8 is named in his honour. O'Curry GAA club on the Loop Head peninsula and O'Curry Street in Kilkee are also named after him.