Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс ақыны (1791–1813)
German poet (1791–1813)
Карл Теодор Корнер (23 қыркүйек 1791 – 26 тамыз 1813) – неміс ақыны және сарбаз. Бір кезде Венада тұрып, онда Бургтеатр үшін жеңіл комедиялар мен басқа да туындылар жазған. Наполеонға қарсы неміс көтерілісіне қатысып, Лютцовтың еркін корпусына қосылды. Осы кезеңде көптеген шайқастарда жеке батылдығын көрсетіп, өзінің отты патриоттық өлеңдерімен әріптестерін шабыттандырды. Олардың бірі – шайқас арасында, өлімінен бірнеше сағат бұрын жазылған "Schwertlied" ("Қылыш әні"), екіншісі – Карл Мария фон Вебер мен Франц Шуберт музыкасына жазылған "Lützow's wilde Jagd" ("Лютцовтың асық аң ауы"). Оны көбінесе "Германиялық Тиртей" деп атаған.
Carl Theodor Körner (23 September 1791 – 26 August 1813) was a German poet and soldier. After having lived for some time in Vienna, where he wrote some light comedies and other works for the Burgtheater, he became a soldier and joined the Lützow Free Corps in the German uprising against Napoleon. During this time, he displayed personal courage in many fights, and inspired his comrades by fiery patriotic lyrics he composed. One of these was the "Schwertlied" , composed during a lull in fighting, only a few hours before his death, and "Lützow's wilde Jagd", each set to music by both Carl Maria von Weber and Franz Schubert. He was often called the "German Tyrtaeus".
Ерте өмір
Ол Саксониялық электораттың астанасы Дрезденде дүниеге келді, консисториалдық кеңесші Кристиан Готфрид Корнер мен оның әйелі Мина Сток Корнердің ұлы. Оны ата-анасы және үйде тұратын әпкесі, суретші Дора Сток тәрбиеледі. Ол Крейцшюле мектебінде оқыды. Білімін аяқтаған соң, ол кеншілік кәсібін таңдады. Ол Венаға көшіп, онда Пруссия елшісі Вильгельм фон Гумбольдт, Карл Вильгельм Фридрих фон Шлегель және басқа да көрнекті әдебиет және ғылым қайраткерлерімен достық қарым-қатынас орнатты. Осы жерде, он бес айдың ішінде ол бірнеше драма, опера, фарс, сондай-ақ бірнеше шағын өлеңдер жазды. Шығармаларының сәттілігі оған Венадағы Бургтеатрдың сарай ақыны қызметіне тағайындалуға мүмкіндік берді. Осы өмірінің кезеңінде ол танымал актриса Антони Адамбергерге құда болды. Алтыншы коалиция соғысы кезінде ол 1813 жылы наурыз айында Венадан кетіп, Фридрих Фризен және Фридрих Людвиг Яхнмен бірге Людвиг Адольф Вильгельм фон Люцковтың Бреслауда (Силезия) құрған ерікті жарымәскери жасаққа қосылды. Венадан Бреслауға жолда келе жатқанда, ол Нойштадт аймағында прус шекаралық бүркітін көрді, бұл оған "Der Grenzadler" атты өлең жазуға шабыт берді. Ең қажырлы шайқастардың арасында Корнер өлеңдер мен басқа да шығармалар жазуын жалғастырды. Ол 1815 жылы Франц Шуберт музыкаға қойған "Der vierjährige Posten" атты әндік пьеса жазды, бірақ бұл туынды 1869 жылы Дрездендегі Хофоперде қойылғанға дейін орындалмады. Кейіннен ол ағылшын тілінде "The Outpost" деп аударылды.
