Кіріспе

Румын әдеби сыншысы, тарихшы, романист, академик және журналист Георге Кэлинеску (19 маусым 1899, Бухарест – 12 наурыз 1965, Отопень) – румын әдеби сыншысы, тарихшысы, романист, академик және журналист, классицизм және гуманизм бағытындағы жазушы. Қазіргі таңда ол Титу Майореску мен Эуген Ловинеску қатар барлық уақыттағы ең маңызды румын әдеби сыншыларының бірі саналады және 20 ғасырдағы румын әдебиетінің көрнекті тұлғаларының бірі болып табылады.

Ерте балалық шағы

Георгий Калинеску 1899 жылғы 19 маусымда Георге Вишан болып дүниеге келді. Ол үй шаруасымен айналысатын Мария Вишанның ұлы еді. Бала тәрбиесін оның анасының жұмыс берушілері, Румыния мемлекеттік темір жолының қызметкері Константин Калинеску және оның әйелі Мария Бухаресттегі үйлерінде жүргізді. Калинеску отбасы, олардың үй шаруасы мен баласымен бірге, алдымен Ботошани қаласына, содан кейін Яссы қаласына көшті, онда болашақ жазушы Георге Вишан "Карол I" мектебіне (интернаттық орта мектепке қарасты) қабылданды. 1907 жылы Мария Вишан Калинескулардың ұлын ресми түрде асырап алу туралы ұсынысын қабылдады, содан кейін ол Георге Калинеску деген атқа ие болды. Бұл оның өмірінің соңына дейін нағыз аты болды, бірақ ол G. Călinescu псевдонимін қолданғандықтан, оның қайтысынан кейін көпшілік қолдану арқылы апокрифтік, бұрыс "Джордж Калинеску" деген есім пайда болды. Бала кезінде Калинеску өзінің нағыз анасын білмеді. Ол бұрын қорлаған үй шаруасының өзінің нағыз анасы екенін білгенде, ауыр психологиялық жарақат алды. Ол өмірінің қалған бөлігінде өзінің нағыз тегін жасыруға тырысты.

Үлгі: Рамиро Ортис

Рамиро Ортис, әдебиет және философия факультетінде итальян тілі мен әдебиетінен сабақ берген, Калинескудың қалыптасуына шешуші ықпал етті. Калинеску Ортиспен берік достық қарым-қатынас орнатты; жылдар өткен соң ол Ортиске өте сапалы әдеби білім алуына көмектескені үшін ризашылық білдірді. Ортистің жетекшілігімен Калинеску итальян тілінен алғашқы аудармаларын жасады; студент кезінде Джованни Папинидің «Un uomo finito» автобиографиялық романын және Боккаччоның «Декамероннан» повестьті аударды. Ортистің көмегімен ол 1921 жылдың қаңтар айында жарық көрген «Roma» әдеби журналында жұмыс істеуге кірісті және университет әріптестерімен бірге Италияға сапар шекті. Калинескудің алғашқы кітабы 1925 жылы итальян тілінде «Alcuni missionari catolici italiani nella Moldavia nei secoli XVII e XVIII» деген атпен жарық көрді және Ватикан мұрағатындағы жарияланбаған деректерге сүйене отырып, Барокко Молдавиясындағы Ватиканның қарсы реформациялық үгіт-насихат әрекеттерін қарастырды.

Басқа модель: Василе Парван

Егер Бухарестте Рамиро Ортиспен бірге Калинеску шығармашылық суретші және ғалым ретінде өзінің шақыруын сезінсе, Римде оның назары Румыния академиясының директоры Василе Пырванға аударды. Калинеску Пырванның біліміне және еңбек этикасына, сондай-ақ оның өмірлік философиясына тәнті болды. Калинеску өмірдің қиындықтары оны мүжілгендей сезіндіргенде әрдайым осы "рухани әкесіне" оралатын. Калинеску байқады, Пырванның табиғи қабілеті жиі кездесетін болса да, оның ақыл-ойының барлық күшін интеллектуалды идеалды аскетикалық ізденісте жұмсауы өмірлік философияға айналды: Өмір өткінші, бірақ адам жаратылыс арқылы өлім мен ұмытылуды жеңе алады, осылайша уақытша болған өмірдің мәңгілік естелігін қалдырады. Кейін Калинеску: "Мүмкін, әркім Пырван бола алмас, бірақ әркім оны үлгі ретінде көре алады, яғни осындай құрбандықтарға өзі де бара алатын жол" деді.