He was born at Dresden, capital of the Saxon electorate, the son of the consistorial councillor Christian Gottfried Körner and his wife Minna Stock Körner. He was raised by his parents and by his aunt, the artist Dora Stock, who lived in the home. He attended the Kreuzschule. After his education, he chose mining as an occupation. He moved to Vienna, where he befriended Wilhelm von Humboldt, the Prussian ambassador; Karl Wilhelm Friedrich von Schlegel; and other eminent literary and scientific men. Here, within the short space of fifteen months, he produced a succession of dramas, operas, and farces, as well as several small poems. The success of his works obtained him the appointment of poet to the court at the Vienna Burgtheater. It was in this period of his life that he became betrothed to the popular actress Antonie Adamberger. During the War of the Sixth Coalition, he left Vienna in March 1813, and together with Friedrich Friesen and Friedrich Ludwig Jahn joined the Lützow Free Corps, a voluntary paramilitary association which Ludwig Adolf Wilhelm von Lützow was then forming in Breslau, Silesia. On his way from Vienna to Breslau, he noticed a Prussian border eagle in the area of Neustadt, which inspired him to write a poem, Der Grenzadler In the midst of the most active campaigns, Körner continued to write poetry and other works. He wrote a singspiel, Der vierjährige Posten, which was set to music by Franz Schubert in 1815, but the piece was not performed until 1869, when it was staged at the Hofoper, Dresden. It was later adapted in English as The Outpost.
Наполеон соғыстары
Зобстенде орналасқан майор фон Лютцов 1813 жылғы 28 наурызда өзінің төрт атты эскадрильясымен және елу казакпен Саксония мен Тюрингияға экспедицияға шығуға бел буған болатын. Корнер 6 сәуірде Дрезденге келді, бұл мүмкіндікті пайдаланып отбасына барып қайтты. Лейпцигте еркін корпус Мёккерн мен Лютцен шайқастарына қатысу мүмкіндігін жіберіп алды. Майор фон Лютцов солтүстікке қарай жорық жасап, Гамбургтен француз әскерінің шегінгенін естіп, қайта оңтүстікке бет бұрды. Кёрнер көңілі қалып, онымен бірге жүруге рұқсат сұрады. Оның тілегі Лютцовтың оны адъютант етіп тағайындауымен орындалды, ол оны жоғары бағалап, жанында болуын қалаған. Олар Халберштадттан Айслебен, Баттштадт арқылы Шлайцке дейін сапар шегіп, бірнеше күн ішінде Вогтландтағы Плауэн қаласының жанындағы Айхигтке жетті – осы аймақтарда шашырап кеткен жаумен кездеспесе де, маңызды нәтижелерге қол жеткізді. Ақпарат жиналып, оқ-дәрілер мен тұтқындар қолға түсті. Соның салдарынан Наполеон корпусты жоюға бел буды, ал 1813 жылғы келісім оны іске асыруға мүмкіндік берді. Майор фон Лютцов 4 маусымда Плауэнде жасалған келісім туралы ресми хабарлама алды. Ешқандай қарсылық күтпеген ол, жаудың басшы офицерлерінен қауіпсіздікке кепілдік алғаннан кейін, корпусының жаяу әскерімен қайта қосылу үшін ең қысқа жолды таңдап, үзіліссіз Китценге (Лейпциг маңында) оралды; бірақ ол өзін жоғары күштермен қоршап алынған және қауіп төндірілген күйде тапты. Корнерді түсіндіру талап етуге жіберді, бірақ жауап берудің орнына француз генералы Франсуа Фурнье Сарловезе оған қылышымен шапты және Лютцовтың үш эскадрильясына жалпы шабуыл жасауға бұйрық берді. Бірнеше адам жараланып, тұтқындалды, ал қалғандары айналаға тарады; бірақ майор фон Лютцовтың өзі казактармен бірге алдын-ала шыққан улан эскадрильясының көмегімен құтқарылды. Ол әскерлерінің көп бөлігімен Эльбаның оң жағалауына жетті, онда корпусының жаяу әскері мен атты әскерінің эскадрильясы жиналған еді. Корнер алғашқы соққыны алды, оған қарсы тұруға дайын болмаған ол, хабарлама жеткізу үшін жаудың бас офицеріне жақындады және басына ауыр жарақат алды. Ол атына мініп, жақын орманға қашып құтылуға тырысты. Жарақат алған әріптесіне көмектескеннен кейін, оны қуып келе жатқан жау әскерін байқап, қатты дауыспен: «Төртінші эскадрилья, алға!» деп айғайлады. Оның айласы сәтті аяқталды – жау кері шегінді, ол орманға тереңірек шегінуге мүмкіндік алды. Бас жарасының қысымы күшейді. Осы жағдайда ол «Abschied vom Leben» сонетін жазды, оның аудармасы былай:
Having taken up quarters at Zobten, on 28 March 1813 Major von Lützow had determined on setting out on an expedition to Saxony and Thuringia, with four squadrons of his cavalry, and fifty cossacks. Körner arrived at Dresden on 6 April, taking the occasion to visit his family. In Leipzig, the Free Corps missed the opportunity to participate in the battles of Möckern and Lützen. Major von Lützow marched northwards, then, hearing of the French retreat from Hamburg, again turned to the south. Körner was frustrated, but earnestly entreated permission to accompany him, and his desire was fulfilled when he was appointed adjutant by Lützow, who highly esteemed him, and wished to have him near his person. They marched from Halberstadt via Eisleben, Buttstädt to Schleiz, and finally reached Eichigt near Plauen in Vogtland within a few days—not without encountering the enemy, who were dispersed throughout these districts, but, also, not without effecting some important results. Intelligence and information were procured, ammunition was captured, and prisoners were taken. As a result, Napoleon was determined to destroy the corps, and the 1813 armistice provided an opportunity for putting it in practice. Major von Lützow had received official information of the armistice concluded at Plauen on 4 June. Without expecting to meet with any opposition, he chose the shortest route to rejoin the infantry of his corps, having received assurance of safety from the enemy's commanding officers, and proceeded, without interruption, back to Kitzen near Leipzig; but here he found himself surrounded and menaced by a very superior force. Körner was despatched to demand an explanation; but, instead of replying, the French General François Fournier Sarlovèze struck at him with his sword, and ordered a general attack be made on the three squadrons of the Lützow cavalry. Several were wounded and taken, and others dispersed in the surrounding country; but Major von Lützow himself was saved by the assistance of a squadron of Uhlans, who had been in advance with the Cossacks. He reached, with a considerable number of his troops, the right bank of the Elbe, where the infantry of his corps, and a squadron of its cavalry, were already collected. Körner had received the first blow, which he was not prepared to parry, as he approached the enemy's commanding officer to deliver his message, and was severely wounded in the head. He managed to escape on his horse to a nearby forest. After he had assisted a wounded comrade, he noticed an enemy troop that was in pursuit of him, and called with a loud voice, "Fourth squadron,—Advance!" His ruse succeeded—the enemy drew back, and he was able to retreat farther into the forest. The pain of his head wound had become very severe. It was in this position that he composed the sonnet "Abschied vom Leben" , of which the following is a translation:
Түнде ол жаудың жақын орманды іздегенін естіді, бірақ содан кейін ұйықтап қалды, таңертең екі шаруа оны құтқарды. Ол Лейпцигке жасырын жеткізілді, ол кезде француз билігінде болды, онда Лютцовтың еркін корпусының мүшелерін жасыруға қатаң тыйым салынды. Гнандштейн қамалына, кейін Богемиядағы Карлсбадқа жолдама алды, содан кейін Берлинге сапар шекті, жарақатынан айыққаннан кейін Мекленбургтегі Лютцов корпусына қосылды.
During the night he heard the enemy searching the forest near him, but afterwards fell asleep, and was saved in the morning by two peasants. He was conveyed secretly into Leipzig, which was then under French control, and where the concealment of any of the Lützow Free Corps was prohibited, under severe punishment. Guided to Gnandstein Castle and later to Carlsbad in Bohemia, he subsequently travelled to Berlin, and having recovered from his wound, rejoined the Lützow corps in Mecklenburg.