Әдебиет докторлығы - және одан да жоғары

1936 жылы Калинеску Яссы университетінен "Фараон Тланың аватары" ("Avatarii faraonului Tla") атты диссертациясымен әдебиет бойынша докторлық дәрежесін алды. Бұл диссертация, шын мәнінде, оның бұрынғы "Михай Эминескудің шығармалары" ("Opera lui Mihai Eminescu") еңбегінен алынған үзінді болды. Ол осы еңбекті бес данада қолмен жазып, емтихан комиссиясының мүшелеріне жіберді. Содан кейін, ол Яссы университетінің әдебиет факультетінде румын әдебиетінен лекция оқушы болып тағайындалды, бұл лауазымға қатысқандардың арасында ең жоғары балл жинағандықтан қол жеткізді. 1945 жылы Бухарест университетіне ауысты, және сол кезден бастап Александр Розетти мен Камил Петреску басқарған беделді "Revistă a Fundațiilor Regale" журналымен ынтымақтастық етті, король тақтан бас тарғаннан кейін 1947 жылы журнал жабылғанға дейін. 1947 жылдан кейін ол "Gazeta literară" (кейін "România literară" болып өзгертілді) және "Contemporanul" сияқты журналдарда тұрақты түрде жарияланды, сонымен қатар "Roma", "Universul literar", "Viața literară", "Sburătorul" және "Gândirea" журналдарымен де ынтымақтастық етті.

Коммунизм кезінде

Калинеску Румыния Коммунистік партиясы билікке келгеннен кейін Бухарест университетінің әдебиет факультетіндегі лауазымынан алынған. Ол соғыстар аралығындағы кезеңде демократиялық, солшыл көзқарастарды көрсеткеніне қарамастан, саяси тұрақсыздық тудырғандықтан жауапкершілікке тартылды. Алайда 1950 жылдары ол Institutul de teorie literară și folclor ("Әдебиет теориясы және фольклор институты") директоры болды және 1952 жылдан 1965 жылға дейін институттың басылымы Studii și cercetări de istorie literară și folclor ("Әдебиет тарихы және фольклор зерттеулері") журналын үйлестірді. Ол 1961 жылы ғана әдебиет факультетіне қайта шақырылды; ал осы уақыт аралығында халық ертегілерінің эстетикасынан испан әдебиетінің тарихына дейінгі кең ауқымды тақырыптарда көптеген еңбектер жазды.

Зерттеу, сын, жазбалар

Калинеску румын әдебиеті тарихының бірнеше маңызды еңбектерінің авторы болды (Viața lui Mihai Eminescu, Opera lui Mihai Eminescu және Viața lui Ion Creangă, сондай-ақ басқалары). 1945 жылдан кейін ол әлемдік әдебиет туралы маңызды жазбалар жариялады (оның ішінде Impresii asupra literaturii spaniole және Scriitori străini). Оның румын халық ертегілерінің поэтикасына арналған Estetica basmului атты зерттемесі оның қызығушылықтарының кең спектрін көрсетті. 1932 жылдан 1962 жылға дейін ол Эминеску, аңызшы Ион Креанга, реалист-романшы Николае Филимон және ақын Григоре Александреску сияқты жазушылар туралы жеке-жеке кітаптарда монографиялар, көркемдеме өмірбаяндықтар, ғылыми зерттеулер мен эсселер жариялады. Ол көптеген академиялық және радиолық конференциялардың төрағасы болып қызмет етті және 1965 жылы қайтыс болғанға дейін мыңдаған сындық мақалалар жазды.

Романшы, ақын және драматург

Калинеску Хонере де Бальзак үлгісінде, көбінесе объективті стильдің астында жасырын poleмикалық мәселелермен, өте толық сипаттамалық реалистік романдар жазды. Ол өзінің ең жақсы туындысы деп санайтын "Энигма Отилие" романы бақытсыз махаббат оқиғасын баяндайды; "Картея нунти" - неке институтын зерттейтін еңбек; ал "Биетул Иоаниде" мен "Скринул негру" романдары интеллектуалдардың мәселелерін көрсетеді, бәрі де соғыс аралық және соғыстан кейінгі Румыния аясында өрбиді. Калинеску сонымен қатар өлеңдер ("Lauda lucrurilor") мен пьесалар ("Șun, mit mongol") жазып, журналистикамен айналысып тұрды, бірақ 1947 жылы коммунистер билікті басып алғаннан кейін "Cronicile mizantropului" күрт "Cronicile optimistului" болып өзгерді.

Коммунизм кезіндегі азаматтық және саяси қызмет

Либералды солшыл идеялары бар, бірақ Карольдің диктатурасы кезінде патшаны мақтауға жеткілікті икемді болған интеллектуал, Калинеску 1947 жылдан кейін жаңа коммунистік идеологияны сырттай ұстанды, мұндай адалдыққа көшудің практикалық пайдасын байқаған болуы мүмкін. Ол көптеген зерттеу сапарларын Кеңес Одағына (Киев, Мәскеу, Ленинград 1949 жылы жарияланды) және Қытай Халық Республикасына (Am fost în China nouă, 1953 жылы) жасады, ал осы екі томдағы әсерлерін жариялады. 1948 жылдан 1953 жылға дейін Калинеску 1949 жылы Румын Халық Республикасының Академиясына мүше болып сайланғанына қарамастан, күмәнді қарауға және шеттетуге ұшырады; тіпті 1953 жылы Кеңес Одағында десталинизация басталғаннан кейін де румыниялық билік "ағаш тілді" социалистік реализм үлгісін ұстанды, одан кеңестіктер бас тартып жатқан болатын. Калинескудің осы стильде сұрыпты жаза алмауы оның реакциялық консерватор ретінде қабылдануына себеп болды. Дегенмен, ол 1956 жылы тұрақты түрде мақалаларын жазуға шақырылды, бұл оның жаңа өмірге оралуының бастауы болды. Өмірінің соңына дейін оның барлық еңбектері, монументалды "Историясын" қоспағанда, жаңа редакцияларда жарық көрді. "История" тек 1980 жылдары Калинескудің көмекшісі Александру Пирудың күш-жігері арқасында жарыққа шықты.

Өмірінің соңғы жылдары

1964 жылдың қарашасында Георгий Калинскуге бауыр циррозы диагнозы қойылып, емделу үшін Отопеньдегі санаторийге жіберілді. 1965 жылдың 12 наурызында, түнгі уақытта ол дүниеден өтті, Гео Богза айтқандай, "румын халқы үшін негізгі туындылар қалдырды".

Коммунистік кезеңнен кейінгі бедел

1989 жылдан кейін Калинескудің коммунистік режимдегі азаматтық белсенділігі күмәндан туды, және оны, әсіресе бұрынғы көмекшісі Адриан Марино, билікпен ынтымақтастық жасады деп айыптады. Нәтижесінде, шынайы "қоғамдық сот" өтті, онда оның барлық туындылары мен қызметі жүйелі түрде қайта қаралып, Калинескудің мәңгілік құндылығы және жаңа буынға өз заманы мен румын әдебиетінің барлық тарихына жаңа көзқарас ұсыну қабілеті дәлелденді.

Шетел тілдеріндегі оқу

Молдавиядағы кейбір итальяндық католик миссионерлері туралы (17 және 18 ғасырларда), 1925 ж.