Өлім
1813 жылғы 17 тамызда жауластықтар қайта басталды. 25 тамыздағы түні Корнер Готтесгабе сарайында болды, онда ол фортепианода ойнап, ән айтты. Келесі күні таңертең, Гадебушқа жақын орналасқан Розенов орманында шайқас болды, сол шайқаста Корнер қаза тапты. Ол жау тобын қуа жөнелгенде, жиналған орманда жасырынып отырған мергендер, оларды оқ жауырымен қарсы алды. Солардың бірі Корнердің қарын аймағына тиіп, бауыр мен омыртқасын жарақаттады, ол бірден сөйлеу қабілетінен және есінен айырылды. Оны жақын жердегі орманға алып барды, бірақ қайта тірілтуге мүмкіндік болмады. Ол Людвигслюсттен 8,5 шақырым қашықтықтағы Вёббелин ауылында ескі емен астына жерленді. Кейіннен оның қабірі орнатылып, қоршаумен қоршалды. Корнер жиырма бір жасында дүние салды. Оның «Поэзиялық мұрасы» әкесі тарапынан өңделді және 1815 жылы Лейпцигте жарияланды. Дж.Р. Миллердің «Отбасы құру» (қазір «Отбасы» деп жарияланған) кітабында айтылғандай, Корнердің қарындасы Эммамен тығыз достығы болған, ал ол қайтыс болғанда «оның портретін аяқтап, махаббатпен сызылған оның соңғы демалыс орнының суретін салуға үлкерді». (Шындығында, Эмма Корнер ағасынан екі жылға артық өмір сүрді, ол ағасының қабіріне барғаннан кейін төрт аптадан кейін Дрезденде қызбадан қайтыс болды. Ол оның қасына Вёббелинге жерленді.) Миллер олардың өзара адалдығы туралы «Мисс Хеманс» ақынының өлеңінен үзінді келтіреді.
Hostilities recommenced on 17 August 1813; Körner spent the night of 25 August at Gottesgabe manor, where he played the piano and sang. In the early morning of the next day, an engagement took place at the nearby forest of Rosenow near Gadebusch, in which Körner fell. He had been in pursuit of a group of the enemy, when the riflemen, who had found a rallying place in some under wood, sent forth a shower of balls upon their pursuers. By one of these Körner was wounded in the abdomen, the liver and spine were injured, and he was immediately deprived of speech and consciousness. He was carried to a neighbouring wood, but could not be revived. He was buried under an oak in the village of Wöbbelin, about 8.5 km from Ludwigslust. A tomb has since been placed over his remains, and enclosed by a wall. Körner died at the age of twenty one. His Poetischer Nachlass were edited by his father and published at Leipzig in 1815. According to J. R. Miller in "Homemaking" (now published as "The Family"), Körner had a very close friendship with his sister Emma, and when he died, "she survived him only long enough to complete his portrait and to draw with the pencil of love a sketch of his last resting place." (In fact, Emma Körner survived her brother by two years, dying of a fever in Dresden four weeks after a visit to her brother's grave. She was buried next to him in Wöbbelin.) Miller quotes a poem by "Mrs. Hemans" about their mutual devotion.
Шығармалары
Оның алғашқы өлеңдер жинағы «Кноспен» (1810) деген атпен жарық көрді. Оның жеңіл комедиялары, «Die Braut» (1812) және «Der grüne Domino» (1812) өте табысты болды, ал «Der Nachtwächter» (1812) ерекше көзге түсті, сондай-ақ «Қилық әні» де белгілі болды. «Зриний» драмасы – тарихи трагедия, оның ең амбициялы туындысы. Лютцов еркін корпусындағы жылдары жазған өлеңдерінің көптегені Карл Мария фон Вебердің музыкасына салынды. Оның шайқас әндерінің таңдауын әкесі дайындап, «Leyer und Schwerdt» (қазіргі «Leier und Schwert») (Берлин, 1814) деген атпен жариялады. Оның толық шығармалары анасының жетекшілігімен басылып, Стрекфус редакциялаған (1 том, Берлин, 1834; 4 том, 1838). Италиялық ақын және романист Алессандро Манцони «Марто 1821» өлеңін Теодор Корнерге арнады.
His first volume of poems was published under the title of Knospen (, 1810). Of his light comedies, Die Braut (, 1812) and Der grüne Domino (, 1812) were very successful, and Der Nachtwächter (, 1812) was notable as was Sword Song. The drama Zriny, an historical tragedy, is the most ambitious of his works. Many of the poems from his years in the Lützow Free Corps were set to music by Carl Maria von Weber. A selection of his battle songs was prepared by his father and published under the title of Leyer und Schwerdt (modern Leier und Schwert, ) (Berlin, 1814). His complete works were published by the direction of his mother, and edited by Streckfuss (1 vol., Berlin, 1834; 4 vols., 1838). The Italian poet and novelist Alessandro Manzoni dedicated his ode "Marzo 1821" to Theodor Körner.